fbpx
Wikipedia

Cökə

Cökə (lat.Tilia) - əməköməcikimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Cökə ağacı yarpaqları

Şimal yarımkürəsinin bütün ilıq bölgələrinin gilli, sərin və nəmli torpaqlarında yetişir. Sürətlə böyüyən və 20-25 metrəyə kimi uzanan cökə ağaclarının gövdələrinin diametri 1.5 m belə ola bilər. Əvvəlcə düz olan gövdə qabığı, ağac yaşlandıqca çatlayır. Üstü tünd yaşıl yarpaqları uzun saplı, ürək formasında və kənarları da düzdür.

Yarpağın boz və ya gümüş rəngindəki alt tərəfində qılcıqlar var. İyun-avqust ayları arasında açan sarımtıl rəngli xüsusi xoş ətirli çiçəklərinin 3-5-i bir yerdə, yarpaqların orta damarına bağlı və sarılı vəziyyətdə olur. Ağacın tək toxumlu meyvəsi minik, yuvarlaq və qurudur. Cökə ağacı toxumu, gövdə çəlikləri ilə və ya boy atan köklərinin ayrılıb əkilməsi ilə çoxaldılır.

Cökənin çiçək və yarpaqlarında qlükozit, tanen, yapışqan bitki mayesi və tərkibində farnesol olan uçucu yağ mövcuddur. Xüsusilə çiçək və yarpaqları tibbi təsirlərindən ötürü istifadə edilən cökə ağacının ağ, yumşaq və homogen taxtası heykəltəraşlıq və bənzəri işlərdə, gövdə qabıqları boyaçılıq və xələt istehsalında istifadə edilməkdədir.

Mərkəzi Avropada əvvəllər bir çox kənddə cökə ağacı var idi. Mərkəzdə yerləşir və görüş nöqtəsi olaraq istifadə olunurdu. May ayının əvvəlində bu ağacın altında rəqs festivalları keçirildi. Bir çox vaxt burada kənd məhkəmələri yaradıldı. Beləliklə, cökə "məhkəmə ağacı" və ya "məhkəmə cökəsi" kimi də tanınır. Alman və slavyan xalqlarında cökə müqəddəs bir ağac hesab olunur.

Cökə çiçək və yarpaqlarının tibbi təsirlərini aşağıdakı kimi saymaq olar:

  • 1. Sinəni yumşaldır.
  • 2. Sinir sistemindəki gərginlikləri azaldır. Dincəldici, sakitləşdirici və yuxu gətiricidir.
  • 3. Qadınlarda kritik günlərdə gərginlikləri yox edir və sancıları azaldır.

Bu təsirlərdən faydalanmaq üçün yay vaxtı, quru bir gündə yeni açmış cökə çiçəkləri yığılır. Bunların yanına bir miqdar yarpağı da qatılır və kölgədə qurudulur. Günəş dəyən çiçəklər ətir və təsirlərinin çoxunu itirir.

Qurudulmuş çiçək və yarpaq qarışığından 1 qaşıq alınır, üzərinə 1 stəkan qaynar su tökülərək 10 dəqiqə müddətlə dəmlənir. Bundan gündə üç dəfə bir stəkan içilir.

  • 1. Bundan başqa, cökə tərlədicidir.
  • 2. İdrarı sökücüdür.
  • 3. Stimul artırıcıdır.
  • 4. Bədəni gücləndiricidir.

Cökənin bu faydalarından da istifadə etmək üçün qarışıqda çiçək-yarpaq dozajı artırılır və 2-3 qaşıq tökülür. Eyni üsulla hazırlanan qarışıqdan gündə üç dəfə bir stəkan içilə bilər.

  1. Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  2. Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.

Cökə:The Plant List saytında takson barədə məlumat.(ing.)

İkiləpəlilər ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır.Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.

Cökə
cökə, tilia, əməköməcikimilər, fəsiləsinə, bitki, cinsi, tiliaelmi, təsnifataləmi, bitkilərşöbə, örtülütoxumlularsinif, ikiləpəliləryarımsinif, dillenidsıra, əməköməciçiçəklilərfəsilə, əməköməcikimilərcins, elmi, adıtiliavikinövlərdə, sistematikaşəkil, axtarış. Coke Dil Izle Redakte Coke lat Tilia 1 emekomecikimiler fesilesine aid bitki cinsi 2 CokeTiliaElmi tesnifatAlemi BitkilerSobe OrtulutoxumlularSinif IkilepelilerYarimsinif DillenidSira EmekomeciciceklilerFesile EmekomecikimilerCins CokeElmi adiTiliaVikinovlerde sistematikaSekil axtarisiITIS 21535NCBI 64580EOL 39692789GRIN 12151IPNI 39532 1PBDB 56055 Coke agaci yarpaqlari Simal yarimkuresinin butun iliq bolgelerinin gilli serin ve nemli torpaqlarinda yetisir Suretle boyuyen ve 20 25 metreye kimi uzanan coke agaclarinin govdelerinin diametri 1 5 m bele ola biler Evvelce duz olan govde qabigi agac yaslandiqca catlayir Ustu tund yasil yarpaqlari uzun sapli urek formasinda ve kenarlari da duzdur Yarpagin boz ve ya gumus rengindeki alt terefinde qilciqlar var Iyun avqust aylari arasinda acan sarimtil rengli xususi xos etirli ciceklerinin 3 5 i bir yerde yarpaqlarin orta damarina bagli ve sarili veziyyetde olur Agacin tek toxumlu meyvesi minik yuvarlaq ve qurudur Coke agaci toxumu govde celikleri ile ve ya boy atan koklerinin ayrilib ekilmesi ile coxaldilir Cokenin cicek ve yarpaqlarinda qlukozit tanen yapisqan bitki mayesi ve terkibinde farnesol olan ucucu yag movcuddur Xususile cicek ve yarpaqlari tibbi tesirlerinden oturu istifade edilen coke agacinin ag yumsaq ve homogen taxtasi heykelterasliq ve benzeri islerde govde qabiqlari boyaciliq ve xelet istehsalinda istifade edilmekdedir Tarixi RedakteMerkezi Avropada evveller bir cox kendde coke agaci var idi Merkezde yerlesir ve gorus noqtesi olaraq istifade olunurdu May ayinin evvelinde bu agacin altinda reqs festivallari kecirildi Bir cox vaxt burada kend mehkemeleri yaradildi Belelikle coke mehkeme agaci ve ya mehkeme cokesi kimi de taninir Alman ve slavyan xalqlarinda coke muqeddes bir agac hesab olunur Novleri RedakteAmur cokesi Tilia amurensis Rupr Gumusu coke Tilia argentea Desf ex DC T tomentosa Moench Beqoniyayarpaq coke Tilia begonifolia Stev Qafqaz cokesi Tilia caucasica Rupr T begonifolia Stev Urekvari coke Kicikyarpaq coke Tilia cordata Mill Avropa cokesi Tilia europaea L Iriyarpaq coke Tilia grandifolia Ehrh T europaea L Enliyarpaq coke Tilia plathyphyllos Scop Prilipko cokesi Tilia prilipkoana Wagner et Grossh T begonifolia Stev Sibir cokesi Tilia sibirica Bayer Tilia americana L Tilia americana var caroliniana Mill Castigl Tilia americana f fastigiata Slavin Rehder Tilia americana var heterophylla Vent Loudon Tilia americana var mexicana Schltdl Hardin Tilia americana f praecox A Braun V Engl Tilia americana var vestita A Braun V Engl Tilia amurensis Rupr Tilia amurensis var amurensis Tilia amurensis var taquetii C K Schneid Liou amp Li Tilia begoniifolia Steven Tilia callidonta Hung T Chang Tilia chinensis Maxim Tilia chinensis var chinensis Tilia chinensis var intonsa E H Wilson Y C Hsu amp R Zhuge Tilia chinensis var investita V Engl Rehder Tilia chingiana Hu amp W C Cheng Tilia cordata Mill Tilia dasystyla Steven Tilia endochrysea Hand Mazz Tilia euchlora K Koch Tilia europaea L Tilia henryana Szyszyl Tilia japonica Miq Simonk Tilia jiaodongensis S B Liang Tilia kueichouensis Hu Tilia ledebourii Borbas Tilia leptophylla Vent Small Tilia likiangensis Hung T Chang Tilia mandshurica Rupr amp Maxim Tilia mandshurica var mandshurica Tilia mandshurica var megaphylla Nakai Liou et Li Tilia mandshurica var ovalis Nakai Liou amp Li Tilia membranacea Hung T Chang Tilia miqueliana Maxim Tilia mongolica Maxim Tilia nobilis Rehder amp E H Wilson Tilia oliveri Szyszyl Tilia oliveri var cinerascens Rehder amp E H Wilson Tilia oliveri var oliveri Tilia paucicostata Maxim Tilia paucicostata var dictyoneura V Engl ex C K Schneid Hung T Chang amp E W Miao Tilia paucicostata var paucicostata Tilia paucicostata var yunnanensis Diels Tilia platyphyllos Scop Tilia platyphyllos subsp cordifolia Besser C K Schneid Tilia platyphyllos subsp pseudorubra C K Schneid Tilia rubra DC Tilia rubra subsp caucasica Rupr V Engl Tilia taishanensis S B Liang Tilia tomentosa Moench Tilia tuan Szyszyl Tilia tuan var chenmoui W C Cheng Y Tang Tilia tuan var chinensis Szyszyl Rehder amp E H Wilson Tilia tuan var tuan Coke cicek ve yarpaqlarinin tibbi tesirlerini asagidaki kimi saymaq olar 1 Sineni yumsaldir 2 Sinir sistemindeki gerginlikleri azaldir Dinceldici sakitlesdirici ve yuxu getiricidir 3 Qadinlarda kritik gunlerde gerginlikleri yox edir ve sancilari azaldir Bu tesirlerden faydalanmaq ucun yay vaxti quru bir gunde yeni acmis coke cicekleri yigilir Bunlarin yanina bir miqdar yarpagi da qatilir ve kolgede qurudulur Gunes deyen cicekler etir ve tesirlerinin coxunu itirir Qurudulmus cicek ve yarpaq qarisigindan 1 qasiq alinir uzerine 1 stekan qaynar su tokulerek 10 deqiqe muddetle demlenir Bundan gunde uc defe bir stekan icilir 1 Bundan basqa coke terledicidir 2 Idrari sokucudur 3 Stimul artiricidir 4 Bedeni guclendiricidir Cokenin bu faydalarindan da istifade etmek ucun qarisiqda cicek yarpaq dozaji artirilir ve 2 3 qasiq tokulur Eyni usulla hazirlanan qarisiqdan gunde uc defe bir stekan icile biler Istinadlar Redakte Nureddin Eliyev Azerbaycanin derman bitkileri ve fitoterapiya Baki Elm 1998 Elsad Qurbanov Ali bitkilerin sistematikasi Baki 2009 Coke The Plant List saytinda takson barede melumat ing Ikilepeliler ile elaqedar bu meqale qaralama halindadir Meqaleni redakte ederek Vikipediyani zenginlesdirin Menbe https az wikipedia org w index php title Coke amp oldid 5359720, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.