fbpx
Wikipedia

Zəfəran

Zəfəransüsənkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

?Zəfəran

Çiçək açmış bitkinin ümumi görünüşü.
Elmi təsnifat
XƏTA
yuxarı takson/parent parametri göstərilməyib
XƏTA
ranqı/rang parametrində taksonun ranqı göstərilməyib
: Zəfəran
Elmi adı

Bu bitkinin 1 qramı 100 litr suyu sarı rəngə boyayır. Bitkilər aləminin örtülütoxumlular şöbəsinin ikiləpəlilər sinfinin quzqonmazçiçəklilər sırasının süsənkimilər fəsiləsinə aid olan bitkidir. Gövdə,demək olar ki, inkişaf etmir. Yarpaqlar kökətrafınada yerləşərək rozet əmələ gətirir. Yazın əvvəllərində çiçək açır. Çiçək yağmurlu havalarda və gecələr qapanır. Zəfəranın çiçəyinin erkəyiciyindən ədviyyat kimi istifadə olunur. Soyuq və şaxtalı havalara tab gətirə bilən zəfəranın kökü -18°dən +40°-dək temperaturda inkişaf edir. Amma çiçəkləmə dövründə, əksinə olaraq quru və günəşli hava əlverişlidir, çünki zəfəranın çiçəkləri donmağa qarşı çox həssasdır. Zəfəranın becərilməsi 3 min il öncəyə gedib çıxır. Bu bitki əsasən İranda, İspaniyanın cənubunda və Pakistanın Kəşmir əyalətində, həmçinin Azərbaycan, ABŞ, Mərakeş, Hindistanda, Meksikada, Türkiyədə, Fransada, Misirdə, Əfqanıstanda və Çində becərilir. Zəfəran bitkisi yüksək miqdarda maye tələb edir ki, bu səbəbdən də o yalnız Kəşmirdə illik 1000–1500 mm yağıntı düşməsi səbəbilə suvarılmadan yetişdirilir. Hətta illik 500 mm yağıntı düşən Yunanıstanda və 400 mm yağıntı düşən İspaniyada belə zəfəranı yalnız suvarma yolu ilə yetişdirmək mümkündür. Azərbaycan dilindən başqa ərəb dilində də bu bitkiyə "zəfəran" deyilir. İspanca "azafran",ingiliscə "saffron",fransızca "safrane",italyanca "zaferano" və hind dilində "zuffron" adlanır. Zəfərandan əsasən boyaçılıqda, əczaçılıqda və yeyinti sənayesində istifadə olunur. Keçmişdə boyaçılıqda xalça və s. boyamaq üçün geniş istifadə olunub. Buna səbəb həm boyama gücünün həddindən artıq çox olması (öz miqdarının 100 min misli qədər), həm də xoşagələn parlaq sarı rəng verməsi idi. Amma zəfəranın qiymətinin baha olduğuna görə indi boyaq maddəsi kimi çox az istifadə olunur. Zəfəranın əsas istehsalçısı İrandır. Belə ki, bu ölkənin payına ümumi zəfəran istehsalının 65%-dən çoxu düşür. İran hər il 40-dan çox ölkəyə ümumilikdə 200 tona yaxın zəfəran ixrac edir. Bu ölkələr əsasən İspaniya, BƏƏ, Almaniya, İtaliya, Fansa, Bəhreyn və İsveçrədir. Dünyada zəfəranın 70 cinsinə aid 1800 növü məlumdur.

Azərbaycanın dərman bitkiləri

Zəfəran lap qədimdən dərman maddəsi olaraq istifadə edilir. Bu bitki iştahasızlıq, bronxit, həzm sistemi pozğunluqları və yuxusuzluq kimi xəstəliklərə qarşı müalicədə istifadə olunur. Zəfərandan, həmçinin xərçəng xəstəliyinin müəyyən edilməsində də istifadə olunur. ABŞ, Yaponiya, Rusiya, İspaniya, Fransa, Rumıniya və İngiltərədə siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə də zəfərandan istifadə olunur.

  1. Linney K. Genera plantarum eorumque characteres naturales, secundum numerum figuram, situm, & proportionem omnium fructificationis partium — 5 — Stokholm: 1754. — səh. 23. — doi:10.5962/BHL.TITLE.746
  2. Linnaeus C. Species Plantarum(лат.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas — 1753. — C. 1. — səh. 36.

Zəfəran:The Plant List saytında takson barədə məlumat.(ing.)

  • Biologiya lüğəti. Bakı,2011.Səh.469

Zəfəran
zəfəran, süsənkimilər, fəsiləsinə, bitki, cinsi, crocus, 1753, çiçək, açmış, bitkinin, ümumi, görünüşü, elmi, təsnifatxəta, yuxarı, takson, parent, parametri, göstərilməyibxəta, ranqı, rang, parametrində, taksonun, ranqı, göstərilməyib, elmi, adıcrocus, 1753, . Zeferan Dil Izle Redakte Zeferan susenkimiler fesilesine aid bitki cinsi ZeferanCrocus L 1753 1 2 Cicek acmis bitkinin umumi gorunusu Elmi tesnifatXETA yuxari takson parent parametri gosterilmeyibXETA ranqi rang parametrinde taksonun ranqi gosterilmeyib ZeferanElmi adiCrocus L 1753 1 2 Sekil axtarisiITIS 43285NCBI 58949GRIN 3087IPNI 20293 1 Bu bitkinin 1 qrami 100 litr suyu sari renge boyayir Bitkiler aleminin ortulutoxumlular sobesinin ikilepeliler sinfinin quzqonmazcicekliler sirasinin susenkimiler fesilesine aid olan bitkidir Govde demek olar ki inkisaf etmir Yarpaqlar koketrafinada yerleserek rozet emele getirir Yazin evvellerinde cicek acir Cicek yagmurlu havalarda ve geceler qapanir Zeferanin ciceyinin erkeyiciyinden edviyyat kimi istifade olunur Soyuq ve saxtali havalara tab getire bilen zeferanin koku 18 den 40 dek temperaturda inkisaf edir Amma cicekleme dovrunde eksine olaraq quru ve gunesli hava elverislidir cunki zeferanin cicekleri donmaga qarsi cox hessasdir Zeferanin becerilmesi 3 min il onceye gedib cixir Bu bitki esasen Iranda Ispaniyanin cenubunda ve Pakistanin Kesmir eyaletinde hemcinin Azerbaycan ABS Merakes Hindistanda Meksikada Turkiyede Fransada Misirde Efqanistanda ve Cinde becerilir Zeferan bitkisi yuksek miqdarda maye teleb edir ki bu sebebden de o yalniz Kesmirde illik 1000 1500 mm yaginti dusmesi sebebile suvarilmadan yetisdirilir Hetta illik 500 mm yaginti dusen Yunanistanda ve 400 mm yaginti dusen Ispaniyada bele zeferani yalniz suvarma yolu ile yetisdirmek mumkundur Azerbaycan dilinden basqa ereb dilinde de bu bitkiye zeferan deyilir Ispanca azafran ingilisce saffron fransizca safrane italyanca zaferano ve hind dilinde zuffron adlanir Zeferandan esasen boyaciliqda eczaciliqda ve yeyinti senayesinde istifade olunur Kecmisde boyaciliqda xalca ve s boyamaq ucun genis istifade olunub Buna sebeb hem boyama gucunun heddinden artiq cox olmasi oz miqdarinin 100 min misli qeder hem de xosagelen parlaq sari reng vermesi idi Amma zeferanin qiymetinin baha olduguna gore indi boyaq maddesi kimi cox az istifade olunur Zeferanin esas istehsalcisi Irandir Bele ki bu olkenin payina umumi zeferan istehsalinin 65 den coxu dusur Iran her il 40 dan cox olkeye umumilikde 200 tona yaxin zeferan ixrac edir Bu olkeler esasen Ispaniya BEE Almaniya Italiya Fansa Behreyn ve Isvecredir Dunyada zeferanin 70 cinsine aid 1800 novu melumdur Novleri RedakteCrocus abantensis T Baytop amp B Mathew Crocus adanensis T Baytop amp B Mathew Crocus aerius Herb Crocus alatavicus Regel amp Semen Crocus aleppicus Baker Crocus almehensis C D Brickell amp B Mathew Crocus ancyrensis Herb Maw Crocus angustifolia Weston Crocus angustifolius Weston Crocus antalyensis B Mathew Crocus asumaniae B Mathew amp T Baytop Crocus atticus Boiss amp Orph Orph Crocus autranii Albov Crocus banaticus J Gay Crocus baytopiorum B Mathew Crocus biflorus Mill Crocus biflorus subsp adamii J Gay K Richt Crocus biflorus subsp alexandri Nicic ex Velen B Mathew Crocus biflorus subsp artvinensis J Philippow B Mathew Crocus biflorus subsp crewei Hook f B Mathew Crocus biflorus subsp isauricus Siehe ex Bowles B Mathew Crocus biflorus subsp nubigena Herb B Mathew Crocus biflorus subsp pulchricolor Herb B Mathew Crocus biflorus subsp stridii Papan amp Zacharof B Mathew Crocus biflorus subsp tauri Maw B Mathew Crocus biflorus subsp weldenii Hoppe amp Furnr K Richt Crocus boissieri Maw Crocus boryi J Gay Crocus boulosii Greuter Crocus caeruleus Weston Crocus cambessedesii J Gay Crocus cancellatus Herb Crocus cancellatus subsp damascenus Herb B Mathew Crocus cancellatus subsp mazziaricus Herb B Mathew Crocus candidus E D Clarke Crocus carpetanus Boiss amp Reut Crocus cartwrightianus Herb Crocus caspius Fisch amp C A Mey ex Hohen Crocus chrysanthus Herb Herb Crocus corsicus Vanucchi Crocus cvijicii Kosanin Crocus cyprius Boiss amp Kotschy Crocus dalmaticus Vis Crocus danfordiae Maw Crocus etruscus Parl Crocus flavus Weston Crocus flavus subsp dissectus T Baytop amp B Mathew Crocus fleischeri J Gay Crocus fritschii Derganc Crocus gargaricus Herb Crocus gilanicus B Mathew Crocus goulimyi Turrill Crocus goulimyi subsp leucanthus B Mathew B Mathew Crocus graveolens Boiss amp Reut Crocus hadriaticus Herb Crocus hadriaticus subsp parnassicus B Mathew B Mathew Crocus hadriaticus subsp parnonicus B Mathew Crocus hartmannianus Holmboe Crocus hermoneus Kotschy ex Maw Crocus heuffelianus Herb Crocus heuffelianus subsp scepusiensis Rehmer amp Wol Dostal Crocus hittiticus T Baytop amp B Mathew Crocus hybridus Petrovic Crocus hyemalis Boiss amp Blanche Crocus ilvensis Peruzzi amp Carta Crocus imperati Ten Crocus karduchorum Kotschy ex Maw Crocus kerndorffiorum Pasche Crocus korolkowii Maw amp Regel Crocus kosaninii Pulevic Crocus kotschyanus K Koch Crocus laevigatus Bory amp Chaub Crocus leichtlinii Dewer Bowles Crocus ligusticus Mariotti Crocus longiflorus Raf Crocus malyi Vis Crocus mathewii Kerndorff amp Pasche Crocus melantherus Boiss amp Orph ex Maw Crocus michelsonii B Fedtsch Crocus minimus DC Crocus moabiticus Bornm Crocus naqabensis Al Eisawi amp Kiswani Crocus nerimaniae Yuzb Crocus nevadensis Amo amp Campo Crocus nivalis Bory amp Chaub Crocus niveus Bowles Crocus nudiflorus Sm Crocus ochroleucus Boiss amp Gaill Crocus olivieri J Gay Crocus olivieri subsp balansae J Gay ex Maw B Mathew Crocus oreocreticus B L Burtt Crocus pallasii Goldb Crocus pallasii subsp dispathaceus Bowles B Mathew Crocus pallasii subsp haussknechtii Boiss amp Reut ex Maw B Mathew Crocus paschei Kerndorff Crocus paulineae Pasche amp Kerndorff Crocus pelistericus Pulevic Crocus pestalozzae Boiss Crocus pulchellus Herb Crocus reticulatus Steven ex Adam Crocus robertianus C D Brickell Crocus rujanensis Randjel amp D A Hill Crocus sativus L Crocus scardicus Kosanin Crocus scharojanii Rupr Crocus scharojanii subsp lazicus Boiss B Mathew Crocus serotinus Salisb Crocus serotinus subsp clusii J Gay B Mathew Crocus serotinus subsp salzmannii J Gay B Mathew Crocus sieberi J Gay Crocus sieheanus Barr ex B L Burtt Crocus speciosus M Bieb Crocus suaveolens Bertol Crocus sublimis Herb Crocus suworowianus K Koch Crocus tauricus Trautv Puring Crocus thirkeanus K Koch Crocus thomasii Ten Crocus tommasinianus Herb Crocus tournefortii J Gay Crocus vallicola Herb Crocus veluchensis Herb Crocus veneris Tapp ex Poech Crocus vernus L Hill Crocus versicolor Ker Gawl Crocus vitellinus Wahlenb Crocus wattiorum B Mathew B Mathew Azerbaycanin derman bitkileri Redakte Zeferan lap qedimden derman maddesi olaraq istifade edilir Bu bitki istahasizliq bronxit hezm sistemi pozgunluqlari ve yuxusuzluq kimi xesteliklere qarsi mualicede istifade olunur Zeferandan hemcinin xerceng xesteliyinin mueyyen edilmesinde de istifade olunur ABS Yaponiya Rusiya Ispaniya Fransa Ruminiya ve Ingilterede sicanlar uzerinde aparilan tecrubelerde de zeferandan istifade olunur Istinadlar Redakte 1 2 3 Linney K Genera plantarum eorumque characteres naturales secundum numerum figuram situm amp proportionem omnium fructificationis partium 5 Stokholm 1754 seh 23 doi 10 5962 BHL TITLE 746 1 2 3 Linnaeus C Species Plantarum lat Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas 1753 C 1 seh 36 Zeferan The Plant List saytinda takson barede melumat ing Biologiya lugeti Baki 2011 Seh 469 Menbe https az wikipedia org w index php title Zeferan amp oldid 5665462, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti, meqaleler, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.