fbpx
Wikipedia

Lomonosov şəhəri

Lomonosov (1948-ci ilədək Oranienbaum, rus.Ломоносов, alm.Oranienbaum‎, finKaarosta, Rampova) — Rusiya ərazisində yerləşən şəhər. Lomonosov Petrodvorets rayonunun bir hissəsi olaraq bələdiyyə mərkəzi və Sankt-Peterburqun federal əhəmiyyətli şəhəri hesab olunur. Lomonosov şəhərinin Leninqrad vilayətinin tərkibinə daxil olmamasına baxmayaraq, burada Lomonosov və Leninqrad bölgələrinin yerli hakimiyyət orqanları yerləşir.

Şəhər
Lomonosov şəhəri
rus.Ломоносов
Bayraq[d] Gerb
59°55′ şm. e. 29°46′ ş. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1710
Sahəsi
  • 35 km²
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +7 812
Poçt indeksi 198411–198412
Lomonosov şəhəri
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Şəhər Fin körfəzinin sahilində və Karasta çayının mənsəbində yerləşir. Lomonosov mühüm dəniz limanıdır. Oranienbaum və Oranienbaum II dəmir yolu stansiyaları, həmçinin "Martışkino" və "Kronştadskaya koloniya" dayanacaq məntəqələri Oktyabr Dəmir yolunun Baltik dənizi istiqamətində yerləşir. Şəhərin əsası 1710-cu ildə, knyaz Aleksandr Menşikovun şəhərətrafı iqamətgahı olaraq qoyulmuşdur, 1780-ci ildə isə Lomonosova şəhər statusu verilmişdir. Lomonosovda XVIII əsrə aid "Oranienbaum saray-park kompleksi" yerləşir. Lomonosov Böyük Vətən müharibəsi I dərəcəli və Hərbi şöhrət ordeni ilə təltif olunmuşdu.

Lomonosov şəhərinin ərazisində "Mordvinovka", "Martışkino", "Krasnaya Sloboda", "Kronştadtskaya koloniya" və "Olgin kanal" kimi tarixi məhəllələr yerləşir.

Mündəricat

Şəhərin qeyri-adi "Oranienbaum" adının (alman dilindən tərcümədə - Portağal ağacı) mənşəyi ilə bağlı bir neçə versiya mövcuddur. Daha çox əfsanəyə bənzəyən ən məşhur versiya isə ondan irəli gəlir ki, knyaz Menşikovun gələcək iqamətgahının ərazisində bir zamanlar portağal ağaclarının saxlandığı istixanalar yerləşirdi və orada hər bir ağacın üzərində "Oranienbaum" yazısı vardır.

Başqa bir versiyaya inansaq, bu ad, Almaniyadakı toponimlərdən birisi - Saksoniya-Anhalt knyazlığında yerləşən Oranienbaum şəhərindən götürülmüşdü. Almaniyadakı bu şəhərin adı isə Luiza-Henriettanın atası Oranlı III Vilhelmin şərəfinə adlandırılmışdı. Beləliklə, hesab etmək olar ki, Peterburqun yaxınlığında yerləşən bu şəhərin adının mənası "Oranlılar ağacı" mənasını daşıyır.

1948-ci ildə şəhərin adı məşhur rus alimi Mixail Lomonosovun şərəfinə dəyişdirilmişdi. Lomonosov Oranienbaumun yaxınlığında yerləşən Ust-Ruditsa kəndində biser, steklyarus, smalta hazırlayan fabrika açmışdır. Şəhərin ərazisində yerləşən saray-park kompleksi köhnə "Oranienbaum" adını qoruyub saxlamışdı.

Yaşayış məskəninin yaranması

Lomonosovun Yuxarı parkında payız.

Lomonosov şəhərinin əsası 1710-cu ildə, Fin körfəzinini cənub sahilində yerləşən və imperator I Pyotr tərəfindən Ulu İngermanland knyazı Menşikova hədiyyə olunan torpaqlarda saray-park kompleksinin tikintisi ilə qoyulmuşdur. 1710—1725-ci illərdə Oranienbaumda memarlar D.Fontana, G.Şedel və N.Pino tərəfindən knyaz Menşikova möhtəşəm saray tikilmişdir. Çağdaş insanlardan biri gördüyü bu sarayı bu cür təsvir edirdi:

Ev təpənin üstündə inşa edilib və oradan gözəl mənzərə açılır. Bu iki mərtəbəli bina iki yarımdairəvi qalereyaları ibarətdir, bu qalereyalara nisbətən çox böyük, dəyirmi fligellər aparır. Sarayın yerləşdiyi yuxarı hissədən, terras vasitəsilə böyük eyvana, oradan isə bağlara düşmək olar. Sarayın otaqları kiçikdir, lakin onlar çox gözəl rəsm əsərləri və mebel ilə təchiz olunmuşdur...

Sarayın yaxınlığında müxtəlif təyinatlı başqa binalar da yerləşirdi, sarayın düz qarşısında isə, düzgün həndəsi şəbəkəsi olan və səliqəli ağac və kollar ilə bəzədilmiş xiyaban və park salınmışdır. 1727-ci ildə ulu knyazın rəzalətindən sonra, Oranienbaum kompleksi ilk öncə Binalar üzrə Baş Şöbə İdarəsinə, 1737-ci ildə isə Admiral-Kollegiya və Dəniz Xəstəxana İdarəsinə köçürülmüşdü. 1737-ci ildən isə Böyük sarayda artıq hospital yerləşirdi.

Yaşayış ərazisi Menşikov iqamətgahından şərqdə yerləşirdi və ilkin olaraq təhkimçilərin və azad sənətkarların yaşadığı qırx taxta evdən ibarət idi. Kənd tədricən böyük bir saray qəsəbəsində (slobodaya) çevrilir.

1743-1762-ci illərdə Oranienbaum böyük knyaz Pyotr Fyodoroviçin (gələcək İmperator III Pyotrun) əsas iqamətgahına çevrilmişdir.

Oranienbaumun ətrafında, yenə Ruditsa çayının Kovaşaya töküldüyü ərazidə rus alimi Lomonosov tərəfindən yaradılmış mozaikanın hazırlanması üçün steklyarus, biser və smalta fabriki açılmışdır.

9 iyul 1762-ci ildə III Pyotr Böyük sarayın yapon pavilyonunda, həyat yoldaşı II Yekaterinanın onun əvəzinə imperatriça seçilməsinə dair bütün sənədlərə imaza atmağa məcbur olmuşdur.

Şəhər

1780179618021848-ci illərdə Oranienbaum Peterburq quberniyasının tərkibində olan şəhərlərdən biri idi. 1783-cü ildə III Pyotrun boş qalmış sarayında mahal xəzinədarlığının pul anbarı yerləşirdi; Peterhof və Kronstadtdan dövlətə məxsus vergi və digər məbləğlər buraya köçürülürdü. 1784-cü ildə şəhər memarlar Vasili Stasov, Abram Melnikov və başqalarının tərtib etdiyi "tipik layihələrə" uyğun olaraq müntəzəm plan üzrə inşa edilirdi. 1784-cü ilin məlumatlarına əsasən, şəhərdə 616 nəfər məskunlaşmışdır, buranın sahəsi isə 41 ondalıq və 2040 kvadrat metr ərazini əhatə edirdi. Şəhərdə saray binalarından başqa, əlavə olaraq 60 şəhər sakini üçün nəzərdə tutulmuş əsasən taxtadan evlər inşa olunmuşdur. Elə həmin dövrdə şəhərin əsaslı təmiri başladı, çoxlu sayda yollar və körpülər tikildi. "İctimai görüş" binasının tikintisi başladı. 1786-cı ildə Xalq Məktəbinin iki mərtəbəli binası, həmçinin Feliks Silk və İosif Qaltyerinin çisyan və şpaler fabriki inşa edilmişdir. O dövrdə şəhərin mərkəzində duz və şərab mağazası, müqəddəs Panteleymon kilsəsi, taxtadan inşa edilmiş Müqəddəs Üçlüyün qəbiristanlıq kilsəsi və Lüteran kirxası var idi. 1787-ci ildə dəniz hospitalı yaradılmışdır.

1796-cı ildə şəhər Böyük knyaz Aleksandr Pavloviçə (gələcək imperator I Aleksandr), 1831-ci ildən isə - onun qardaşı Böyük knyaz Mixail Pavloviç və onun varislərinnə məxsus idi.

XVIII əsrin sonu - XIX əsrin əvvəllərində Oranienbaumda Volından olan leyb-qvardiya alayı, daha sonralar isə 147-ci Samara Piyada alayı yerləşmişdir. 1815-ci ildə şəhərin yenidən qurulması üçün xüsusi komissiya təsis edilmişdir. Bu komissiyaya məşhur memar V.P. Stasov dəvət edilmişdir. Məhz bu memarın layihələri əsasında invalid qvardiya rotası üçün kazarmalar, sənətkar və bağçılıqla məşğul olan tələbələr üçün isə üç ev inşa olunmuşdur. 1829-cu ildə memar A.M. Qornostayevin tərtib etdiyi layihəyə uyğun olaraq daş şəhər giriş qapıları ucaldılmışdır.

1850-ci ildə Fin körfəzinin sahilindəki torpaq sahəsi Kronştadt, Oranienbaum və Sankt-Peterburq şəhərləri arasında hərəkət edən paroxod xidməti üçün satın alınır və burada "Zarya" adında yeni pirs inşa olunur. 1864-cü ildə dəmir yolu Oranienbauma kimi uzadılmışdır. 1913-cü ildə Sankt-Peterburqun Narva darvazasından düz Oranienbaum şəhərinə kimi uzanacaq "Oranela" adlı elektrikləşdirilmiş tramvay xəttinin layihəsi irəli sürülmüşdür. Bu layihə Birinci dünya müharibəsinin başlaması səbəbiylə qismən həyata keçirilmişdir - tramvay xətti Petroqraddan Strelnaya qədər salınmışdır.

1873-cü ildən 1917-ci ilə qədər, Oranienbaumun sahibləri Meklenburq-Strelitz hersoqları idi.

XIX əsrin sonuna qədər Oranienbaum kiçik, sadə köşkləri və villalardan ibarət bir qəsəbə idi. Şəhərdə kitabxana, məktəb, kino, xalq evi, bütün kilsələrdə isə həvəskar xor dərnəkləri fəaliyyət göstərirdi. XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində Oranienbaumda zabit atıcı alayı və cəbbəxana məktəbi yerləşdirilmişdir. Burada Vladimir Fyodorov, Vasili Deqtyaryov və Fyodor Tokarev kimi tanınmış silah konstruktorları işləyirdi. 1891-ci ildə məktəbin atıcılıq poliqonunda konstruktor S.İ. Mosinin yeni orijinal tüfəngi uğurla testdən keçmişdir.

1908-ci ildə elektrik stansiyanın tikintisi başa çatdıqdan sonra, şəhərin bütün küçələri elektrik fənərləri ilə işıqlanmağa başladı. 1909-cu ildə 1400 ədəd oturacağı olan şəhərin əsas teatrı yenidən qurulmuşdu. Şəhərdə ağac emaletmə fabriki, meşə materialları birjası, buxar dəyirmanı, 8 pravoslav kilsəsi, bir Lüteran kirxası, Fin kilsəsi, sinaqoq, yevangelist təriqətinə mənsub kapellalı qadın monastırı və s. buna bənzər kiçik müəssisələr fəaliyyət göstərirdi. Burada həmçinin bir neçə mehmanxana və bazar, restoran və traktir, səbirlilik cəmiyyətləri, çay- və pivəxana da işləyirdi. Bundan başqa, şəhərdə təhsil və səhiyyə sisteminin yüksək səviyyədə olması üçün oğlanlar üçün ali ilkin şəhər məktəbi, qızlar üçün yüksək təlimli şəhər kolleci, Nazir tabeliyində olan birsinifli məktəb, kilsə məktəbi, Meklenburq-Strelitz sülaləsinin hesabına yaradılan 200 yoxsul uşaq üçün nəzərdə tutulmuş yetimxana, kimsəsiz uşaqlar üçün himayə evi, əlil və yaşlı mərhəmət bacılarının evi, cərrahi, terapevtik və yoluxucu şöbələrdən ibarət şəhər xəstəxanası və diş həkiminin ofisi sakinlərə xidmət göstərirdi. Şəhərdə telefon və teleqraf da var idi.

1917-ci ildə şəhərdə yaşayanların sayı artıq 7000 ötmüşdür. 27 fevral (12 mart) 1917-ci ildə şəhərdə yerləşən Birinci Oranienbaum pulemyot ehtiyat alayı Petroqradda Fevral inqilabının başlaması xəbər aldıqdan dərhal sonra üsyan etmişdir. 12 zabiti güllələdikdən sonra, əsgərlər piyada Petroqrada hərəkət edərək Peterhof və Strelna alaylarından olan üsyançılara qoşulmuşdular.

Köhnə Oranienbaum
A. Savrasov. Oranienbaum ətraflarının mənzərəsi. 1854 Spiridon Trimifunt kilsəsi. 1900-cü ilə aid fotoşəkil Saray prospektində yerləşən müqəddəs Arxangel Mixail kafedralı. 1910-cu ilə aid fotoşəkil Oranienbaum dəmiryol stansiyası 1917-ci ilə aid fotoşəkil

Sovet dövrü

1918-ci ildə Oranienbaum şəhərində Sovet hakimiyyəti quruldu. Bolşeviklərin nümayəndələri qiyamın qarşısını almaq üçün "istismar dəstələrindən" olan bir sıra şəxsləri girov götürərək, bütün hakimiyyəti öz əlinə almışdılar. 1919-cu ildə şəhərdə Qırmızı Ordunun qərargahı yerləşirdi. Bu qərargahda "Krasnaya Qorka" və "Seraya Loşad" fortlarında baş vermiş anti-bolşevik üsyanlarını yatırmaq üçün hərbi əməliyyatların koordinasiyası keçirilirdi. Oranienbaumdan 20 km məsafədə cəbhə xətti keçirdi: Yudeniçin Bəyaz Ordusu Petroqrada yürüş edir. 1920-1921-ci ildə baş vermiş Kronştadt üsyanı zamanı, Tuxaçevski və Trotski Oranienbaumdakı Menşikov Sarayından qiyamın yatırılması üçün əsqərlərə təlim keçirdilər. Üsyançılar ilə döyüşlərdə həlak olmuş Baltik dənizçiləri şəhərin Stansiya Meydanında yerləşən kütləvi məzarlıqda dəfn edilmişdilər.

İnqilabdan sonra, sarayları və parklar muzey çevrilmişdir. 13 avqust 1918-ci ildə Sovnarkom Oranienbaumun park və saraylarını dövlət əmlakı olduğunu elan etdi.

Böyük Vətən müharibəsi zamanı 1941-ci ilin payızında, 5000-dən çox şəhər sakini iki dəfə mühasirəyə alınmış Oranienbaumda aclıqdan öldü. Lakin Peterhofla müqayisədə, Oranienbaumun mədəni xəzinələri, memarlıq abidələri çox az zədələnmişdir. Müharibə zamanı Oranienbaum limanını əfsanəvi kreyser "Avrora" mühafizə edirdi. 1944-cü ilin yanvar ayından, məhz bu nöqtədən sovet qoşunları qarşı hücuma keçdi. Oranienbaum platzdarmının müdafiəsi 29 ay davam etdi, bu torpaqlarda, müdafiəçilər çoxlu şücaət göstərdilər. Sovet İttifaqının Qəhrəmanları arasında Afanasyev, A. Vasilyev, Tixonov və G. Kostılyov kimi məşhur Oranienbaum sakinlərinin adlarını qeyd etmək olar. Oranienbaumun mübarizəsi zamanı yerli sakin - pilot Kostılyov öz qəhrəmanlığı ilə xüsusilə seçilmişdir - onun adı hal-hazırda şəhərin küçələrindən birində, xatirə lövhəsində ölümsüzləşmişdir.

1948-ci ildə başlanılan kosmopolitizmə qarşı kampaniya zamanı (bu dövrdə xarici dildə olan şəhər adları RSFSR xəritəsindən yox edilmişdir), böyük rus alimi Mixail Vasilyeviç Lomonosovun şərəfinə şəhərin adı dəyişdirilmişdir. 1955-ci ildə şəhərin mərkəzində Lomonosovun abidəsi quraşdırılmışdır (heykəltəraş G. D. Qlikman).

1960-1980-ci illərdə Lomonosovda aktiv tikinti işləri aparılırdı. Yeni mikrorayon (Cənub rayon) salınmış, taxta binaların çoxu isə sökülmüşdü. Həmçinin çoxmərtəbəli binaların tikintisinə başlanmışdır. 1960-cı ildən, onların əksəriyyəti standart layihələr üzərində inşa edilməyə başlamışdı.

18 aprel 1978-ci ildə Lomonosov şəhəri Leninqrad vilayətinin inzibati tabeçiliyindən, yeni yaradılmış Petrodvorets rayonuna köçürülmüşdü.

Böyük Vətən müharibəsi zamanı göstərdiyi cəsarət və qəhrəmanlığa görə, 1981-ci ildə Lomonosov şəhəri I dərəcəli orden ilə təltif olunmuşdu.

Müasir dövr

Yaradılmış proqram üzrə hərbçilərin mənzil probleminin həlli, eləcə də ixrac-idxal yüklərin emal prosesi zamanı büdcədənkənar maliyyənin əldə edilməsi məqsədilə, 1993-cü ilin iyul ayından Lomonosov şəhərinin hərbi-dəniz bazasının istismarı, həmçinin limanın yenidən qurulması işləri başladılmışdı. Limana daha böyük həcmli gəmilərin daxil olmasını saxlamaq məqsədilə, 1996-cı ildə Lomonosovda dibdərinləşdirmə işləri həyata keçirilmişdi.

1994-cü ildən Lomonosovda İqor Stravinski adına beynəlxalq festival və gənc pianoçuların müsabiqəsi keçirilir.

2004-cü ildə "Oranienbaum" muzeyinin tərkibində olan üç tikilinin: Böyük saray, Peterştadt və Şəxsi mülk ansamblının bərpa işlərinin yeni mərhələsinə start verilmişdi.

3 noyabr 2011-ci ildə Lomonosov "Hərbi Şöhrətli Şəhər" fəxri adına layiq görülmüşdü.

9 sentyabr 2012-ci ildə ictimaiyyətin birbaşa təşəbbüsü ilə, Oranienbaumda anadan olmuş İ.F. Stravinskinin şərəfinə «Stravinski-Fest» adlı 1-ci Beynəlxalq Musiqi Festivalı təşkil olunmuşdu.

Relyef və geologiya

Paleozoy dövründə (yəni 300-400 milyon il bundan öncə) bütün şəhər ərazisi dəniz ilə əhatə olunmuşdur. O dövrün qum, gil və torf linzalalı lil çöküntüləri qranit, gneizit və diabazdan ibarət kristallaşmış qat torpağın qalın təbəqəsini (200 metrə qədər) örtür. Müasir relyef buz örtüyü (son Valday buzlaşması 12,000 il əvvəl baş vermişdi) nəticəsində formalaşmışdır. Buzlaqlar geri çəkildikdən sonra, hazırki Baltik dənizinin yerləşdiyi bütün ərazidə Littorina dənizi formalaşmışdır (onun səviyyəsi hazırki dənizdən 7-9 metr daha yüksək idi). 4000 il əvvəl dəniz geriyə çəkilmiş və körfəzin bir sıra hissələrində adalar yaranmışdı. Vadi buzlaq-göl və postglyasial çöküntülərdən ibarətdir. Relyef son 2,5 min il ərzində demək olar ki dəyişməyib.

İqlim

Lomonosov dənizdən qitəyə keçən mülayim və rütubətli iqlimə malikdir. Əsasən tsiklonik fəaliyyət nəticəsində şəhər üzərində hava kütlələrinin tez-tez dəyişikliyi müşahidə olunur. Yayda qərb və şimal-qərb, qışda isə qərb və cənub-qərb küləkləri üstünlük təşkil edir. Ayrılıqda Lomonosov şəhərinin iqlimi Sankt-Peterburqdan hər hansı xüsusi fərqləndirici əlaməti yoxdur. Fin körfəzi dayaz sulu olmasına baxmayaraq, şəhərin temperatur şəraitində təsir göstərir. Dəəniz sahilində külək bir az güclü olur.

Lomonosovun hava temperaturu və yağıntıların illik göstəriciləri Peterburqa demək olar ki identikdir.

Lomonosov şəhərinin iqlimi
Göstərici Yan Fev Mar Apr May İyn İyl Avq Sen Okt Noy Dek İl
Maksimum orta, °C −2,3 −1,4 4,1 9,2 16,1 20,5 22,2 20,6 14,6 8,5 1,8 −0,7 9,4
Orta temperatur, °C −6,1 −6 −1,4 4,4 10,9 15,8 18,1 16,4 11,0 5,6 −0,1 −3,9 5,4
Minimum orta, °C −7,9 −7,7 −2,9 1,6 7,1 11,9 14,0 13,0 8,0 3,7 −2,1 −5,5 2,8
Mütləq minimum, °C −35,9 −35,2 −29,9 −21,8 −6,6 0,1 4,9 1,3 −3,1 −12,9 −22,2 −34,4 −35,9
Yağıntı norması, mm 40 31 35 33 38 64 78 77 67 65 56 79 633

Torpaqlar, bitki və heyvanlar aləmi

Şəhərin quruluşundan öncə, bu ərazilər iynəyarpaqlı meşələr (şam və küknar) və düzən bataqlıqlar ilə əhatə olunmuşdu. Hazırda Fin körfəzinin dar sahil zolağında qara qızılağacın bitməsi üçün əlverişli düzən bataqlıqlar qorunur. Ərazidə orta gillicəli torpaqlar üstünlük təşkil edir. Təbii landşaft xalqın sıx təsərrüfat fəaliyyəti nəticəsində geri çəkilərək, sahələr boyu mədəni landşaftın inkişafına səbəb olmuşdu. İndi burada ağcaqovaq, ağcaqayın və söyüd ağaclarının kiçik sahələrini istisna etsək, geniş əkinçilik və kənd təsərrüfatı əraziləri üstünlük təşkil edir. XVIII-XIX əsrlərdə Lomonosovda 819 hektar sahəyə malik geniş park salınmışdır.

Şəhər ətrafında bəzən tülkükəkliklə rastlaşmaq olar. Şəhərdə böyük sayda quş, onurğasız heyvanlar və sürünənlər yaşayır.

Lomonosov şəhərinin əhali sayının dinamikası:

2002-ci ilin Ümumrusiya əhali siyahıyaalmasına görə, Lomonosov şəhərində 45,1% kişi və 54.9% kişi daxil olmaqla, ümumilikdə 37,776 nəfərin, 2010-cu ildə isə - 42 505 nəfərin yaşadığı müəyyənləşdirilmişdi. Lomonosov şəhərinin iqtisadi fəal əhalinin nəzərə çarpacaq hissəsi Sankt-Peterburqda işləyir.

Sənaye

Şəhərdə «KMT» sərnişin dəmir yolu vaqonların avadanlıqlarını istehsal edən şirkət ("Transmaşxoldinq" kompaniyasına məxsusdur), rezin məhsullarını istehsal edən "Krasnıy Treuqolnik" (Qırmızı Üçbucaq) zavodunun filialı, həll olunan qarışıqlar zavodu, bir sıra ağac emalı və eləcə də qida sənayesinə aid müəssisələr (çörək, süd və pivə zavodu) fəaliyyət göstərir. Martışkinoda son zamanlara qədər avtomobil təmiri zavodu və "Parus" poliqrafiya fabriki yerləşirdi.

Bundan başqa burada Leninqrad Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bazası tərkibində bir sıra şirkətlər (28-ci hərbi zavod, analitik cihazqayırma fabriki), həmçinin "Gidropribor" sənaye zonası fəaliyyət göstərir.

Ticarət və xidmət sektoru

Bu gün Lomonosov sosial və ticarət infrastruktur obyektləri ilə çox zəngindir. Şəhər böyük fəallıqla pərakəndə satış mərkəzlərinin ("Pyatyoroçka", "Maqnit", "7-ci Ailə", "Dixie", "Eldorado" "Maşinı" və digər) inkişaf və tədqiqolunması ilə məşğuldur. Şəhər həmçinin Beeline, Megafon, MTS, Sky Link, Tele2 kimi mobil şəbəkələrin əhatəsindədir. Lomonosovda "Baltiyski luç" qəzeti nəşr olunur.

"Oranienbaum" saray-park ansamblı

Məşhur saray-park kompleksi Fin körfəzinin cənub sahilində və Sankt-Peterburq şəhərindən 40 km qərbdə yerləşir.

Oranienbaum Saray-park ansamblı Sankt-Peterburqun tarixi mərkəzi və onunla əlaqəli bütün komplekslər kimi UNESCO-nun Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısına daxil edilmişdi. 2007-ci ildən saray və parklar Peterhof muzey-qoruğu tərəfindən idarə olunur.

Böyük saray

Böyük (Menşikov) sarayı
  • Böyük (Menşikov) sarayı

Böyük Menşikov, Böyük Peterhof sarayı kimi təbii təpənin kənarında yerləşir. Aşağı park və Fin körfəzinin qarşısında duran əsas fasadın uzunluğu 210 metrdir. Sarayın mərkəzi hissəsi iki mərtəbəlidir; onun yanına qövsvari bir mərtəbəli qalereyalar qoşularaq Yapon və Kilsə pavilyonları ilə tamamlanır. Pavilyonlara perpendikulyar şəkildə iki qanad (fligel) əlavə olunub, beləliklə planda saray "P" formasını xatırladır. Fligellər Böyük Sarayın daxili həyətinin sərhədləri hesab olunur. Menşikov sarayı - pyotr barokkosu üslubundadır. Bu saray I Pyotrun yaxın dostu Aleksandr Menşikov üçün inşa edilmişdir. Tikinti işləri memar F. Fontananın nəzarəti altında həyata keçirilmişdir, ancaq 1713-cü ildə onu əslən Almaniyalı İ.Q.Şedel əvəz etmişdir.

  • Aşağı park

Aşağı parkın əsası Böyük sarayın tikinti işlərinin başlanmasından 2 il sonra qoyulmuşdur. Bu Rusiyada ilk müntəzəm parklardan biridir. Sarayın qarşısında güllərdən ibarət parterlər, həmçinin 3 fontan (fontanlara gələn su Qırmızı hovuzda inşa edilmiş bənd vasitəsi ilə çəkilmişdir) və trilyaj şəbəkələr yaradılmışdır. Parkda oyma taxtadan hazırlanmış və mərmər effekti yaratmaq məqsədilə xüsusi ağ rəngə boyanmış 39 heykəl, həmçinin dörd qızıl suyuna salınmış və qurğuşundan hazırlanmış heykəllər dururdu. Aşağı parkın əsas hissəsini XVI-XVII əsrlərin Moskva bağ ənənələrinə uyğun olaraq meyvə ağacları və giləmeyvə kolları təşkil edirdi.

  • Dəniz kanalı

Oranienbaumda kanalın qazılması 1719-ci ildə başlamışdır. Kanalın sahili boyu cüt sıra ağaclar əkilmişdi, kanalın özü isə aşağı parkın girişi hissəsi önündə, fiqurlu limanla tamamlanırdı.

  • Şəkilli ev

XVIII əsrin əvvəllərində "pyotr barokkosu" üslubunda inşa edilmişdir.

Peterştadt qalası

Oranienbaum, III Pyotrun sarayı. Memar Antonio Rinaldinin layihəsi əsasında gələcək imperator üçün 1758-1762-ci illərdə inşa olunmuşdur.

Peterştadt (alm. Peterstadt) qalasının ansamblı 1758—1762-ci illərdə yaradılmışdır. Böyük knyaz Pyotr Fyodoroviçin, gələcək imperator III Pyotrun Karasta çayının sağ sahilində əyləncə kaprizi (əyləncə qalası) yerləşirdi. Qala 14 bucaqlı ulduz şəklindədir, həmçinin onun 4 bürcü var və faktiki olaraq bu tikili ondan öncə bu ərazidə mövcud olmuş müqəddəs Pyotr qalasının yerində ucaldılmışdı. Pyotr Fyodoroviç Peterştadtın komendantı idi, onun qarnizonunu isə Holşteyn hersoqluğundan xidmət üçün dəvət olunmuş əsgər və zabitlər təşkil edirdi. Qalanın içərisində hauptvaxta, zabitlər evi, arsenal və s. buna bənzər müxtəlif binalar yerləşirdi. Qalanın mərkəzində beşbucaqlı platz (hərbi təlimlər üçün meydança) yerləşirdi.

  • III Pyotrun sarayı

Saray, Peterştadt qalası ilə eyni vaxtda - 1758—1762-ci illərdə memar Antonio Rinaldinin layihəsi əsasında tikilməyə başlamışdır. Saray kubik formalı, ballüstrada ilə bəzədilmiş iki mərtəbəli kiçik pavilyondur. Planda, saray kənarları qövsvari kəsilmiş kvadrata bənzəyir. Binanın elə məhz bu hissəsi, onun əsas fasadı hesab olunur. Kəsilmiş künclər tikilini vizual cəhətdən daha böyük və əzəmətli göstərir.

  • Fəxri Giriş qapısı

Fəxri Giriş qapıları müqəddəs Pyotr əyləncə qalasının (daha sonralar isə Peterştadt kaprizinin) əsas giriş qapıları hesab olunurdu. Peterştadt-da bu qapıların sayəsində III Pyotrun Holşteyn qoşunlarının təlim keçdiyi kiçik platza rahat şəkildə giriş açılırdı.

  • Petrov parkı

Yeni park italyan bağ sistemlərinə uyğun şəkildə, memar Antonio Rinaldi tərəfindən və bağ ustası Lambertinin iştirakı ilə yaradılmışdır. Terrassa, kaskad və pilləkənlərdən savayı, parkda bir neçə miniatür pavilion – ikimərtəbəli Ermitaj, Solovyov köşkü, fontanlı Menajeri və Çin evi yerləşirdi.

Şəxsi Mülk ansamblı

Tikili 1760-1770-ci illərdə memar A.Rinaldinin layihəsi əsasında gələcək imperatriça II Yekaterina üçün inşa olunmuşdur.

Yuxarı parkın dərinliyində yerləşmiş Çin sarayı İmperatriça II Yekaterinanın Şəxsi mülk saray-park kompleksinin tərkib hissəsi sayılır. 1762—1768-ci illərdə memar Antonio Rinaldinin layihəsi üzrə inşa olunmuş saray başlanğıcda bir mərtəbəli idi, yalnız XIX əsrin ortalarına böyük knyaz Mixail Pavloviçin qızı, Yekaterina Mixaylovna üçün daha bir mərtəbə də inşa edilmişdir.[L 3] Həmin dövrdə saraya şüşəbəndli qalereya, şərq və qərb qanadlarına isə kiçik bitişik tikililər əlavə olunmuşdur. "Çin sarayı" adı ilk dəfə 1774-cü ildə, kamer-furyer jurnalında qeyd olunmuşdur. Bundan öncə, saray bütün sənədlərdə "Holland evi" (Peterhofda yerləşən Monplezir sarayı kimi), "Yuxarı bağdakı ev" və ya "Kiçik ev" olaraq tanınırdı.

  • Sürüşmə təpəsi pavilyonu
II Yekaterinanın sürüşmə təpəsi rekonstruksiya işlərindən sonra

Sürüşmə təpəsi pavilyonu 1762—1774-cü illərdə memar Antonio Rinaldinin layihəsi əsasında inşa olunmuşdur. 30 metr hünürlüyə malik bu çoxpilləli daş bina Yuxarı parkın qərb hissəsində, şimal sərhədinə yaxın ərazidə yerləşir. Onun üç ölçülü həlli Tsarskoye seloda yerləşən Ermitaj binasına bənzəyir - mərkəzi korpusa massiv fligellər bitişir (lakin Ermitajdan fərqli olaraq, onlar dörd yox, üç dənədir). Pavilyonun memarlıq görünüşündə həm barokko (fasad kompozisiyası, dekorativ alebastr güldanları), həm də erkən klassisizm (sütunlar) üslubuna xas elementlər mövcuddur. Böyük Vətən müharibəsi zamanı pavilyon Oranienbaum Parkının digər binaları ilə müqayisədə daha çox dağıntıya məruz qalmışdı, buna görə də, onun təmir-bərpa işləri yalnız 1959-cu ildə tamamlanmışdı.

Digər diqqətəlayiq yerlər

Şəhər qapıları
Arxangel Mixail kafedralının gecə görüntüsü

Lomonosov şəhərində hal-hazırda 210 tarixi və mədəni abidə qorunub saxlanılır. Onlar içərisində aşağıdakıların adlarını qeyd etmək olar:

  • S.K. Qreygin malikanəsi (1720-ci il, memar D.Trezini, Olgin kanal qəsəbəsi) — Böyük Vətən müharibəsi zamanı dağılmış keçmiş "Sans-Ennui" sarayı. XVIII əsrin saray-park ansamblının əsas tikililəri - fligel, hovuz, heykəllər, terraslar və körpülər idi.
  • Mordvinovlar iqamətgahı (XVIII — XX əsrin əvvəli, Levitan küçəsi № 2) — üç yüz yaşlı palıdların bitdiyi park, istixana, hovuz və su qülləsi.
  • Saray Axırları (1751—1754, memar F.B. Rastrelli, Yeleninskaya küçəsi № 20-26)
  • Şəhər ictimaiyyətinin görüş və yerləşmə binası (1815—1824, memarlar V.P. Stasov və A.A. Mixaylov)
  • Şəhər qapıları (1826—1829, memar Aleksey Qornostayev, Oranienbaum şossesi) — kərpic və suvaqla örtülmüş kubik formalı qapıların içərisinə tağvari giriş oyulub.
  • Müqəddəs İoann yevangelik-lüteran kilsəsi (1831, memar A.Menelas, Martıkino, Kiroçnaya küçəsi № 14) — fin icmasının fəaliyyət göstərən yevangelik-lüteran kilsəsi.
  • Oranienbaum Dəmir Yolu Vağzalı (1862—1864, memar F.L. Miller, bərpa işləri 1940—1950-ci illərdə)
  • "Maksimov daçası" adlı malikanə (1892, Krasnoflotskoye şossesi № 16) — XVIII-XIX əsrlərə aid istixana və hovuzlu əsas ev.
  • Spiridon Trimifunt kilsəsi (1896, memar V.İ. Şyeqolov, İlikovski prospekti № 1) — bir mərtəbəli taxtadan inşa edilmiş pravoslav kilsə. 2008-ci ilin mart ayında tamamilə yararsız vəziyyətə düşmüş kilsənin daha sonralar yenidən bərpa edərək və həmçinin onu əvvəlki görünüşünə qaytarmaq məqsədilə sökülmüşdü.
  • Müqəddəs Üçlük kilsəsi və mərhəmət evi (1903—1904, memar İ.P. Qorlenski, Oranjereynaya küçəsi № 19)
  • Arxangel Mixail kafedralı (1914, memar A.K. Minyayev, Saray prospekti № 61) — neorus üslubunda inşa olunmuş və hal-hazırda fəaliyyət göstərən pravoslav kilsə.
  • Mədəniyyət sarayı (1950-ci il, Saray prospekti № 12) — rus klassisizmi üslubunda inşa olunmuş bina.
  • M.V. Lomonosovun abidəsi (1955, memar Q.D. Qlikkman, heykəl Mədəniyyət sarayının daxilindədir: Saray prospekti № 12)
  • Martışkino qardaşlıq məzarlığı (1975, memarlar A.İ. Alımov, A.V. Karagin və heykəltəraş Abovyan, Martışkino, Dəniz küçəsi) — Böyük Vətən müharibəsi zamanı Oranienbaum platzdarmışda həlak olmuş müdafiəçilərin və müzəffər əsgərin bürünc heykəli qorunub saxlanılan qəbiristanlıq.

Şəhər memarlıq və bədii ansambllardan şimal, şərq və cənuba uzanır. Şəhər Fin körfəzinə çıxan düzxətli planlaşdırması ilə fərqlənir. Şəhərin ən əsas mərkəzi magistralı - saray və park ansamblından şimal qərbdən şərqə uzanan Saray prospektidir. Prospekt qərb istiqamətində Krasnoflot şossesinə, şərq tərəfdən isə Martışkino qəsəbəsinin Dəniz küçəsinə keçir və daha sonra, Oranienbaum yolu vasitəsi ilə Peterhof şəhərinə istiqamət alır. Dairəvi avtomobil yoluna çıxan Oranienbaum prospekti şəhərin şimaldan cənub hissəsinə keçir. Şəhərdən Qolitsın şossesinə və Leninqrad rayonunun cənubuna çıxmaq üçün ən yaxşı variant Fedyuninski küçəsidir. Lomonosov şəhərinin hal-hazırda tərkibinə daxil edilmiş bir neçə tarixi rayon (Martışkino şərqdə və Kronştadt koloniyası qərbdə) bir-birinə yaxın ərazidə yerləşir. Martıkinonun Svyaz küçəsindən Fedyuniski küçəsinə, oradan isə Qostilitskoye şossesinə çıxış mövcuddur.

1917-ci ilə qədər şəhər rəhbərliyi Şəhər Hökuməti və polis şöbəsi tərəfindən həyata keçirilmişdir. 1909-cu ildən 1917-ci ilə kimi şəhər şurasının rəhbəri Vetitnev seçilmişdir. Şura üzvləri: tacirlər Turkin, Stepanov, Vinoqradov, Volkov, Polsadov və Tsepov idi. Onlar əslində Oranienbaumun taleyini həll edirdilər. Bələdiyyə başçısı məclis üzvlərinin qərarlarının icraçısı idi və şəhər idarə olunması üzrə kiçik məsələləri şəxsən həll etmək səlahiyyətinə malik idi.

Müasir yerli hökumət - yəni Bələdiyyə Məclisi 1998-ci ildən fəaliyyət göstərir. 1 mart 2009-cu ilin seçkilərinə əsasən yeni IV çağırış seçilmişdir (10 millət vəkili arasında: 7 - "Vahid Rusiya", 2 - Kommunist Partiyası, 1 - isə "Ədalətli Rusiya" partiyasından idilər). Seçki zamanı bir sıra qüsurlar müəyyən olunması ilə əlaqədar, məsələ ilə bağlı cinayət işi başladılmışdı. Bunun nəticəsi olaraq, Vahid Rusiya namizədlərin demarşı səbəbindən, bələdiyyə şurası ləğv olunmuşdu. Şəhər Bələdiyyə Şurasının katibi Aleksandr Mişutkinin, Vahid Rusiya partiyasına namizəd bir şəxs və Lomonosov bələdiyyə şəhərin yerli administrasiyasının rəhbəri - Leonid Germanoviç Şimarekin arasında qarşıdurma baş vermişdi. Hal-hazırda, Bələdiyyə Məclisi düzgün fəaliyyət göstərir, onun sədri müxalifətdən olan namizəd Nadejda Smolnikovadır. Şuranın ümumi 10 yerdən "Vahid Rusiya" partiyasının üzvlərinə yalnız 4 oturacaq məxsusdur.

Gerb və bayraq

Oranienbaumun 1859-cu ilə aid köhnə gerbi

Şəhərin gerbi İmperatriça II Yekaterina tərəfindən 7 may 1780-ci ildə təsdiq edilmişdir. Bunun səbəbi, o dövrdə saray slobodasının şəhərə çevrilməsi və eyniadlı mahalın mərkəzinə çevrilməsi idi. Gerbin üzərində narıncı (portağal) ağacı təsvir olunmuşdu:

„Gümüş rəngli sahədə meyvəli narıncı ağacı“.

1859-cu ildə Oranienbaum gerbinin yeni layihəsi tərtib olunmuşdur:

„Gümüş sahəsində qızıl meyvəli yaşıl ağac. Sərbəst hissədə Sankt-Peterburq vilayətinin gerbi. Qalxanın üstündə üç dişli qırmızı tac, yan hissələrdə isə Aleksandr lenti ilə bəzədilmiş çapraz iki qızıl lövbər“.

16 avqust 2007-ci il tarixli Lomonosov Bələdiyyə Şurasının 234 nömrəli qərarına əsasən, şəhər gerbin təsvirində, həmçinin burada əsasnamənin bəzi detal və mətnində korrektələr edilmişdir. Əsasnamənin mətnində gerbin təsviri:

  1. Lomonosov bələdiyyəsinin heraldika-gerb təsviri: Gümüş rəngli sahədə, yaşıl yer üzündə tünd qırmızı budaqları, yaşıl yarpaqları və qızıl meyvələri olan narıncı ağacı.
  2. Lomonosov bələdiyyəsinin gerb simvolikasının əsaslandırılması:

XVIII əsrin əvvəllərində Teiris mızasına (malikanəsinə) bitişik sahələr I Pyotr tərəfindən knyaz Aleksandr Menşikova hədiyyə edilmişdir. Gerbin simvolikasına dair daha çox əfsanəyə bənzəyən ən məşhur versiya isə ondan irəli gəlir ki, knyaz Menşikovun gələcək iqamətgahının ərazisində bir zamanlar portağal ağaclarının saxlandığı istixanalar yerləşirdi və orada hər bir ağacın üzərində "Oranienbaum" yazısı vardır. Başqa bir versiyaya inansaq, sarayın adı Almaniyadakı Oranienbaum şəhərindən götürülmüşdü. Nəhayət sonuncu versiyaya əsasən, saray İngiltərə kralı Vilhelm Oranlının şərəfinə adlandırılmışdı (I Pyotr bu şəxsə böyük ehtiram və rəğbət hissi duyurdu, cavan yaşlarında bu hisslər hətta ibadət dərəcəsinə çatmışdı). Aşağıda gerbin hazırlanması zamanı istifadə olunan rənglərin mənası (simvolikası) verilmişdi:

  • Gümüş - düşüncələrin təmizliyi, təqsirsizlik, kövrəklik, dürüstlük, alicənablıq, ümid, hikmət, sülh.
  • Qızıl - alilik, böyüklük, hörmət, şöhrət.
  • Yaşıllıq - sevinc, həyat, bolluq, təbiətin dirçəliş rəmzi.
  1. Müəllif qrupu:

gerbin rekonstruksiyası: Konstantin Sergeyeviç Başkirov, simvolikanın əsaslandırılması: Svetlana Yuryevna Şteynbax»

Lomonosov şəhərində Rusiya dəniz sualtı silahı sahəsində "Gidropribor" və "Morteplotexnik" kimi aparıcı müəssisələr yerləşir.

Şəhərdə "Qütb Dəniz Geoloji Ekspedisiyası"-nın Federal Dövlət Elmi-Tədqiqat və İstehsalat Müəssisəsi yerləşir. Onun fəaliyyət sahəsinə Arktikanın kompleks geoloji və geofiziki araşdırması, okeanların və Antarktidanın daxili sularında müxtəlif metodlardan istifadə edərək ekoloji monitorinqin keçirilməsi daxildir.

Lomonosov şəhərində 6 orta məktəb və gimnaziya, 13 uşaq bağçası və körpələr evi, Hərbi Dəniz Qüvvələrinin kolleci (mütəxəssislər hazırlayır), Şimal-Qərb Dövlət Texniki Universitetinin filialı, İqor Stravinski adına uşaq incəsənət məktəbi və Arxangel Mixail kilsə-məktəbləri var.

Nəqliyyat

1864-cü ildən fəaliyyət göstərən I Oranienbaum dəmir yolu vağzalı Rusiyanın ən qədim stansiyalarından biridir.

Lomonosovda 4 sosial şəhərlərarası avtobus marşrutları fəaliyyət göstərir. İctimai avtobus marşrutları Lomonosov şəhərini Sankt-Peterburqun Krasnosel rayonu, Peterhof, Kirov, Kronştadt şəhərləri, həmçinin "Kirov Zavodu" metro stansiyaları ilə, ticarət marşrutları isə "Avtovo" metro stansiyası ilə birləşdirir. Bundan başqa, şəhərin mərkəzində Sankt-Peterburq-Sosnovıy Bor kommersiya marşrutu keçir. Bir neçə şəhərətrafı marşrutlar Lomonosovu Leninqrad rayonunun yaşayış məntəqələri ilə birləşdirir.

Lomonosovun Saray prospekti boyunca Sankt-Peterburq — Sosonovı Bor — Ruçyi istiqamətində avtomobil yolu keçir. Dairəvi yol Lomonosovdan bir neçə kilometr cənubdan, "İliki" qəbiristanlığının arxasından keçir və şəhərin yol şəbəkəsi ilə bağlanır (Oranienbaum prospektinin körpülü qovşağı ilə cənubda, "Bronk" qatar stansiyası və Krasnoflotskoye şossesinin yaxınlığında yerləşən səddlə şimalda). Şəhərin ərazisində Oktyabr Dəmiryolunun Oranienbaum I, Oranienbaum II, Martışkino və Kronştadtskaya Koloniya adlı platmorlmalar yerləşir; sərnişin trafiki Sankt-Peterburqun Baltik stansiyası ilə həyata keçirilir. Baltik Vağzalı Oranienbaum I sahəsində dəmir yolu iki tərəflidir - hərəkət intensivliyi orta hesabla eyni istiqamətə elektrik qatarları iki-üç saat qət edir. Oranienbaum I - Kalişşe (Sosnovı Bor) sahəsi bir tərəflidir - qatarlar bu istiqamətdə hər yarım saatdan bir işləyir.

Lomonosovun şimalında Dəniz vağzalı yerləşir. Əvvəllər vağzaldakı bərə vasitəsilə sərnişinlərin Kronştadt şəhərinə getmək imkanı vardı. Limanın əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilməsi üçün müxtəlif planlar tərtib olunub.

Səhiyyə və idman

Hal-hazırda Lomonosovda aşağıdakı tibb müəssisələri fəaliyyət göstərir: Mərkəzi Rayon Xəstəxanası, 72,2 saylı Uşaq poliklinikası, Psixo-Nevroloji internat, eləcə də müxtəlif sahələrdə özəl tibb müəssisələri.

Şəhərdə "Manej" adlı Uşaq və Gənclərdən ibarət İdman Məktəbi və Yüngül Atletika məktəbi intensiv şəkildə fəaliyyət göstərir.

  • Stanislav Boretski (doğ. 1973) — Rusiyanın tanınmış estrada müğənni və şair. Lomonosov şəhərində anadan olub və burada da yaşayır.
  • Georgi Vinoqradski — Sovet dəniz hərbçisi, 2-ci dərəcəli flaqman
  • Mixail Malofeyev (25 may 1956 — 17 yanvar 2000) — general-mayor, Rusiya Federasiyasının Milli Qəhrəmanı (ölümündən sonra). Lomonosovda doğulub. Lomonosovun 4 saylı məktəbini (indiki 429 nömrəli) bitirmişdir.
  • Mixail Meklenburq-Strelitzki (1863—1934) — Meklenburq-Strelitz hersoqu, Karl-Mixael Vilhelm Avqust-Aleksander, böyük knyaginya Yekaterina Mixaylovna və Meklenburq-Strelitz hersoqu Georq Avqustun oğlu, I Pavelin nəvəsi. Meklenburq-Strelitz nəslinin Rusiyadakı nümayəndəsi. 1918-ci ildən sonra - Almaniyanın Meklenburq-Strelitz hersoqluğunun varisi. General-leytenant. Oranienbaumda anadan olmuşdur.
  • Avraam Melnikov (1784—1854) — rus memarı, Sankt-Peterburq İncəsənət Akademiyasının fəxri üzvü. Oranienbaumda anadan olmuşdur.
  • Aleksandr Menşikov (1673—1729) — rus dövlət xadimi və sərkərdəsi, I Pyotrun favoriti. Oranienbaumun birinci sahibi.
  • Aleksandr Mostovoy (doğ. 1968) — sovetrus futbolçusu, yarımmüdafiəçi, SSSR-i çempionu, Rusiya Milli Yığmasının keçmiş oyunçusu. Lomonosovda anadan olub.
  • Yuvenali (İvan Polovtsev) (1826—1904) — Litva və Vilen arxiyepiskopu. Oranienbaumda anadan olub.
  • İqor Stravinski (1882—1971) — rus bəstəkarı, dirijör və pianoçu, XX əsrin ən tanınmış musiqi şəxsiyyətlərindən biridir. Oranienbaumda anadan olub.
  • Nikolay Şadrunov (1933—2007) — rus və sovet yazıçısı, prozaik, Lomonosovun fəxri vətəndaşı.
  1. http://www.gks.ru/free_doc/2016/oktmo/tom2_oktmo.rar
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаRusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
  3. Дмитрий Медведев подписал указы о присвоении городам Коврову, Ломоносову, Таганрогу, Петропавловску-Камчатскому почётного звания «Город воинской славы»
  4. Указ Президента Российской Федерации № 1457 от 3 ноября 2011 года «О присвоении г. Ломоносову почётного звания Российской Федерации „город воинской славы“»
  5. "О Реестре названий объектов городской среды. Постановление Правительства Санкт-Петербурга от 6 февраля 2006 года № 117". 2014-07-27 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2014-06-30.
  6. Топонимическая энциклопедия Санкт-Петербурга. СПб.: Информационно-издательское агентство ЛИК, 2002.
  7. "Константин Георгиевич Паустовский. Орест Кипренский". 2011-08-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2009-10-11.
  8. Поспелов Е. М. Географические названия мира: Топонимический словарь.— 2-е изд., стереотип.— М.: Русские словари, ООО «Издательство Астрель», ООО «Издательство АСТ», 2001
  9. Поспелов Е. М. Историко-топонимический словарь России. Досоветский период.— М.: Профиздат, 2000
  10. Слова Oranie(n) в немецком языке нет; апельсин (дерево) по-немецки называется Orangenbaum (плод — Apfelsine, Chinaapfel, Goldorange, Sinaapfel или книжное Orange). Oranje — слово нидерландского языка.
  11. Шварц В. Пригороды Ленинграда. — Л.: Искусство. Ленинградское отделение, 1967
  12. Муниципальное образование ГОРОД ЛОМОНОСОВ[ölü keçid]
  13. Кючарианц Д. А.. Художественные памятники города Ломоносова. Л., Лениздат, 1985
  14. Историческая справка городского краеведческого музея Ораниенбаума 9.2007[ölü keçid]
  15. Петергофская Дорога. Историко-архитектурный путеводитель
  16. http://www.gov.spb.ru/gov/admin/terr/reg_lomonosov/location Arxivləşdirilib 2008-03-17 at the Wayback Machine Официальный портал Администрации Санкт-Петербурга
  17. Музей-заповедник Ораниенбаум[ölü keçid]
  18. Указ Президента Российской Федерации от 3 ноября 2011 года № 1457 «О присвоении г. Ломоносову почётного звания Российской Федерации „Город воинской славы“»
  19. Даринский А. В. География Ленинграда. — Л.: Лениздат, 1982. — С. 21-29
  20. Погода и климат
  21. Даринский А. В. География Ленинграда. — Л.: Лениздат, 1982. — С. 45-49
  22. Охотничье-промысловые звери, птицы и рыбы // Атлас Ленинградской области. — М.: ГУГК при СМ СССР, 1967. — С. 36-37.
  23. Мой город
  24. Перепись населения в 2002
  25. Жёлтые страницы Санкт-Петербург
  26. Ораниенбаум присоединили к Петергофу
  27. Ленинград: Путеводитель / С. М. Серпокрыл. — Л.: Лениздат, 1973.
  28. Денисова Е. Г. Дворец Петра III. Спб: ООО «Союз-Дизайн», 2005, с. 5.
  29. О ПЕРЕЧНЕ ОБЪЕКТОВ ИСТОРИЧЕСКОГО И КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ ФЕДЕРАЛЬНОГО (ОБЩЕРОССИЙСКОГО) ЗНАЧЕНИЯ, НАХОДЯЩИХСЯ В Г. САНКТ-ПЕТЕРБУРГЕ. ПОСТАНОВЛЕНИЕ ПРАВИТЕЛЬСТВО РФ 10 июля 2001 г. N 527[ölü keçid]
  30. "Закон Санкт-Петербурга от 25.07.2005 N 411-68 (ред. от 21.07.2008) «О территориальном устройстве Санкт-Петербурга» п.2.14.3. Описание границ города Ломоносова". 2012-02-14 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2014-07-05.
  31. Итоги муниципальных выборов 2009 года
  32. ЗАКС.РУ : Новости : Конфликт вокруг кресла главы администрации Ломоносова разгорелся с новой силой — Политическая жизнь Северо-Западного региона
  33. В Ломоносове избрали главу администрации « Петрова Светлана Валерьевна[ölü keçid]
  34. П. Винклер. Гербы городов, губерний, областей и посадов Российской империи, внесённые в Полное собрание законов с 1649 по 1900 гг. — СПб. 1899
  35. Геральдикум
  36. Концерн «Морское подводное оружие — Гидроприбор»[ölü keçid]
  37. Полярная морская геологоразведочная экспедиция
  38. "Маршрут между Ломоносовым и Кронштадтом начинает свою работу". Новости Кронштадта. 13 сентября 2011. İstifadə tarixi:2011-09-21.
  39. Маршруты общественного транспорта Санкт-Петербурга
  40. "On-line конференция. Александр Мостовой". 2011-08-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi:2011-03-01.
YUNESKO-nun Ümumdünya irsi,
obyekt№ 540-020
ing.rus.fr.
"Sankt-Peterburq" portalı
Vikianbarda Lomonosov şəhəri ilə əlaqəli mediafayllar var.

Lomonosov şəhəri
lomonosov, şəhəri, rusiya, şəhər, lomonosov, şəhər, səhifəsindən, istiqamətləndirilmişdir, lomonosov, 1948, ilədək, oranienbaum, Ломоносов, oranienbaum, kaarosta, rampova, rusiya, ərazisində, yerləşən, şəhər, lomonosov, petrodvorets, rayonunun, hissəsi, olaraq. Lomonosov seheri Rusiya da bir seher Dil Izle Redakte Lomonosov seher sehifesinden istiqametlendirilmisdir Lomonosov 1948 ci iledek Oranienbaum rus Lomonosov alm Oranienbaum fin Kaarosta Rampova Rusiya erazisinde yerlesen seher Lomonosov Petrodvorets rayonunun bir hissesi olaraq belediyye merkezi ve Sankt Peterburqun federal ehemiyyetli seheri hesab olunur Lomonosov seherinin Leninqrad vilayetinin terkibine daxil olmamasina baxmayaraq burada Lomonosov ve Leninqrad bolgelerinin yerli hakimiyyet orqanlari yerlesir SeherLomonosov seherirus LomonosovBayraq d Gerb59 55 sm e 29 46 s u Olke Rusiya 1 Tarixi ve cografiyasiEsasi qoyulub 1710Sahesi 35 km Saat qursagi UTC 03 00EhalisiEhalisi 43 191 nef 1 yanvar 2018 2 Reqemsal identifikatorlarTelefon kodu 7 812Poct indeksi 198411 198412Lomonosov seheri Vikianbarda elaqeli mediafayllar Seher Fin korfezinin sahilinde ve Karasta cayinin mensebinde yerlesir Lomonosov muhum deniz limanidir Oranienbaum ve Oranienbaum II demir yolu stansiyalari hemcinin Martiskino ve Kronstadskaya koloniya dayanacaq menteqeleri Oktyabr Demir yolunun Baltik denizi istiqametinde yerlesir Seherin esasi 1710 cu ilde knyaz Aleksandr Mensikovun seheretrafi iqametgahi olaraq qoyulmusdur 1780 ci ilde ise Lomonosova seher statusu verilmisdir Lomonosovda XVIII esre aid Oranienbaum saray park kompleksi yerlesir Lomonosov Boyuk Veten muharibesi I dereceli ve Herbi sohret ordeni ile teltif olunmusdu 3 4 Lomonosov seherinin erazisinde Mordvinovka Martiskino Krasnaya Sloboda Kronstadtskaya koloniya ve Olgin kanal kimi tarixi mehelleler yerlesir 5 Mundericat 1 Seherin adi 2 Tarix 2 1 Yasayis meskeninin yaranmasi 2 2 Seher 2 3 Sovet dovru 2 4 Muasir dovr 3 Cografiya 3 1 Relyef ve geologiya 3 2 Iqlim 3 3 Torpaqlar bitki ve heyvanlar alemi 4 Demoqrafiyasi 5 Iqtisadiyyat 5 1 Senaye 5 2 Ticaret ve xidmet sektoru 6 Memarliq ve Diqqetelayiq yerler 6 1 Oranienbaum saray park ansambli 6 1 1 Boyuk saray 6 1 2 Peterstadt qalasi 6 1 3 Sexsi Mulk ansambli 6 2 Diger diqqetelayiq yerler 7 Seherin planlasdirilmasi 8 Hakimiyyet ve siyaset 8 1 Gerb ve bayraq 9 Elm ve Tehsil 10 Infrastruktur 10 1 Neqliyyat 10 2 Sehiyye ve idman 11 Lomonosovda Oranienbaumda anadan olmus ve ya yasamis taninmis sexsiyyetler 12 Istinadlar 13 Xarici kecidlerSeherin adi RedakteSeherin qeyri adi Oranienbaum adinin alman dilinden tercumede Portagal agaci menseyi ile bagli bir nece versiya movcuddur 6 Daha cox efsaneye benzeyen en meshur versiya ise ondan ireli gelir ki knyaz Mensikovun gelecek iqametgahinin erazisinde bir zamanlar portagal agaclarinin saxlandigi istixanalar yerlesirdi ve orada her bir agacin uzerinde Oranienbaum yazisi vardir 7 Basqa bir versiyaya inansaq bu ad Almaniyadaki toponimlerden birisi Saksoniya Anhalt knyazliginda yerlesen Oranienbaum seherinden goturulmusdu 8 9 Almaniyadaki bu seherin adi ise Luiza Henriettanin atasi Oranli III Vilhelmin serefine adlandirilmisdi Belelikle hesab etmek olar ki Peterburqun yaxinliginda yerlesen bu seherin adinin menasi Oranlilar agaci menasini dasiyir 10 1948 ci ilde seherin adi meshur rus alimi Mixail Lomonosovun serefine deyisdirilmisdi Lomonosov Oranienbaumun yaxinliginda yerlesen Ust Ruditsa kendinde biser steklyarus smalta hazirlayan fabrika acmisdir Seherin erazisinde yerlesen saray park kompleksi kohne Oranienbaum adini qoruyub saxlamisdi Tarix RedakteYasayis meskeninin yaranmasi Redakte Lomonosovun Yuxari parkinda payiz Lomonosov seherinin esasi 1710 cu ilde Fin korfezinini cenub sahilinde yerlesen ve imperator I Pyotr terefinden Ulu Ingermanland knyazi Mensikova hediyye olunan torpaqlarda saray park kompleksinin tikintisi ile qoyulmusdur 6 1710 1725 ci illerde Oranienbaumda memarlar D Fontana G Sedel ve N Pino terefinden knyaz Mensikova mohtesem saray tikilmisdir Cagdas insanlardan biri gorduyu bu sarayi bu cur tesvir edirdi Ev tepenin ustunde insa edilib ve oradan gozel menzere acilir Bu iki mertebeli bina iki yarimdairevi qalereyalari ibaretdir bu qalereyalara nisbeten cox boyuk deyirmi fligeller aparir Sarayin yerlesdiyi yuxari hisseden terras vasitesile boyuk eyvana oradan ise baglara dusmek olar Sarayin otaqlari kicikdir lakin onlar cox gozel resm eserleri ve mebel ile techiz olunmusdur 11 Sarayin yaxinliginda muxtelif teyinatli basqa binalar da yerlesirdi sarayin duz qarsisinda ise duzgun hendesi sebekesi olan ve seliqeli agac ve kollar ile bezedilmis xiyaban ve park salinmisdir 1727 ci ilde ulu knyazin rezaletinden sonra Oranienbaum kompleksi ilk once Binalar uzre Bas Sobe Idaresine 1737 ci ilde ise Admiral Kollegiya ve Deniz Xestexana Idaresine kocurulmusdu 11 1737 ci ilden ise Boyuk sarayda artiq hospital yerlesirdi 12 Yasayis erazisi Mensikov iqametgahindan serqde yerlesirdi ve ilkin olaraq tehkimcilerin ve azad senetkarlarin yasadigi qirx taxta evden ibaret idi Kend tedricen boyuk bir saray qesebesinde slobodaya cevrilir 13 1743 1762 ci illerde Oranienbaum boyuk knyaz Pyotr Fyodorovicin gelecek Imperator III Pyotrun esas iqametgahina cevrilmisdir Oranienbaumun etrafinda yene Ruditsa cayinin Kovasaya tokulduyu erazide rus alimi Lomonosov terefinden yaradilmis mozaikanin hazirlanmasi ucun steklyarus biser ve smalta fabriki acilmisdir 9 iyul 1762 ci ilde III Pyotr Boyuk sarayin yapon pavilyonunda heyat yoldasi II Yekaterinanin onun evezine imperatrica secilmesine dair butun senedlere imaza atmaga mecbur olmusdur 12 Seher Redakte 1780 1796 ve 1802 1848 ci illerde Oranienbaum Peterburq quberniyasinin terkibinde olan seherlerden biri idi 1783 cu ilde III Pyotrun bos qalmis sarayinda mahal xezinedarliginin pul anbari yerlesirdi Peterhof ve Kronstadtdan dovlete mexsus vergi ve diger meblegler buraya kocurulurdu 1784 cu ilde seher memarlar Vasili Stasov Abram Melnikov ve basqalarinin tertib etdiyi tipik layihelere uygun olaraq muntezem plan uzre insa edilirdi 1784 cu ilin melumatlarina esasen seherde 616 nefer meskunlasmisdir buranin sahesi ise 41 ondaliq ve 2040 kvadrat metr erazini ehate edirdi Seherde saray binalarindan basqa elave olaraq 60 seher sakini ucun nezerde tutulmus esasen taxtadan evler insa olunmusdur Ele hemin dovrde seherin esasli temiri basladi coxlu sayda yollar ve korpuler tikildi Ictimai gorus binasinin tikintisi basladi 1786 ci ilde Xalq Mektebinin iki mertebeli binasi hemcinin Feliks Silk ve Iosif Qaltyerinin cisyan ve spaler fabriki insa edilmisdir O dovrde seherin merkezinde duz ve serab magazasi muqeddes Panteleymon kilsesi taxtadan insa edilmis Muqeddes Ucluyun qebiristanliq kilsesi ve Luteran kirxasi var idi 1787 ci ilde deniz hospitali yaradilmisdir 12 1796 ci ilde seher Boyuk knyaz Aleksandr Pavlovice gelecek imperator I Aleksandr 1831 ci ilden ise onun qardasi Boyuk knyaz Mixail Pavlovic ve onun varislerinne mexsus idi XVIII esrin sonu XIX esrin evvellerinde Oranienbaumda Volindan olan leyb qvardiya alayi daha sonralar ise 147 ci Samara Piyada alayi yerlesmisdir 1815 ci ilde seherin yeniden qurulmasi ucun xususi komissiya tesis edilmisdir Bu komissiyaya meshur memar V P Stasov devet edilmisdir Mehz bu memarin layiheleri esasinda invalid qvardiya rotasi ucun kazarmalar senetkar ve bagciliqla mesgul olan telebeler ucun ise uc ev insa olunmusdur 1829 cu ilde memar A M Qornostayevin tertib etdiyi layiheye uygun olaraq das seher giris qapilari ucaldilmisdir 1850 ci ilde Fin korfezinin sahilindeki torpaq sahesi Kronstadt Oranienbaum ve Sankt Peterburq seherleri arasinda hereket eden paroxod xidmeti ucun satin alinir ve burada Zarya adinda yeni pirs insa olunur 1864 cu ilde demir yolu Oranienbauma kimi uzadilmisdir 1913 cu ilde Sankt Peterburqun Narva darvazasindan duz Oranienbaum seherine kimi uzanacaq Oranela adli elektriklesdirilmis tramvay xettinin layihesi ireli surulmusdur Bu layihe Birinci dunya muharibesinin baslamasi sebebiyle qismen heyata kecirilmisdir tramvay xetti Petroqraddan Strelnaya qeder salinmisdir 1873 cu ilden 1917 ci ile qeder Oranienbaumun sahibleri Meklenburq Strelitz hersoqlari idi XIX esrin sonuna qeder Oranienbaum kicik sade koskleri ve villalardan ibaret bir qesebe idi Seherde kitabxana mekteb kino xalq evi butun kilselerde ise heveskar xor dernekleri fealiyyet gosterirdi XIX esrin sonu XX esrin evvellerinde Oranienbaumda zabit atici alayi ve cebbexana mektebi yerlesdirilmisdir Burada Vladimir Fyodorov Vasili Deqtyaryov ve Fyodor Tokarev kimi taninmis silah konstruktorlari isleyirdi 1891 ci ilde mektebin aticiliq poliqonunda konstruktor S I Mosinin yeni orijinal tufengi ugurla testden kecmisdir 1908 ci ilde elektrik stansiyanin tikintisi basa catdiqdan sonra seherin butun kuceleri elektrik fenerleri ile isiqlanmaga basladi 1909 cu ilde 1400 eded oturacagi olan seherin esas teatri yeniden qurulmusdu Seherde agac emaletme fabriki mese materiallari birjasi buxar deyirmani 8 pravoslav kilsesi bir Luteran kirxasi Fin kilsesi sinaqoq yevangelist teriqetine mensub kapellali qadin monastiri ve s buna benzer kicik muessiseler fealiyyet gosterirdi Burada hemcinin bir nece mehmanxana ve bazar restoran ve traktir sebirlilik cemiyyetleri cay ve pivexana da isleyirdi Bundan basqa seherde tehsil ve sehiyye sisteminin yuksek seviyyede olmasi ucun oglanlar ucun ali ilkin seher mektebi qizlar ucun yuksek telimli seher kolleci Nazir tabeliyinde olan birsinifli mekteb kilse mektebi Meklenburq Strelitz sulalesinin hesabina yaradilan 200 yoxsul usaq ucun nezerde tutulmus yetimxana kimsesiz usaqlar ucun himaye evi elil ve yasli merhemet bacilarinin evi cerrahi terapevtik ve yoluxucu sobelerden ibaret seher xestexanasi ve dis hekiminin ofisi sakinlere xidmet gosterirdi Seherde telefon ve teleqraf da var idi 1917 ci ilde seherde yasayanlarin sayi artiq 7000 otmusdur 27 fevral 12 mart 1917 ci ilde seherde yerlesen Birinci Oranienbaum pulemyot ehtiyat alayi Petroqradda Fevral inqilabinin baslamasi xeber aldiqdan derhal sonra usyan etmisdir 12 zabiti gulleledikden sonra esgerler piyada Petroqrada hereket ederek Peterhof ve Strelna alaylarindan olan usyancilara qosulmusdular 12 Kohne Oranienbaum A Savrasov Oranienbaum etraflarinin menzeresi 1854 Spiridon Trimifunt kilsesi 1900 cu ile aid fotosekil Saray prospektinde yerlesen muqeddes Arxangel Mixail kafedrali 1910 cu ile aid fotosekil Oranienbaum demiryol stansiyasi 1917 ci ile aid fotosekilSovet dovru Redakte 1918 ci ilde Oranienbaum seherinde Sovet hakimiyyeti quruldu Bolseviklerin numayendeleri qiyamin qarsisini almaq ucun istismar destelerinden olan bir sira sexsleri girov goturerek butun hakimiyyeti oz eline almisdilar 1919 cu ilde seherde Qirmizi Ordunun qerargahi yerlesirdi Bu qerargahda Krasnaya Qorka ve Seraya Losad fortlarinda bas vermis anti bolsevik usyanlarini yatirmaq ucun herbi emeliyyatlarin koordinasiyasi kecirilirdi Oranienbaumdan 20 km mesafede cebhe xetti kecirdi Yudenicin Beyaz Ordusu Petroqrada yurus edir 1920 1921 ci ilde bas vermis Kronstadt usyani zamani Tuxacevski ve Trotski Oranienbaumdaki Mensikov Sarayindan qiyamin yatirilmasi ucun esqerlere telim kecirdiler Usyancilar ile doyuslerde helak olmus Baltik denizcileri seherin Stansiya Meydaninda yerlesen kutlevi mezarliqda defn edilmisdiler Inqilabdan sonra saraylari ve parklar muzey cevrilmisdir 13 avqust 1918 ci ilde Sovnarkom Oranienbaumun park ve saraylarini dovlet emlaki oldugunu elan etdi Boyuk Veten muharibesi zamani 1941 ci ilin payizinda 5000 den cox seher sakini iki defe muhasireye alinmis Oranienbaumda acliqdan oldu Lakin Peterhofla muqayisede Oranienbaumun medeni xezineleri memarliq abideleri cox az zedelenmisdir Muharibe zamani Oranienbaum limanini efsanevi kreyser Avrora muhafize edirdi 1944 cu ilin yanvar ayindan mehz bu noqteden sovet qosunlari qarsi hucuma kecdi Oranienbaum platzdarminin mudafiesi 29 ay davam etdi bu torpaqlarda mudafieciler coxlu sucaet gosterdiler Sovet Ittifaqinin Qehremanlari arasinda Afanasyev A Vasilyev Tixonov ve G Kostilyov kimi meshur Oranienbaum sakinlerinin adlarini qeyd etmek olar Oranienbaumun mubarizesi zamani yerli sakin pilot Kostilyov oz qehremanligi ile xususile secilmisdir onun adi hal hazirda seherin kucelerinden birinde xatire lovhesinde olumsuzlesmisdir 14 1948 ci ilde baslanilan kosmopolitizme qarsi kampaniya zamani bu dovrde xarici dilde olan seher adlari RSFSR xeritesinden yox edilmisdir boyuk rus alimi Mixail Vasilyevic Lomonosovun serefine seherin adi deyisdirilmisdir 1955 ci ilde seherin merkezinde Lomonosovun abidesi qurasdirilmisdir heykelteras G D Qlikman 1960 1980 ci illerde Lomonosovda aktiv tikinti isleri aparilirdi Yeni mikrorayon Cenub rayon salinmis taxta binalarin coxu ise sokulmusdu Hemcinin coxmertebeli binalarin tikintisine baslanmisdir 1960 ci ilden onlarin ekseriyyeti standart layiheler uzerinde insa edilmeye baslamisdi 15 18 aprel 1978 ci ilde Lomonosov seheri Leninqrad vilayetinin inzibati tabeciliyinden yeni yaradilmis Petrodvorets rayonuna kocurulmusdu Boyuk Veten muharibesi zamani gosterdiyi cesaret ve qehremanliga gore 1981 ci ilde Lomonosov seheri I dereceli orden ile teltif olunmusdu 14 Muasir dovr Redakte Yaradilmis proqram uzre herbcilerin menzil probleminin helli elece de ixrac idxal yuklerin emal prosesi zamani budcedenkenar maliyyenin elde edilmesi meqsedile 1993 cu ilin iyul ayindan Lomonosov seherinin herbi deniz bazasinin istismari hemcinin limanin yeniden qurulmasi isleri basladilmisdi Limana daha boyuk hecmli gemilerin daxil olmasini saxlamaq meqsedile 1996 ci ilde Lomonosovda dibderinlesdirme isleri heyata kecirilmisdi 1994 cu ilden Lomonosovda Iqor Stravinski adina beynelxalq festival ve genc pianocularin musabiqesi kecirilir 16 2004 cu ilde Oranienbaum muzeyinin terkibinde olan uc tikilinin Boyuk saray Peterstadt ve Sexsi mulk ansamblinin berpa islerinin yeni merhelesine start verilmisdi 17 3 noyabr 2011 ci ilde Lomonosov Herbi Sohretli Seher fexri adina layiq gorulmusdu 18 9 sentyabr 2012 ci ilde ictimaiyyetin birbasa tesebbusu ile Oranienbaumda anadan olmus I F Stravinskinin serefine Stravinski Fest adli 1 ci Beynelxalq Musiqi Festivali teskil olunmusdu Cografiya RedakteRelyef ve geologiya Redakte Paleozoy dovrunde yeni 300 400 milyon il bundan once butun seher erazisi deniz ile ehate olunmusdur O dovrun qum gil ve torf linzalali lil cokuntuleri qranit gneizit ve diabazdan ibaret kristallasmis qat torpagin qalin tebeqesini 200 metre qeder ortur Muasir relyef buz ortuyu son Valday buzlasmasi 12 000 il evvel bas vermisdi neticesinde formalasmisdir Buzlaqlar geri cekildikden sonra hazirki Baltik denizinin yerlesdiyi butun erazide Littorina denizi formalasmisdir onun seviyyesi hazirki denizden 7 9 metr daha yuksek idi 4000 il evvel deniz geriye cekilmis ve korfezin bir sira hisselerinde adalar yaranmisdi Vadi buzlaq gol ve postglyasial cokuntulerden ibaretdir Relyef son 2 5 min il erzinde demek olar ki deyismeyib Iqlim Redakte Lomonosov denizden qiteye kecen mulayim ve rutubetli iqlime malikdir Esasen tsiklonik fealiyyet neticesinde seher uzerinde hava kutlelerinin tez tez deyisikliyi musahide olunur Yayda qerb ve simal qerb qisda ise qerb ve cenub qerb kulekleri ustunluk teskil edir Ayriliqda Lomonosov seherinin iqlimi Sankt Peterburqdan her hansi xususi ferqlendirici elameti yoxdur Fin korfezi dayaz sulu olmasina baxmayaraq seherin temperatur seraitinde tesir gosterir Deeniz sahilinde kulek bir az guclu olur Lomonosovun hava temperaturu ve yagintilarin illik gostericileri Peterburqa demek olar ki identikdir 19 20 Lomonosov seherinin iqlimiGosterici Yan Fev Mar Apr May Iyn Iyl Avq Sen Okt Noy Dek IlMaksimum orta C 2 3 1 4 4 1 9 2 16 1 20 5 22 2 20 6 14 6 8 5 1 8 0 7 9 4Orta temperatur C 6 1 6 1 4 4 4 10 9 15 8 18 1 16 4 11 0 5 6 0 1 3 9 5 4Minimum orta C 7 9 7 7 2 9 1 6 7 1 11 9 14 0 13 0 8 0 3 7 2 1 5 5 2 8Mutleq minimum C 35 9 35 2 29 9 21 8 6 6 0 1 4 9 1 3 3 1 12 9 22 2 34 4 35 9Yaginti normasi mm 40 31 35 33 38 64 78 77 67 65 56 79 633 Torpaqlar bitki ve heyvanlar alemi Redakte Seherin qurulusundan once bu eraziler iyneyarpaqli meseler sam ve kuknar ve duzen bataqliqlar ile ehate olunmusdu Hazirda Fin korfezinin dar sahil zolaginda qara qizilagacin bitmesi ucun elverisli duzen bataqliqlar qorunur Erazide orta gilliceli torpaqlar ustunluk teskil edir Tebii landsaft xalqin six teserrufat fealiyyeti neticesinde geri cekilerek saheler boyu medeni landsaftin inkisafina sebeb olmusdu Indi burada agcaqovaq agcaqayin ve soyud agaclarinin kicik sahelerini istisna etsek genis ekincilik ve kend teserrufati erazileri ustunluk teskil edir XVIII XIX esrlerde Lomonosovda 819 hektar saheye malik genis park salinmisdir 21 Seher etrafinda bezen tulku ve keklikle rastlasmaq olar Seherde boyuk sayda qus onurgasiz heyvanlar ve surunenler yasayir 22 Demoqrafiyasi RedakteLomonosov seherinin ehali sayinin dinamikasi 12 23 2002 ci ilin Umumrusiya ehali siyahiyaalmasina gore Lomonosov seherinde 45 1 kisi ve 54 9 kisi daxil olmaqla 24 umumilikde 37 776 neferin 2010 cu ilde ise 42 505 neferin yasadigi mueyyenlesdirilmisdi Lomonosov seherinin iqtisadi feal ehalinin nezere carpacaq hissesi Sankt Peterburqda isleyir Iqtisadiyyat RedakteSenaye Redakte Seherde KMT sernisin demir yolu vaqonlarin avadanliqlarini istehsal eden sirket Transmasxoldinq kompaniyasina mexsusdur rezin mehsullarini istehsal eden Krasniy Treuqolnik Qirmizi Ucbucaq zavodunun filiali hell olunan qarisiqlar zavodu bir sira agac emali ve elece de qida senayesine aid muessiseler corek sud ve pive zavodu fealiyyet gosterir Martiskinoda son zamanlara qeder avtomobil temiri zavodu ve Parus poliqrafiya fabriki yerlesirdi Bundan basqa burada Leninqrad Herbi Deniz Quvvelerinin bazasi terkibinde bir sira sirketler 28 ci herbi zavod analitik cihazqayirma fabriki hemcinin Gidropribor senaye zonasi fealiyyet gosterir 25 Ticaret ve xidmet sektoru Redakte Bu gun Lomonosov sosial ve ticaret infrastruktur obyektleri ile cox zengindir Seher boyuk fealliqla perakende satis merkezlerinin Pyatyorocka Maqnit 7 ci Aile Dixie Eldorado Masini ve diger inkisaf ve tedqiqolunmasi ile mesguldur 25 Seher hemcinin Beeline Megafon MTS Sky Link Tele2 kimi mobil sebekelerin ehatesindedir Lomonosovda Baltiyski luc qezeti nesr olunur Memarliq ve Diqqetelayiq yerler Redakte Oranienbaum saray park ansambli Redakte Esas meqale Oranienbaum saray park kompleksi Meshur saray park kompleksi Fin korfezinin cenub sahilinde ve Sankt Peterburq seherinden 40 km qerbde yerlesir 17 Oranienbaum Saray park ansambli Sankt Peterburqun tarixi merkezi ve onunla elaqeli butun kompleksler kimi UNESCO nun Dunya Medeniyyet Miraslari siyahisina daxil edilmisdi 2007 ci ilden saray ve parklar Peterhof muzey qorugu terefinden idare olunur 26 Boyuk saray Redakte Boyuk Mensikov sarayi Boyuk Mensikov sarayi Boyuk Mensikov Boyuk Peterhof sarayi kimi tebii tepenin kenarinda yerlesir Asagi park ve Fin korfezinin qarsisinda duran esas fasadin uzunlugu 210 metrdir Sarayin merkezi hissesi iki mertebelidir onun yanina qovsvari bir mertebeli qalereyalar qosularaq Yapon ve Kilse pavilyonlari ile tamamlanir Pavilyonlara perpendikulyar sekilde iki qanad fligel elave olunub belelikle planda saray P formasini xatirladir Fligeller Boyuk Sarayin daxili heyetinin serhedleri hesab olunur Mensikov sarayi pyotr barokkosu uslubundadir Bu saray I Pyotrun yaxin dostu Aleksandr Mensikov ucun insa edilmisdir Tikinti isleri memar F Fontananin nezareti altinda heyata kecirilmisdir ancaq 1713 cu ilde onu eslen Almaniyali I Q Sedel evez etmisdir 27 Asagi park Asagi parkin esasi Boyuk sarayin tikinti islerinin baslanmasindan 2 il sonra qoyulmusdur Bu Rusiyada ilk muntezem parklardan biridir Sarayin qarsisinda gullerden ibaret parterler hemcinin 3 fontan fontanlara gelen su Qirmizi hovuzda insa edilmis bend vasitesi ile cekilmisdir ve trilyaj sebekeler yaradilmisdir Parkda oyma taxtadan hazirlanmis ve mermer effekti yaratmaq meqsedile xususi ag renge boyanmis 39 heykel hemcinin dord qizil suyuna salinmis ve qurgusundan hazirlanmis heykeller dururdu Asagi parkin esas hissesini XVI XVII esrlerin Moskva bag enenelerine uygun olaraq meyve agaclari ve gilemeyve kollari teskil edirdi 27 Deniz kanali Oranienbaumda kanalin qazilmasi 1719 ci ilde baslamisdir Kanalin sahili boyu cut sira agaclar ekilmisdi kanalin ozu ise asagi parkin girisi hissesi onunde fiqurlu limanla tamamlanirdi Sekilli ev XVIII esrin evvellerinde pyotr barokkosu uslubunda insa edilmisdir Peterstadt qalasi Redakte Oranienbaum III Pyotrun sarayi Memar Antonio Rinaldinin layihesi esasinda gelecek imperator ucun 1758 1762 ci illerde insa olunmusdur Peterstadt alm Peterstadt qalasinin ansambli 1758 1762 ci illerde yaradilmisdir Boyuk knyaz Pyotr Fyodorovicin gelecek imperator III Pyotrun Karasta cayinin sag sahilinde eylence kaprizi eylence qalasi yerlesirdi Qala 14 bucaqli ulduz seklindedir 28 hemcinin onun 4 burcu var ve faktiki olaraq bu tikili ondan once bu erazide movcud olmus muqeddes Pyotr qalasinin yerinde ucaldilmisdi Pyotr Fyodorovic Peterstadtin komendanti idi onun qarnizonunu ise Holsteyn hersoqlugundan xidmet ucun devet olunmus esger ve zabitler teskil edirdi Qalanin icerisinde hauptvaxta zabitler evi arsenal ve s buna benzer muxtelif binalar yerlesirdi Qalanin merkezinde besbucaqli platz herbi telimler ucun meydanca yerlesirdi 13 III Pyotrun sarayi Saray Peterstadt qalasi ile eyni vaxtda 1758 1762 ci illerde memar Antonio Rinaldinin layihesi esasinda tikilmeye baslamisdir Saray kubik formali ballustrada ile bezedilmis iki mertebeli kicik pavilyondur Planda saray kenarlari qovsvari kesilmis kvadrata benzeyir Binanin ele mehz bu hissesi onun esas fasadi hesab olunur Kesilmis kuncler tikilini vizual cehetden daha boyuk ve ezemetli gosterir 27 Fexri Giris qapisi Fexri Giris qapilari muqeddes Pyotr eylence qalasinin daha sonralar ise Peterstadt kaprizinin esas giris qapilari hesab olunurdu Peterstadt da bu qapilarin sayesinde III Pyotrun Holsteyn qosunlarinin telim kecdiyi kicik platza rahat sekilde giris acilirdi 13 Petrov parki Yeni park italyan bag sistemlerine uygun sekilde memar Antonio Rinaldi terefinden ve bag ustasi Lambertinin istiraki ile yaradilmisdir Terrassa kaskad ve pillekenlerden savayi parkda bir nece miniatur pavilion ikimertebeli Ermitaj Solovyov kosku fontanli Menajeri ve Cin evi yerlesirdi 13 Sexsi Mulk ansambli Redakte Tikili 1760 1770 ci illerde memar A Rinaldinin layihesi esasinda gelecek imperatrica II Yekaterina ucun insa olunmusdur 13 Cin sarayi Yuxari parkin derinliyinde yerlesmis Cin sarayi Imperatrica II Yekaterinanin Sexsi mulk saray park kompleksinin terkib hissesi sayilir 1762 1768 ci illerde memar Antonio Rinaldinin layihesi uzre insa olunmus saray baslangicda bir mertebeli idi yalniz XIX esrin ortalarina boyuk knyaz Mixail Pavlovicin qizi Yekaterina Mixaylovna ucun daha bir mertebe de insa edilmisdir L 3 Hemin dovrde saraya susebendli qalereya serq ve qerb qanadlarina ise kicik bitisik tikililer elave olunmusdur Cin sarayi adi ilk defe 1774 cu ilde kamer furyer jurnalinda qeyd olunmusdur Bundan once saray butun senedlerde Holland evi Peterhofda yerlesen Monplezir sarayi kimi Yuxari bagdaki ev ve ya Kicik ev olaraq taninirdi 27 Surusme tepesi pavilyonu II Yekaterinanin surusme tepesi rekonstruksiya islerinden sonra Surusme tepesi pavilyonu 1762 1774 cu illerde memar Antonio Rinaldinin layihesi esasinda insa olunmusdur 30 metr hunurluye malik bu coxpilleli das bina Yuxari parkin qerb hissesinde simal serhedine yaxin erazide yerlesir Onun uc olculu helli Tsarskoye seloda yerlesen Ermitaj binasina benzeyir merkezi korpusa massiv fligeller bitisir lakin Ermitajdan ferqli olaraq onlar dord yox uc denedir Pavilyonun memarliq gorunusunde hem barokko fasad kompozisiyasi dekorativ alebastr guldanlari hem de erken klassisizm sutunlar uslubuna xas elementler movcuddur Boyuk Veten muharibesi zamani pavilyon Oranienbaum Parkinin diger binalari ile muqayisede daha cox dagintiya meruz qalmisdi buna gore de onun temir berpa isleri yalniz 1959 cu ilde tamamlanmisdi 13 Diger diqqetelayiq yerler Redakte Seher qapilari Arxangel Mixail kafedralinin gece goruntusu Arxangel Mixail kafedrali Lomonosov seherinde hal hazirda 210 tarixi ve medeni abide qorunub saxlanilir Onlar icerisinde asagidakilarin adlarini qeyd etmek olar 29 S K Qreygin malikanesi 1720 ci il memar D Trezini Olgin kanal qesebesi Boyuk Veten muharibesi zamani dagilmis kecmis Sans Ennui sarayi XVIII esrin saray park ansamblinin esas tikilileri fligel hovuz heykeller terraslar ve korpuler idi Mordvinovlar iqametgahi XVIII XX esrin evveli Levitan kucesi 2 uc yuz yasli palidlarin bitdiyi park istixana hovuz ve su qullesi Saray Axirlari 1751 1754 memar F B Rastrelli Yeleninskaya kucesi 20 26 Seher ictimaiyyetinin gorus ve yerlesme binasi 1815 1824 memarlar V P Stasov ve A A Mixaylov Seher qapilari 1826 1829 memar Aleksey Qornostayev Oranienbaum sossesi kerpic ve suvaqla ortulmus kubik formali qapilarin icerisine tagvari giris oyulub Muqeddes Ioann yevangelik luteran kilsesi 1831 memar A Menelas Martikino Kirocnaya kucesi 14 fin icmasinin fealiyyet gosteren yevangelik luteran kilsesi Oranienbaum Demir Yolu Vagzali 1862 1864 memar F L Miller berpa isleri 1940 1950 ci illerde Maksimov dacasi adli malikane 1892 Krasnoflotskoye sossesi 16 XVIII XIX esrlere aid istixana ve hovuzlu esas ev Spiridon Trimifunt kilsesi 1896 memar V I Syeqolov Ilikovski prospekti 1 bir mertebeli taxtadan insa edilmis pravoslav kilse 2008 ci ilin mart ayinda tamamile yararsiz veziyyete dusmus kilsenin daha sonralar yeniden berpa ederek ve hemcinin onu evvelki gorunusune qaytarmaq meqsedile sokulmusdu Muqeddes Ucluk kilsesi ve merhemet evi 1903 1904 memar I P Qorlenski Oranjereynaya kucesi 19 Arxangel Mixail kafedrali 1914 memar A K Minyayev Saray prospekti 61 neorus uslubunda insa olunmus ve hal hazirda fealiyyet gosteren pravoslav kilse Medeniyyet sarayi 1950 ci il Saray prospekti 12 rus klassisizmi uslubunda insa olunmus bina M V Lomonosovun abidesi 1955 memar Q D Qlikkman heykel Medeniyyet sarayinin daxilindedir Saray prospekti 12 Martiskino qardasliq mezarligi 1975 memarlar A I Alimov A V Karagin ve heykelteras Abovyan Martiskino Deniz kucesi Boyuk Veten muharibesi zamani Oranienbaum platzdarmisda helak olmus mudafiecilerin ve muzeffer esgerin burunc heykeli qorunub saxlanilan qebiristanliq Seherin planlasdirilmasi RedakteSeher memarliq ve bedii ansambllardan simal serq ve cenuba uzanir Seher Fin korfezine cixan duzxetli planlasdirmasi ile ferqlenir 13 Seherin en esas merkezi magistrali saray ve park ansamblindan simal qerbden serqe uzanan Saray prospektidir Prospekt qerb istiqametinde Krasnoflot sossesine serq terefden ise Martiskino qesebesinin Deniz kucesine kecir ve daha sonra Oranienbaum yolu vasitesi ile Peterhof seherine istiqamet alir Dairevi avtomobil yoluna cixan Oranienbaum prospekti seherin simaldan cenub hissesine kecir Seherden Qolitsin sossesine ve Leninqrad rayonunun cenubuna cixmaq ucun en yaxsi variant Fedyuninski kucesidir Lomonosov seherinin hal hazirda terkibine daxil edilmis bir nece tarixi rayon Martiskino serqde ve Kronstadt koloniyasi qerbde bir birine yaxin erazide yerlesir Martikinonun Svyaz kucesinden Fedyuniski kucesine oradan ise Qostilitskoye sossesine cixis movcuddur 30 Hakimiyyet ve siyaset Redakte1917 ci ile qeder seher rehberliyi Seher Hokumeti ve polis sobesi terefinden heyata kecirilmisdir 1909 cu ilden 1917 ci ile kimi seher surasinin rehberi Vetitnev secilmisdir Sura uzvleri tacirler Turkin Stepanov Vinoqradov Volkov Polsadov ve Tsepov idi Onlar eslinde Oranienbaumun taleyini hell edirdiler Belediyye bascisi meclis uzvlerinin qerarlarinin icracisi idi ve seher idare olunmasi uzre kicik meseleleri sexsen hell etmek selahiyyetine malik idi 12 Muasir yerli hokumet yeni Belediyye Meclisi 1998 ci ilden fealiyyet gosterir 1 mart 2009 cu ilin seckilerine esasen yeni IV cagiris secilmisdir 10 millet vekili arasinda 7 Vahid Rusiya 2 Kommunist Partiyasi 1 ise Edaletli Rusiya partiyasindan idiler 31 Secki zamani bir sira qusurlar mueyyen olunmasi ile elaqedar mesele ile bagli cinayet isi basladilmisdi Bunun neticesi olaraq Vahid Rusiya namizedlerin demarsi sebebinden belediyye surasi legv olunmusdu Seher Belediyye Surasinin katibi Aleksandr Misutkinin Vahid Rusiya partiyasina namized bir sexs ve Lomonosov belediyye seherin yerli administrasiyasinin rehberi Leonid Germanovic Simarekin arasinda qarsidurma bas vermisdi 32 Hal hazirda Belediyye Meclisi duzgun fealiyyet gosterir onun sedri muxalifetden olan namized Nadejda Smolnikovadir Suranin umumi 10 yerden Vahid Rusiya partiyasinin uzvlerine yalniz 4 oturacaq mexsusdur 33 Gerb ve bayraq Redakte Oranienbaumun 1859 cu ile aid kohne gerbi Seherin gerbi Imperatrica II Yekaterina terefinden 7 may 1780 ci ilde tesdiq edilmisdir Bunun sebebi o dovrde saray slobodasinin sehere cevrilmesi ve eyniadli mahalin merkezine cevrilmesi idi Gerbin uzerinde narinci portagal agaci tesvir olunmusdu Gumus rengli sahede meyveli narinci agaci 34 1859 cu ilde Oranienbaum gerbinin yeni layihesi tertib olunmusdur 35 Gumus sahesinde qizil meyveli yasil agac Serbest hissede Sankt Peterburq vilayetinin gerbi Qalxanin ustunde uc disli qirmizi tac yan hisselerde ise Aleksandr lenti ile bezedilmis capraz iki qizil lovber 16 avqust 2007 ci il tarixli Lomonosov Belediyye Surasinin 234 nomreli qerarina esasen seher gerbin tesvirinde hemcinin burada esasnamenin bezi detal ve metninde korrekteler edilmisdir Esasnamenin metninde gerbin tesviri Lomonosov belediyyesinin heraldika gerb tesviri Gumus rengli sahede yasil yer uzunde tund qirmizi budaqlari yasil yarpaqlari ve qizil meyveleri olan narinci agaci Lomonosov belediyyesinin gerb simvolikasinin esaslandirilmasi XVIII esrin evvellerinde Teiris mizasina malikanesine bitisik saheler I Pyotr terefinden knyaz Aleksandr Mensikova hediyye edilmisdir Gerbin simvolikasina dair daha cox efsaneye benzeyen en meshur versiya ise ondan ireli gelir ki knyaz Mensikovun gelecek iqametgahinin erazisinde bir zamanlar portagal agaclarinin saxlandigi istixanalar yerlesirdi ve orada her bir agacin uzerinde Oranienbaum yazisi vardir Basqa bir versiyaya inansaq sarayin adi Almaniyadaki Oranienbaum seherinden goturulmusdu Nehayet sonuncu versiyaya esasen saray Ingiltere krali Vilhelm Oranlinin serefine adlandirilmisdi I Pyotr bu sexse boyuk ehtiram ve regbet hissi duyurdu cavan yaslarinda bu hissler hetta ibadet derecesine catmisdi Asagida gerbin hazirlanmasi zamani istifade olunan renglerin menasi simvolikasi verilmisdi Gumus dusuncelerin temizliyi teqsirsizlik kovreklik durustluk alicenabliq umid hikmet sulh Qizil alilik boyukluk hormet sohret Yasilliq sevinc heyat bolluq tebietin dircelis remzi Muellif qrupu gerbin rekonstruksiyasi Konstantin Sergeyevic Baskirov simvolikanin esaslandirilmasi Svetlana Yuryevna Steynbax 35 Elm ve Tehsil RedakteLomonosov seherinde Rusiya deniz sualti silahi sahesinde Gidropribor ve Morteplotexnik kimi aparici muessiseler yerlesir 36 Seherde Qutb Deniz Geoloji Ekspedisiyasi nin Federal Dovlet Elmi Tedqiqat ve Istehsalat Muessisesi yerlesir Onun fealiyyet sahesine Arktikanin kompleks geoloji ve geofiziki arasdirmasi okeanlarin ve Antarktidanin daxili sularinda muxtelif metodlardan istifade ederek ekoloji monitorinqin kecirilmesi daxildir 37 Lomonosov seherinde 6 orta mekteb ve gimnaziya 13 usaq bagcasi ve korpeler evi Herbi Deniz Quvvelerinin kolleci mutexessisler hazirlayir Simal Qerb Dovlet Texniki Universitetinin filiali Iqor Stravinski adina usaq incesenet mektebi ve Arxangel Mixail kilse mektebleri var Infrastruktur RedakteNeqliyyat Redakte 1864 cu ilden fealiyyet gosteren I Oranienbaum demir yolu vagzali Rusiyanin en qedim stansiyalarindan biridir Lomonosovda 4 sosial seherlerarasi avtobus marsrutlari fealiyyet gosterir Ictimai avtobus marsrutlari Lomonosov seherini Sankt Peterburqun Krasnosel rayonu Peterhof Kirov Kronstadt seherleri 38 hemcinin Kirov Zavodu metro stansiyalari ile ticaret marsrutlari ise Avtovo metro stansiyasi ile birlesdirir Bundan basqa seherin merkezinde Sankt Peterburq Sosnoviy Bor kommersiya marsrutu kecir Bir nece seheretrafi marsrutlar Lomonosovu Leninqrad rayonunun yasayis menteqeleri ile birlesdirir 39 Lomonosovun Saray prospekti boyunca Sankt Peterburq Sosonovi Bor Rucyi istiqametinde avtomobil yolu kecir Dairevi yol Lomonosovdan bir nece kilometr cenubdan Iliki qebiristanliginin arxasindan kecir ve seherin yol sebekesi ile baglanir Oranienbaum prospektinin korpulu qovsagi ile cenubda Bronk qatar stansiyasi ve Krasnoflotskoye sossesinin yaxinliginda yerlesen seddle simalda Seherin erazisinde Oktyabr Demiryolunun Oranienbaum I Oranienbaum II Martiskino ve Kronstadtskaya Koloniya adli platmorlmalar yerlesir sernisin trafiki Sankt Peterburqun Baltik stansiyasi ile heyata kecirilir Baltik Vagzali Oranienbaum I sahesinde demir yolu iki tereflidir hereket intensivliyi orta hesabla eyni istiqamete elektrik qatarlari iki uc saat qet edir Oranienbaum I Kalisse Sosnovi Bor sahesi bir tereflidir qatarlar bu istiqametde her yarim saatdan bir isleyir Lomonosovun simalinda Deniz vagzali yerlesir Evveller vagzaldaki bere vasitesile sernisinlerin Kronstadt seherine getmek imkani vardi Limanin ehemiyyetli derecede genislendirilmesi ucun muxtelif planlar tertib olunub Sehiyye ve idman Redakte Hal hazirda Lomonosovda asagidaki tibb muessiseleri fealiyyet gosterir Merkezi Rayon Xestexanasi 72 2 sayli Usaq poliklinikasi Psixo Nevroloji internat elece de muxtelif sahelerde ozel tibb muessiseleri 25 Seherde Manej adli Usaq ve Genclerden ibaret Idman Mektebi ve Yungul Atletika mektebi intensiv sekilde fealiyyet gosterir 25 Lomonosovda Oranienbaumda anadan olmus ve ya yasamis taninmis sexsiyyetler RedakteStanislav Boretski dog 1973 Rusiyanin taninmis estrada mugenni ve sair Lomonosov seherinde anadan olub ve burada da yasayir Georgi Vinoqradski Sovet deniz herbcisi 2 ci dereceli flaqman Mixail Malofeyev 25 may 1956 17 yanvar 2000 general mayor Rusiya Federasiyasinin Milli Qehremani olumunden sonra Lomonosovda dogulub Lomonosovun 4 sayli mektebini indiki 429 nomreli bitirmisdir Mixail Meklenburq Strelitzki 1863 1934 Meklenburq Strelitz hersoqu Karl Mixael Vilhelm Avqust Aleksander boyuk knyaginya Yekaterina Mixaylovna ve Meklenburq Strelitz hersoqu Georq Avqustun oglu I Pavelin nevesi Meklenburq Strelitz neslinin Rusiyadaki numayendesi 1918 ci ilden sonra Almaniyanin Meklenburq Strelitz hersoqlugunun varisi General leytenant Oranienbaumda anadan olmusdur Avraam Melnikov 1784 1854 rus memari Sankt Peterburq Incesenet Akademiyasinin fexri uzvu Oranienbaumda anadan olmusdur Aleksandr Mensikov 1673 1729 rus dovlet xadimi ve serkerdesi I Pyotrun favoriti Oranienbaumun birinci sahibi Aleksandr Mostovoy dog 1968 sovet ve rus futbolcusu yarimmudafieci SSSR i cempionu Rusiya Milli Yigmasinin kecmis oyuncusu Lomonosovda anadan olub 40 Yuvenali Ivan Polovtsev 1826 1904 Litva ve Vilen arxiyepiskopu Oranienbaumda anadan olub Iqor Stravinski 1882 1971 rus bestekari dirijor ve pianocu XX esrin en taninmis musiqi sexsiyyetlerinden biridir Oranienbaumda anadan olub Nikolay Sadrunov 1933 2007 rus ve sovet yazicisi prozaik Lomonosovun fexri vetendasi Istinadlar Redakte http www gks ru free doc 2016 oktmo tom2 oktmo rar 26 Chislennost postoyannogo naseleniya Rossijskoj Federacii po municipalnym obrazovaniyam na 1 yanvarya 2018 goda Rusiya Dovlet Federal Statistika Xidmeti Dmitrij Medvedev podpisal ukazy o prisvoenii gorodam Kovrovu Lomonosovu Taganrogu Petropavlovsku Kamchatskomu pochyotnogo zvaniya Gorod voinskoj slavy Ukaz Prezidenta Rossijskoj Federacii 1457 ot 3 noyabrya 2011 goda O prisvoenii g Lomonosovu pochyotnogo zvaniya Rossijskoj Federacii gorod voinskoj slavy O Reestre nazvanij obektov gorodskoj sredy Postanovlenie Pravitelstva Sankt Peterburga ot 6 fevralya 2006 goda 117 2014 07 27 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2014 06 30 1 2 Toponimicheskaya enciklopediya Sankt Peterburga SPb Informacionno izdatelskoe agentstvo LIK 2002 Konstantin Georgievich Paustovskij Orest Kiprenskij 2011 08 23 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2009 10 11 Pospelov E M Geograficheskie nazvaniya mira Toponimicheskij slovar 2 e izd stereotip M Russkie slovari OOO Izdatelstvo Astrel OOO Izdatelstvo AST 2001 Pospelov E M Istoriko toponimicheskij slovar Rossii Dosovetskij period M Profizdat 2000 Slova Oranie n v nemeckom yazyke net apelsin derevo po nemecki nazyvaetsya Orangenbaum plod Apfelsine Chinaapfel Goldorange Sinaapfel ili knizhnoe Orange Oranje slovo niderlandskogo yazyka 1 2 Shvarc V Prigorody Leningrada L Iskusstvo Leningradskoe otdelenie 1967 1 2 3 4 5 6 Municipalnoe obrazovanie GOROD LOMONOSOV olu kecid 1 2 3 4 5 6 7 Kyucharianc D A Hudozhestvennye pamyatniki goroda Lomonosova L Lenizdat 1985 1 2 Istoricheskaya spravka gorodskogo kraevedcheskogo muzeya Oranienbauma 9 2007 olu kecid Petergofskaya Doroga Istoriko arhitekturnyj putevoditel http www gov spb ru gov admin terr reg lomonosov location Arxivlesdirilib 2008 03 17 at the Wayback Machine Oficialnyj portal Administracii Sankt Peterburga 1 2 Muzej zapovednik Oranienbaum olu kecid Ukaz Prezidenta Rossijskoj Federacii ot 3 noyabrya 2011 goda 1457 O prisvoenii g Lomonosovu pochyotnogo zvaniya Rossijskoj Federacii Gorod voinskoj slavy Darinskij A V Geografiya Leningrada L Lenizdat 1982 S 21 29 Pogoda i klimat Darinskij A V Geografiya Leningrada L Lenizdat 1982 S 45 49 Ohotniche promyslovye zveri pticy i ryby Atlas Leningradskoj oblasti M GUGK pri SM SSSR 1967 S 36 37 Moj gorod Perepis naseleniya v 2002 1 2 3 4 Zhyoltye stranicy Sankt Peterburg Oranienbaum prisoedinili k Petergofu 1 2 3 4 Leningrad Putevoditel S M Serpokryl L Lenizdat 1973 Denisova E G Dvorec Petra III Spb OOO Soyuz Dizajn 2005 s 5 O PEREChNE OBEKTOV ISTORIChESKOGO I KULTURNOGO NASLEDIYa FEDERALNOGO OBShEROSSIJSKOGO ZNAChENIYa NAHODYaShIHSYa V G SANKT PETERBURGE POSTANOVLENIE PRAVITELSTVO RF 10 iyulya 2001 g N 527 olu kecid Zakon Sankt Peterburga ot 25 07 2005 N 411 68 red ot 21 07 2008 O territorialnom ustrojstve Sankt Peterburga p 2 14 3 Opisanie granic goroda Lomonosova 2012 02 14 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2014 07 05 Itogi municipalnyh vyborov 2009 goda ZAKS RU Novosti Konflikt vokrug kresla glavy administracii Lomonosova razgorelsya s novoj siloj Politicheskaya zhizn Severo Zapadnogo regiona V Lomonosove izbrali glavu administracii Petrova Svetlana Valerevna olu kecid P Vinkler Gerby gorodov gubernij oblastej i posadov Rossijskoj imperii vnesyonnye v Polnoe sobranie zakonov s 1649 po 1900 gg SPb 1899 1 2 Geraldikum Koncern Morskoe podvodnoe oruzhie Gidropribor olu kecid Polyarnaya morskaya geologorazvedochnaya ekspediciya Marshrut mezhdu Lomonosovym i Kronshtadtom nachinaet svoyu rabotu Novosti Kronshtadta 13 sentyabrya 2011 Istifade tarixi 2011 09 21 Marshruty obshestvennogo transporta Sankt Peterburga On line konferenciya Aleksandr Mostovoj 2011 08 23 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 2011 03 01 Xarici kecidler Redakte YUNESKO nun Umumdunya irsi obyekt 540 020 ing rus fr Sankt Peterburq portali Vikianbarda Lomonosov seheri ile elaqeli mediafayllar var Lomonosov Seher Icra idaresinin resmi sayti Arxivlesdirilib 2006 12 09 at the Wayback Machine Lomonosov Moj gorod ensiklopediyasinda Sankt Peterburq Icra Hakimiyyetinin resmi saytinda Lomonosov haqqinda melumat Arxivlesdirilib 2007 10 05 at the Wayback Machine Peterhof Dovlet Muzey QoruguMenbe https az wikipedia org w index php title Lomonosov seheri amp oldid 6023229, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.