NiNa.Az
qazax qazaxli qazaxlı qazaxda qazaxdan qazaxa qazaxm qazaxim qazaxım qazaxmda qazaximda qazaxımda qazaxnda qazaxinda qazaxında qazaxlilar qazaxlılar qazaxlilarin qazaxlıların gazax qazag rayon irayon rayonu rayonun rayonunda rayonlu rayondan rayona rayonda rayonlular rayonlar rayonli rayonlı gence ganja ganca gəncə genceli gəncəli gencede gəncədə genceden gəncədən genceye gəncəyə gencem gəncəm gencemde gəncəmdə gencende gəncəndə genceliler gəncəlilər gencelilerin gəncəlilərin gencen gəncən sayt sayit sayıt saytda sayitda sayıtda saytdan sayitdan sayıtdan sayti saytı sayiti sayıtı saytında saytinda sayitinda sayıtında saytından saytindan sayitindan sayıtından sayta sayıta sayita. Qazax rayonu Azerbaycanda rayon Dil Izle Redakte Bu meqaleni vikilesdirmek lazimdir Lutfen meqaleni umumvikipediya ve redakte qaydalarina uygun sekilde tertib edin Bu meqale Qazax rayonu haqqindadir Diger menalar ucun Qazax deqiqlesdirme sehifesine baxin Qazax rayonu Azerbaycan Respublikasinda inzibati erazi vahidi Inzibati merkezi Qazax seheridir RayonQazax41 05 36 sm e 45 21 58 s u Olke AzerbaycanDaxildir Gence QazaxInzibati merkez QazaxIcra bascisi Receb BabasovTarixi ve cografiyasiYaradilib 8 avqust 1930Sahesi 699 1 2 km Hundurluk 396 mSaat qursagi UTC 04 00EhalisiEhalisi 97 562 3 neferReqemsal identifikatorlarISO kodu AZ QAZTelefon kodu 994 2229Poct indeksi AZ3500Avtomobil nomresi 35Resmi sayt Vikianbarda elaqeli mediafayllar Mundericat 1 Etimologiya 2 Tarixi 2 1 8 min illik tarixi olan Qazax 2 2 Qazax sultanligi XV esrin sonlari 1819 2 3 Qazax livasi Sancaqi XVIII esrin evvelleri 2 4 Qazax distansiyasi 1819 9 dekabr 1867 2 5 Qazax qezasi 9 dekabr 1867 1929 2 6 Qazax rayonu 2 6 1 Milli Qehreman ve Sehidleri 3 Qedim insan meskeni 4 Cografi movqeyi 4 1 Relyefi 4 1 1 Daglar 4 1 2 Caylar 4 1 3 Goller 4 1 4 Su anbarlari 4 1 5 Bulaqlari 4 2 Iqlimi 4 3 Geoloji qurulusu 4 4 Landsafti 5 Bioloji ve zooloji zenginliyi 5 1 Flora 5 2 Fauna 6 Iri yasayis menteqeleri 7 Ehalisi 7 1 Etnik terkibi 8 Belediyyeler 9 Metbuat ve informasiya 10 Iqtisadiyyat 10 1 Senayesi 10 2 Kend teserrufati 10 3 Neqliyyat 10 4 Rabite 11 Tebii qazintilar 12 Turizmi 13 Idman 13 1 Futbol 14 Avtomobil ve demir yollari 15 Taninmis soylari 16 Medeniyyet tehsil ve sehiyye muessiseleri 17 Qoruqlari 18 Maddi medeni irsi 19 Qeyri maddi irsi 20 Gorkemli sexsleri 21 Menbe 22 Istinadlar 23 Hemcinin baxEtimologiya RedakteAzerbaycanda Qazaxistanda Rusiyada bi cox gorkemli arasdirici alimler bu sozun acimiyla bagli hem bir birinin ustune dusen hem de bir birinden ferqli ideyalar ireli surubler Azerbaycan turklerinin soykokunun yorulmaz tedqiqatcisi Mireli Seyidovun Azerbaycan jurnalinin 1981 ci il tarixli II sayinda ve Azerbaycan xalqinin soykokunu dusunerken adli eserinde 1989 s 90 118 Qazax soz adiyla bagli elmi nezeri cehetden tutumlu arasdirmasi bu sahede atilan muhum addim kimi diqqeti celb edir Mireli Seyidov Qazax sozunun acimindan behs eden texminen yuzden artiq menbeden yararlanaraq ederek fikrini asagidaki kimi umumilesdirir Qazax sozu 200 ilden coxdur ki arasdiricilarin diqqetinden yayinmir He ucun bu muddetde Qazax soz adi arasdiricilara teslim olmamisdir Bunun deyesen bir sebebi vardir Arasdiricilar soz adin ilkin menasinda deyil bizce onun sonradan qazandigi menalara ehemiyyet vermisler s 90 Yeni bu sozun sonradan qazilmis elinden ayri dusmus sergerdan gezen ucaliq serhed gozetcisi deli atli azad adam tabe olmayan yukseklik ve s menalari Qazax sozunun ilkin heqiqi menasini cox murekkeb bir mecraya yoneldib Mireli Seyidov bu sozun Qazax xalqi Don kazaklari ile oxsar adliliq ilgisinden yan kecmeyin mumkunsuz olduguna diqqeti cekib O XVIII esr rus tedqiqatcilari N Georgi Y O Rozner I V Zasedelova ve basqalarinin Don kazaklarinin rus ve tatar qarisigi gorunusleri var kimi mulahizelerinden rus knyazlarinin polovesler adlanan qipcaqlari herbi yurusler zamani icareye goturdukleri s 100 haqqinda tarixi heqiqetlerden behs edib Mireli Seyidov akademik Ziya Bunyadovun Azerbaycan VII IX esrlerde eserindeki ereb muellifi El Kufiye gore IX esr 731 732 ci ilde ereb serkerdesi Mervan ibn Mehemmed herbi qerargahini Kasalda Kazaxda yerlesdirdi O Kasaldan Daryal kecidi vasitesile xezerlerin diyarina hucuma kecirdi s 110 kimi melumata da diqqet yetirir El Kufini melumati Qazaxin tarixini 732 ci ilden hesab etmek cehdi sonradan yanlis fikirlerin meydana gelmesine sebeb olub Qazaxlarin ve xezerlerin etnik mensubiyyeti nezere alinmayib Ereblerin Kasali Qazaxi isgal etdikleri tarix Qazaxin yaranmasi tarixi kimi qeyd edilib 2007 ci ilde nesr olunmus Azerbaycan toponimlerinin ensiklopedik lugeti nde 4 deyilir Qazax VII esrde meydana gelmisdir Bu toponim ozunde qipcaq menseli Qazax etnik birliyinin adini eks etdirir Qazaxlar buranin qedim sakinleridir Ancaq qipcaqlarin mueyyen hissesi buraya sonralar da gelmisdir s 45 Lugetde Qazax sozunun ilkin menasinin etnonimle bagli oldugunun gosterilmesi meqsedeuygundur Qazax VII esrde meydana gelmisdir fikri ise ereblerin Qazaxda herbi qerargah qurmasi haqqinda tarixi melumatin tekraridir Qazaxlarin birmenali sekilde qipcaq etnik birliyine daxil edilmesi mulahizesinde de mubahise doguracaq meqamlar vardir Ona gore de tarixi etnoqrafik menbelerde Qazax soz adi ile bagli fikirlere muraciet etmeyi lazim bildik Melum oldugu kimi bu sozun terkibce kas kaz kas xaz birlesmelerinden emele geldiyini Azerbaycan alimleri ile yanasi digerleri de tesdiqleyibler Qazaxistan alimlerinden A Ebdulrehmanov Qazax sozunun kas sak etnonimlerinin birlesmesinden emele geldiyini ve xalq adini ifade etdiyini esaslandirmaga diqqet yetirib Qazax toponiminin etnodilcilik movqeyinden tedqiqi bu sozun heqiqi menseyini oyrenmekde baslica amil oldugunu ozunu gostermekdedir Gorkemli dilci E Demircizade Kaspi etnotoponiminden behs ederken gosterir ki bu soz tayfa adini eks etdirir Alim daha ireli gederek Xezer adi ile Kaspi adi ile eynilik oldugunu bildirir Kaspiler ve xezerler kalar ve kas xaz lar eyni tayfadir Bu adlardaki pi ar sekilcileri cemlik bildirir On soz 1968 s 29 30 Buradan aydin olur ki Xezer denizinin derinliyinde tukenmez servetler movcud oldugu kimi xezerler de Azerbaycan turklerinin tesekkulunde feal istirak etmis turk etnoslarindan biridir Esrlerin dolanbaclarinda itib batmaq zorunda qalan xezer tayfa birliyinin izlerini bu gun Butov Azerbaycanda daha cox rast gelmek mumkundur Bele izlerden biri de Qazax soz adi ile baglidir Tarixci Resid bey Ismayilov 1923 cu ilde nesr edilmis Azerbaycan tarixi 5 eserinde yazir Xezer tayfasinin exlafi olan Qazax turkleri Qafqaz daglarinin cenub vadilerinde yurd salmisdilar s 17 Turkiyeli alim M F Lirzioglu Qazax ve Borcalidan behs ederken gosterir ki bu iki xalq Kuman Xezer urugundan sayilirlar Ereb tarixcisi Ibn Xordadbeh IX esrde Arran Sizran Es Sisakan vilayetlerini Xezerler olkesi kimi tanidiqlarini qeyd edib Azerbaycan VII IX esrlerde s 173 Eradan evvel 331 ci ilde Isgenderin III Daranin ordusunu Qavqamel doyusunde meglub etmesinden behs eden menbede Cenubi Azerbaycanin skif isgid sakasin ve Kaspiana Xezer torpaqlari haqqinda melumat verilir Tarixci Herodotun yazdigina gore eradan evvel IX VII esrlerde isgid tayfalarinin guclu dalgasi olan saklar qedim Qafqazin Azerbaycan erazisinin sakinleri idiler 6 Tedqiqatci muellim Ayaz Ehmedov yazir ki On Asiyada Urmiya etrafinda yasadiqlari dovrde subi sabir suvar adiyla taninan tayfalar Midiya dovrunde sak sispapaq sak adlanan kaspiler xezerler Simali Qafqaza ve Orta Asiyaya kocmemisden evvel Cenubi Qafqazda ve Cenubi Azerbaycanda meskunlasmislar 7 1728 ci ilde tertib edilmis Defteri mufesseli eyaleti Tiflis de Qazaxin dord nahiyeye Incu Agstav Turk ve Suvar nahiyyelerine bolunduyu qeyd olunub Demeli Suvar sabir etnonimi XVIII esre qeder oz varligini hifz etmis ve tariximizin tekzibedilmez sahidine cevrilib Bu sahidlik sak etnoniminin Qazax soz adi ile elaqesi haqqinda ehtimallari guclendirir Tarixi menbelerde eradan eradan evvel sak skif isgid isguz oguz hun xezer kaspi qipcaq nehayet poloves adlanan turk tayfalari muxtelif adlar danisasalar da bir birile qirilmaz tellerle bagli oub bir vehdet teskil edibler Bu tayfalarla bagli arasdirmalari nezerden kecirdikde olduqca dusundurucu faktlar diqqeti celb edir Gorkemli etnoqraf Qiyaseddin Qeybullayev yazir Saklar skif tayfalari miladdan qabaq VII esrde Cenubi Qafqazda carliq yaratmislar Carligin merkezi indiki Gence bolgesini ehate eden Sakasena idi Bibliyada Sakasena Askenaz isquz oguz E F adi ile qeyd olunmusdur 8 Turkluk milli kimlik dusuncesinin onderlerinden olan Oljas Suleymenovun Az i Ya 1975 9 eserinde sumer turk dilleri arasinda ilisgilerin ortaya cixarilmasi etnodilcilik tarixinde yeni merhelenin baslangici kimi turkologiyada sonsuz canlanmaya sebeb olub Ikicayarasi Decle ve Ferat erazide Mesopotomiyada meydana gelen Sumer turk dil ve adet enene ilisgileri turk tayfalarinin Altaylardan koc etmesi haqqinda Avropa rus fars ve basqa tarixcilerin uc esre yaxin bir muddetde kok salmis nezeriyyelerini kokunden sarsidib Neticede Eradan evvel Azerbaycanda butovlukde On Asiyada konkret soy adindan asili olmayaraq turklerin meskun olmasi artiq hec bir subhe dogurmur 10 fikrinin dogulmasina zemin yaradib Antropoloq alim Kerem Memmedov tedqiqat neticesinde mueyyenlesdirib ki Azerbaycan butun turkler ucun filtrasiya mekani olub Turk irqi dunyaya Azerbaycandan yayilib Sibirin derinliklerine qeder gedib catib Alim fikrini Azerbaycan dilinde teleffuz zamani y sesinden daha cox istifade edilmesini qipcaq deyimi sozlerin sonunda geleyem gedeyem deyilmesini bulqar geleceyem gedeceyim i ise oguz teleffuzu kimi seciyyelendirir 11 Gosterilen menbeler Qazax etnotoponiminin menseyinin arasdirilmasinda umumturk tarixine istinad edilmesinin baslica amil oldugunu ortaya qoyur Vaxtiyla panturkist xofunun tesiri altinda Qazax etnotoponiminin turkluk tarixini etnolinqvistika heqiqetini nezere almadan tedqiq olunmasi bir sira subyektiv mulahizelerin meydana gelmesile neticelenib Azerbaycanin cografi adlari 1972 s 67 kitabinda deyilir Qazax xalq adidir Qazaxlilar Azerbaycana XI esrde kocmusler Gurcustana etdikleri herbi xidmete gore onlar Qazax mahalinda qezasinda yerlesdirilmisler Sovet tarixsunasliginin Azerbaycan xalqina qerezli munasibeti tam cilpaqligiyla bu cumlelerde oz eksini tapir Diger elm sahelerinde de buna benzer yanlis milli dovletciliyimize meneviyyatimiza yadligi ile secilen mulahizerele rast gelmek olur Gurcu cari II Georginin XI esrde Qazaxlari Simali Qafqazdan devet ederek Serqi Gurcustanda yerlesdirmesi haqqinda fikir de heqiqete uygun deyildir Tarixci qorqudsunas alim Huseynqulu Memmedov Dedem Qorqud kecen yerdi bu yerler 12 eserinde polyak alimi I Sopene esaslanaraq qeyd olunan fikirleri tekzib edir Ivan Sopen gosterib ki II Georgi ona yaxindan komek etdiklerine gore Simali Qafqazdan deyil Qazax eyaletinden 1451 ailenin Gurcustanda yerlesdirilmesine nail olub I Sopen 480 Qarapapaq 98 Qafarli 12 Qarabagli 12 Eli Serurlu ve s adli aileni Qerbi Gurcustana devet edildiyini de yazib Belelikle tarixi etnoqrafik ve dilcilik elmlerine dair menbelere esaslanaraq zamanin muxtelif donemlerinde boy verib parlamis eyni koklu turk tayfalarinin etnik genetik varisi olan qicaq oguz menseli qazaxlarin ereb isgalindan miniller qabaq Cenubi Qafqazin daimi sakinleri olduqlarina subhe yeri qalmayib Azerbaycan dilinin dialekt ve sivelerinde folklor orneklerinde oguz qipcaq tayfalarinin dil xususiyyetleri ust uste dusduyu ucun turkoloqlar Tofiq Haciyev ve Kamil Veliyev Azerbaycan dil tarixi 1983 s 36 eserinde oguz qipcaq dilleri ifadesini isletmeyi lazim bilmeyib oguz qipcaq dili ifadesini daha duzgun sayiblar Bu mulahize ve asagida qeyd edeceyimiz diger menbeler Azerbaycan toponimleri ensiklopedik lugeti nde islenen qipcaq menseli Qazax etnik birliyi ifadesinin ozunu tam sekilde dogrultmadigini gosterir Cunki 50 milyonluq Azerbaycan turku kimi Aran ve Dagliq Qazax da eyni soylu eyni koklu turk tayfalarinin daimi ve ezeli meskeni olub Tarixsunasliqda turk tayfa birlikleri birinci minilliye qeder daha cox hun adi ile taniniblar Romali Yevseniy Iveroni IV esrde sahidi oldugu bir hadise haqqinda yazir ki butun Serq Qafqaz hunlarin hucumundan dehsete geldi Onlar Isgender bendini asaraq sasanileri ve bizanslari oz tesirleri altina aldilar Sonra Suriyani Misiri Finikiyani Felestini calib capib Derbendden kecerek yeniden Abserona oz yerlerine Xezer sahillerine geldiler 13 Bu tarixi melumat Azerbaycanin hun qipcaq xezerlerin ve basqa turk tayfalarinin meskeni oldugunu bir daha tesdiqlemekdedir Eyni zamanda xezer sozunun Kazar seklinde ifade edildiyi ve kassar kimi teleffuz olunduguna dair bilgiler de melumdur Bele mulahizeler Qazax sozunun mensece daha qedim koklere malik oldugunu gosterir Xezer denizinin Quzgun denizi adi ile melum oldugun da tarixsunasliqda qeyd olunub Bu sozun ilk menasinin etimoloji cehetden quz qun terkibinden ibaret oldugu quz oguz qun hun diqqeti celb edir E Demircizade ve serqsunas V V Bartold qaz kas hisseciklerini nezerde tutaraq Qafqaz etnotoponiminin de turk menseli oldugu fikrini ireli surubler Belelikle quz qun qaz kas kas xaz in eyni sozun fonetik parcalari oldugu ideyasi ozunu daha cox dogruldur Bu toponim hissesiciklerinin ozeyinde ise oguz etnonimi dayanir Demeli en qedim turk etnosu oguz diger tayfalarin yaranmasinda ulu baslangic olub 14 Qazax etnotoponiminin heqiqi menseyinin kokunde diger turk tayfalariyla beraber xezer mohurunun de movcud oldugunu etiraf etmek lazimdir Avropali serb oglu Milorad Pavic oz neslinin kokunde xezer mohuru axtarirsa Azerbaycan turklerinin tesekkulunde Turk tayfalarinin oguz qipcaq qrupuna mensub olan 15 xezerlerin de istirak etdiyinden qurur hissiyle danismaqdan neye gore cekinmeliyik SSRI dovrunde bolsevik dasnak ideologiyasinin kesiyinde dayanan xristianliga xidmet eden Azerbaycan tarixsunasliginda saxta ve zererli nezeriyyeler konsepsiyalar toxuyan bezi qeyri milli tarixcilere Xezer sozluyu romani zennimce en tutarli cavab kimi qiymetlendirile biler Bu mohtesem eser turk kimliyimizin etnomedeni seviyyesinin daha derinden derk olunmasina muhum tohfelerden biridir Turk irqinin Azerbaycandan dunyaya yayildigi haqqinda heqiqeti bir daha tesdiqleyen tarixi publisistik menbedir Mehz bele menbeler Qazax etnotoponiminin menseyine dair heqiqetin ortaya cixmasina zemin yaradib Tarix sehnesinden silinib getmis bir turk qovmu xalqi haqqinda Xezer etnomedeni vahidi vasitesiyle xeyli melumat elde etdiyimiz kimi bes minillik sumer turk ilisgilerinden uzu beri sak hun isgid isquz oguz kaspi xezer qipcaq ve basqa adli eyni soylu turk tayfalarinin etnik varisliyi haqqini yasadan kas sak terkibli Qazax soz adinin heqiqi menseyini derk etmeyimiz tam dolgunluguyla uze cixib 16 Qazax eli Azerbaycanin qedim ellerinden biridir Qazax bolgesinde cox qedim turk toponimleri var Qazax sozununde yaranmasida oquz ak quz ak qazax formasinda olub ag oguz demekdir Qeyd edilmelidir ki oguz turk anlayisi resmi tarixin qebul etdiyi kimi X esrde formalasmamis eksine 6 7 minilikleri ehate edir Qazax rayonunda olan Salahli ve DasSalahli kimi kendlerin adina nezer saldiqda bu erazinin ne qeder qedim turk yurdlari oldugu askar gorunur Salahli sozu qedim SAK turklerinin adi ile baglidir SAK AK li formasinsa yaranib sakakli salakli salahli formasina dusmusdur Ag sak li demekdir Kemerli kendinin adi qemer li sozunden yaranib qemer turkleri ile baglidir Qemer turkleri qipcaq kuman adlariylada tarixde xatirlanir Alpout kendide alp an turklerinin tarixiyle baglidir Tovuz rayonunun adi da dis oguz tis guz tiguz formasinda yaranmisdir Resad Tahiroglu Merdanov Tarixi RedakteQazax vaxtile oymaq sultanliq sonralar ise qeza merkezi olmusdur 1909 cu ilden seher statusu almis hazirda ise rayon merkezidir 8 min illik tarixi olan Qazax Redakte Qazax rayonunda yerlesen Damcili Babadervis magaralarinda yapon tarixcilerinin apardigi tedqiqatlar subut edir ki Qazaxda 8 min il evvel insan meskenleri movcud olub Memmedeli Huseynov Aazerbaycan arxeologiyasi Das dovru Baki 1975 Bu yer haqqinda VII esr hadiseleri ile elaqedar Kasak Kasaq kimi ereb tarixcisi El Kufi IX esr de melumat vermisdir Toponim ozunde qipcaq menseli qazax etnik birliyinin adini eks etdirir Lakin qipcaqlarin bir hissesi bu zonaya sonralar da gelmisdir XI XII esrlerde gurcu carlarinin herbi quvve kimi istifade etmek meqsedile Simali Qafqazdan Serqi Gurcustana kutlevi suretde qipcaq aileleri kocurdukleri melumdur Tekce 1118 20 ci illerde gurcu cari IV Qurucu David 45 minlik suvari ordusu olan 225 min qipcagi Gurcustanda yerlesdirmisdi Turkdilli ehali sayca coxluq teyekil etdiyi ucun Serqi Gurcustan XI XIII cu esr gurcu menbelerinde Didi Turkoba Boyuk turk obasi adlanirdi Gorunur hemin turkdilli qipcaqlarin ekseriyyeti qazaxlar olmuslar Bunu Azerbaycanin simalinda ve Gurcustan Ermenistan erazilerinde yayilmis qazax etnik birliyine aid etnotoponimler de subut edir lt ref gt Qazax Rayonu Tarixi lt ref gt Qazax sultanligi XV esrin sonlari 1819 Redakte XV esrin sonlarinda Qazax sultanligi yaradilmisdir Menbe gosterin Sefeviler dovrunde Qazax sultanligi Qarabag beylerbeyliyine daxil idi Qazax sultanliginin hakimleri sultan titulu dasiyirdilar ve irsi hakimiyyete malik idiler Qazax sultanligina 3 nesil rehberlik etmisdir 1 ci nesle Qazaxli ve ya Alqazaxli deyilen Sixlinskiler aiddir Menbe gosterin Osmanli sultani III Ehmedin 1703 1730 dovrunde qazaxlilar osmanlilarin terefine kecdiyine gore sefeviler yeniden Qazaxi geri alarken Qazaxli tayfasini rehberlikden azad etmis onlarin evezine iranli Subhanverdi xan adli serkerdeni Qazaxa sultan teyin etmisler Bununla da II feodal sulalesine Subhanverdi xan basciliq etmisdir Menbe gosterin Qazax sancaq elan edilerek 4 nahiyeye Axtata Agstafa Ince Turk ve Cuvar bolunmusdur Qazax sancaqliginda 205 kend 10 qislaq ve 5 koceri tayfa qeyde alinmisdir Hemin dovrde Qazax sultanligi hele Qarabag beylerbeyliyine tabe idi 1736 ci ilde Nadir sah Muganda ozunu sah elan etdi Lakin Qarabag beylerbeyi Ugurlu xan Ziyad oglu onun hakimiyyetine oz etirazini bildirdi Bu sebebden Nadir sah taxta eylesdikden sonra Gence xaninin nufuzunu zeifletmek ucun Qazax Semsedil ve Borcali mahallarini Kaxetiya carligina verdi Bundan sonra Kaxetiya cari II Iraklinin fermani ile 1774 cu ilde Qazax sultanligina rehberliye Salahlida beylik eden Kosa Mirzali aganin neslinden olan Penah aga rehber teyin edildi Bununla III feodal sulalesinin hakimiyyeti basladi Menbe gosterin 1752 ci ilde Qazax sultanligi II Iraklini meglub eden Seki xanligina birlesdirildi Seki xani Haci Celebinin vefatindan sonra yeniden II Iraklinin vassalligina kecdi 1801 ci ilde Qazax sultanligi Qerbi Gurcustanin tekibinde Rusiyaya birlesdirildi Qazax livasi Sancaqi XVIII esrin evvelleri Redakte Hemcinin bax Qazax livasinin kendleri Tuflis defteri 1728 il 17 XVIII esrin 20 ci illerinde Sefevi dovletinin dagildigi zamani Osmanli imperiyasi Cenubi Qafqaza yurus edib Rusiyanin bu erazilere tecavuzunun qarsisini almisdir XVIII esrin evvellerinde Osmanlilar yeniden hucum edib Qazaxi aldiqdan sonra Qazaxda inzibati erazi bolgusu aparmislar Qazax sancaq elan edilerek 4 nahiyeye bolunur Bunlar Axstav Ince Turk ve Cuvar nahiyeleri idi Qazaxlilarin konullu suretde Osmanlilarin terefine kecmesi ile elaqedar Sultan III Ehmedin 1703 1730 Fermani ile Qazax Sancaqbeyisi hele Sefevilerin zamaninda Qazax hakimi olmus Mirelibey teyin olunmusdur Feth edilen yeni erazilerin teskiline baslayan Osmanli idarecileri bu erazilerde inzibati isleri aparib vergi maliyye defterlerini tertib etmisdiler 1727 ci ilde Gence Qarabag eyaletinin mufessel defteri 1727 ci ilde Naxcivan sancaginin mufessel defteri 1728 ci ilde ise Tiflis eyaletinin mufessel defteri ve Irevan eyaletinin icmal defteri islenib hazirlanir Qazax erazisi hemin dovrde Tiflis eyaletinin nezdinde olmusdur 1728 ci ilde turklerin tertib etdiyi Defteri mufesseli eyaleti Tiflis defteri 1046 sehifeden ibaret olub hazirda Istanbulda Baskanliq arxivinde saxlanilir Bu defterin 63 sehifesi Qazax sancaqligina livasina aiddir Hemin deftere gore Qazax sancaqliginda livasinda 205 kend 10 qislaq ve 5 koceri tayfa qeyde alinmisdir 17 Qazax distansiyasi 1819 9 dekabr 1867 Redakte Hemcinin bax Qazax distansiyasi 1836 ci ilin icmali Qazax nahiyesinin kameral tesviri 1860 ci il Qazax distansiyasinin terkibine daxil olan erazilerin sosial iqtisadi demoqrafik tarixi cografiyasi 1860 ci ilde qeydiyyata alinmis bir cox sakinlerin siyahisina buradan baxin 1819 cu ilde sultanliq legv edilerek distansiyaya cevrildi Qazax qezasi 9 dekabr 1867 1929 Redakte Hemcinin bax Qazax qezasinin kendleri Qafqaz teqvimi 1917 il Qazax qezasinin tarixi toponimleri 1867 ci il dekabrin 9 da Yelizavetpol quberniyasinin terkibinde Qazax qezasina cevrilmisdir Qazax qezasi indiki Tovuz Agstafa Qazax rayonlarini ve sovet dovrunde Ermenistana verilmis kecmis Azerbaycan torpaqlari olan Dilican deresi ve Goyce golune qeder erazileri Karvansaray Icevan Qaraqoyunlu mahali Barana Noyemberyan Cemberek Krasnoselsk Qaraqoyunlu mahali Semseddin ve ya Tovuzqala Berd Dilican rayonlarini ehate edirdi Menbe gosterin 1929 cu ilde Qazax qezasi legv olunmusdur Qazax rayonu Redakte 1930 cu il avqustun 8 de Qazax rayonu yaradilmis 1939 cu il yanvarin 24 de bir hissesi yeni yaradilan Agstafa rayonuna verilmisdir Agstafa rayonunun erazisi 4 dekabr 1959 cu ilde Qazax rayonunun terkibine qatilmis 14 aprel 1990 ci ilden yeniden ayrilaraq inzibati rayona cevrilmisdir 1982 ci ilde Qazax rayonunun Incedere yaylasi Kemerli Aslanbeyli ve Qaymaqli kendlerinin erazilerinin hisseleri 1986 ci ilde Qazax rayonunun 2500 hektarliq otlaq erazileri Ermenistan terefinden muxtelif adlar altinda zebt edilmisdir 18 Qarabag muharibesi dovrunde Ermenistan Azerbaycanla hemserhed butun bolgelere hucum etmisdir Bu bolgelerden biri de Qazax rayonu idi Ermenistan artiq 1990 ci ilde martin 23 den 24 e kecen gece qabaqcadan teskil edilen plan esasinda Baganis Ayrim kendine hucum ederek kendi isgal etmisler 1992 ci ilin aprel ayinda ise ermeniler hucum ederek rayonun daha iki kendini Barxudarli ve Sofulu kendlerini isgal etdiler Daha sonraki illerde ermeniler Qazaxin daha dord kendini isgal etdiler Isgal olunan kendler Asagi Eskipara Xeyrimli Qizilhacili Yuxari Eskipara kendleridir 10 noyabr 2020 ci il tarixinde Azerbaycan Respublikasinin Prezidenti Ilham Eliyev Rusiya Federasiyasinin Prezidenti Vladimir Putin ve Ermenistan Respublikasinin Bas Naziri Nikol Pasinyan terefinden imzalanan senede esasen Dagliq Qarabag ve etraf rayonlari o cumleden Qazax rayonunun isgal altinda olan 7 kendi Baganis Ayrim Barxudarli Sofulu Asagi Eskipara Xeyrimli Qizilhacili ve Yuxari Eskipara kendleri tamamile isgaldan azad edilmisdir 19 Milli Qehreman ve Sehidleri Redakte Qarabag muharibesi dovrunde Qazax rayonundan olan 292 nefer sehid olub onlarin 7 neferi Azerbaycanin Milli Qehremani adina layiq gorulub 20 Qedim insan meskeni RedakteMagara duserge Qazax rayonunun Das Salahli kendinden Anaxatir cayina qeder uzanan Aveydagin Cenub Serqinde eheng qayaligin altindadir Aveydag magaralar qrupundan en irisidir Sahesi dir Yarimdairevi sekildedir Qabaq hissesi dagilmisdir Qarsi terefden hundurluyu 4 metrdir Tebii catlardan suzulen su damcilarina gore damcili adlandirilmisdir Arxeoloji qazintilar zamani qarisiq tebeqeden nukleuslar itiuclu qasov bicaqvari aletler lovhesekilli bicaqlar ox ucluqlari biz ve s tapilmisdir Das memulati 8000 den cox olub 550 den coxu alet qalani ise qelpedir Magaradan ocaq kulleri komur qirintilari muxtelif heyvan sumukleri askar edilib Tapintilar icerisinde tund qirmizi tebii boyalara da tesaduf edilir Das memulatinin hazirlanma texnikasi formasi ve muqayisesine gore Orta Paleolit dovru Ust Paleolit dovru Mezolit dovru ve Neolit dovrune aiddir Gurcustan ile Qazax rayonu arasinda Aveydag yerlesir ve C Rustemovun arxeoloji axtarislari neticesinde melum olmusdur ki burada alban xristian mebedinin qaliqlari vardir Strabonun melumatina gore albanlar daha cox Aya sitayis etmis ve Iberiya serhedinde onlarin mebedi olmusdur Xristian mebedleri adeten evvelki butperest mebedlerinin yerinde yaradilirdi Aveydag sozunun ozu de texmin etmeye imkan verir ki albanlarin Ay mebedi burada imis Cografi movqeyi RedakteQazax rayonu Azerbaycanin simal qerbinde Gence Qazax iqtisadi regionunda Kur cokekliyi fiziki cografi vilayetinde kicik Qafqazin dag silsilesinin yamaclarindan baslayaraq kur cayinin sag sahili boyunca uzanan genis Gence Qazax duzenliyinin qerb hissesinde Kur cayinin qiraginda yerlesir Erazisinin sahesi 699 kilometr kvadrat ehalisinin sayi 94 710 neferdir 2016 Simal qerbden Gurcustan Respublikasi ile 9 km qerbden ve cenubdan Ermenistan Respublikasi ile 168 km mesafede hemserheddir Azerbaycanin en qerbinde yerlesen rayondur Rayonun erazisi serqden Agstafa rayonuyla Simaldan kur cayiyla ve kur cayi vasitesile Agstafa rayonu ile simal qerbden Gurcustanin Sarvan Marneuli ve Qarayazi Qardabani rayonlariyla qerbden Ermenistanin Barana Noyemberyan cenubdan Karvansaray Icevan ve cenub serqden Semseddin Berd rayonuyla qonsudur Relyefi Redakte En hundur yuksekliyi Odun dagidir 1316 metr Sethi esasen dagliqdir Cenub hissesi dagliqdir ve deniz seviyyesinden 600 1200 metr yukseklikde yerlesir Simalda Qarayazi mesesi ve Ceyrancol duzenliyi yerlesir Meshur Goyezen Avey daglari Damcili bulagi bu rayonun erazisindedir Goyezen dagi oz gozelliyine gore Amerika qitesinde yerlesen Mon Pele dagindan sonra dunyada ikinci yerdedir Rayonda Babaqar silsilesinin serq sonlugu olan Babaqar dagi yerlesir Rayonun merkezi hissesinden Agstafa cayi kecir simal qerbden Incesu Ehram Anaxatir ve ya xram qerbden Cogaz ve simal serheddi boyunca Kur caylari axir Kur cayi sahilinde deniz seviyyesinden hundurluk 100 metr olmaqla cenuba getdikce tedricen 1000 metre qeder yukselir Rayonda Cogazcay Agstafacay ve Abbasbeyli su anbarlari ve Candargol Aggol golu yerlesir Daglar Redakte Odundag hundurluyu 1316 metr Rayonun qerbinde yerlesir Avey dag hundurluyu 992 5 metr Das Salahlidan 12 km simal qerbde yerlesir Colluk erazilerden simal ve simal qerb istiqamatlerinde Aslanbeyli kendi ile qonsudur Babaqar dagi hundurluyu 700 6 metr Rayonun qerbinde yerlesir Goyezen dagi hundurluyu 250 metr Abbasbeyli ve Alpout kendlerinin yaxinliginda yerlesir Morfoloji xususiyyetine ve gozelliyine gore Amerika qitesinde yerlesen Mon Pele dagindan sonra dunyada 2 ci yeri tutur Goyercin dag Caylar Redakte Kur uzunlugu 1515 km Anaxatir Ehram ve ya Xram uzunlugu 201 km Agstafacay uzunlugu 133 km Cogazcay uzunlugu 60 km Incesu uzunlugu 44 kmGoller Redakte Candargol Aggol sahesi 10 6 km su hecmine gore olkede 2 ci sahesine gore 5 ci yerdedir Su anbarlari Redakte Agstafa su anbari Agstafacay Cogazcay su anbari Abbasbeyli su anbari Kemerli su anbariBulaqlari Redakte Damcili bulagi Das Salahli kendinde Avey daginin asagisinda yerlesir Memmed Koxa bulagi Das Salahli kendinde Avey magarasinin asagisinda yerlesir Bayram bulagi Xanliqlar Musakoy kendinde yerlesir Nohur bulagiIqlimi Redakte Iqlimi sert qis ve isti yayla xarakterize olunur Orta ayliq temperatur yanvarda 0 5 S iyunda 22 27 S dir Qisi qarli kecir Illik yaginti 350 700 mm dir Geoloji qurulusu Redakte Rayon erazisinde Tabasir Paleogen Neogen Antropogen cokuntuleri yayilmisdir 21 Landsafti Redakte Esasen dag sabalidi dag boz qehveyi sabalidi aciq sabalidi ve qismen karbonatli qehveyi dag mese torpaqlari daha genis yayilmisdir Kicik Qafqaza aid olan hissesinde dag meseleri Kur cayinin sahilinde ise kicik sahelerde tuqay meselerinin fraqmentlerine rast gelinir 21 Bioloji ve zooloji zenginliyi RedakteFlora Redakte Yovsanli sorangeli yarimsehra ve bozqir bitkilerine rast gelinir Meselerin dendroflorasi agyarpaq qovaq sosnovski qovagi yalanqoz soyud ag tut iyde qaragac palid ardic yemisan agaclarindan ibaretdir Kollardan devedabani yulgun zirinc qaratikan itburnu boyurtkan mese uzumu adi dassarmasigi ve diger novlere rast gelinir Ot ortuyu esasen topal etirsah ag dalamaz gicitkan dilqanadan yabani kok novlerinden teskil olunmusdur 21 Fauna Redakte Qonur ayi canavar adi tulku qaban boz dovsan ve s Quslari qizili qizlarqusu xirda qarabatdaq bulduruk qirqovul turac keklik goyercin murad qusu adi alacohre almabas qaraordek kicik ag vag bozqir muymulu qizilqusu ve diger novlere rast gelinir 21 Iri yasayis menteqeleri Redakte Yasayis menteqeleri 1 seher Qazax 34 kend Das Salahli Cayli Xanliqlar Agkoynek Yeni Salahli Qarapapaq Kommuna Urkmezli Asagi Salahli Orta Salahli Yuxari Salahli Demirciler Alpout Huseynbeyli Canalli Kosalar Qazaxbeyli Aslanbeyli Qaymaqli Kemerli Birinci Sixli Ikinci Sixli Asagi Eskipara Yuxan Eskipara Xeyrimli Baganis Ayrim Qizilhacili Barxudarli Sofulu Quscu Ayrim Mezem Ferehli Ceferli Bala Ceferli Abbasbeyli Hal hazirda Asagi Eskipara Yuxari Eskipara Xeyrimli Baganis Ayrim Qizil Hacili Barxudarli Sofulu kendleri ermeni isgali altindadir 22 Ehalisi Redakte1 yanvar 2019 cu il tarixine olan resmi melumata esasen rayonda 104 746 nefer ehali yasayir Ehalinin 28 775 neferi seherde 75 971 neferi ise kendlerde yasayirlar Rayon uzre ehalinin sixligi nefer 1 km2 145 nefer dusur Ehalinin orta yasi 32 dir 3 Yasi 100 den cox olan Qazax sakinlerinin sayi 6 neferdir Ehalinin umumi sayinin 52 1 i kisiler 47 9 i qadinlardir 3 Edliyye Nazirliyinin rayon qeydiyyat sobesi terefinden alti ay erzinde 654 nefer dogulan korpe qeyde alinmis ve bu gosterici ehalinin her 1000 neferine 6 8 teskil etmisdir 2018 ci ilin yanvar iyun aylari erzinde 329 nefer olum hali qeyde alinmisdir Tebii artim 325 nefer olmusdur 3 Rayonda 267 Qarabag muharibesi elili 196 sehid ailesi 656 qacqin ve 7945 mecburi kockun vardir 3 2017 ci ilde 566 nigah 93 bosanma qeyde alinmisdir Ehalinin her 1000 neferine dusen nikahlarin sayi 5 9 bosanmalarin sayi ise 1 0 olmusdur 3 Etnik terkibi Redakte Etnik qrup 27 yanvar 3 fevral 1999 cu il 23 13 22 aprel 2009 cu il 24 Sayi Sayi Cemi 81 015 100 00 89 377 100 00Azerbaycanlilar 80 595 99 48 88 999 99 58Turkler 126 0 16 177 0 20Kurdler 102 0 13 100 0 11Ruslar 118 0 15 46 0 05Ermeniler 7 0 01 4 0 00Ukraynalilar 37 0 05 Tatarlar 13 0 02 Lezgiler 6 0 01 Gurculer 2 0 00 Digerleri 9 0 01 51 0 06Belediyyeler RedakteQazax rayonunda belediyyeler ilk defe 1999 cu ilde yaranmisdir Rayonun 35 yasayis menteqesinde 22 belediyye fealiyyet gosterir 1 seher 21 kend belediyyeleri yerli ozunuidareetme orqani kimi seher ve kendlerin idare olunmasinda istirak edir Onlar Qazax Das Salahli Cayli Kommuna Kemerli Qaymaqli Aslanbeyli Birinci Sixli Ikinci Sixli Yuxari Salahli Orta Salahli Asagi Salahli Qazaxbeyli Kosalar Huseynbeyli Canalli Demirciler Urkmezli Alpout Xanliqlar Agkoynek ve Qarapapaq belediyyeleridir Asagi Eskipara Yuxari Eskipara Xeyrimli Baganis Ayrim Qizil Hacili Barxudarli Sofulu kendleri ermeni silahli quvveleri terefinden isgal olunduguna Ceferli Bala Ceferli Ferehli Abbasbeyli Quscu Ayrim ve Mezem kendleri ise ates altinda olduguna torpaq islahati aparilmadigina gore onlarda belediyyeler teskil olunmamisdir Metbuat ve informasiya RedakteQazax Rayon Icra Hakimiyyetinin resmi sayti Goyezen ictimai siyasi qezeti Qazax rayonunda kutlevi informasiya vasitelerinden Goyezen ictimai siyasi qezeti fealiyyet gosterir Qezetin tesiscisi Qazax rayonu Icra hakimiyyeti ve qezetin redaksiya heyetidir Qezet 1932 ci ilden fealiyyete baslamisdir Evveller Kommuna yolu Qalibiyyet Bayragi adi ile nesr olunmusdur 1988 ci ilde qezetin adi deyisdirilerek Goyezen adlandirilmisdir Goyezen internet portali Sayt 2016 ci ilden fealiyyete baslamisdir Saytin tesiscisi Qazax rayonu Icra hakimiyyeti ve Goyezen qezetinin redaksiya heyetidir Qazax net internet portali Sayt 2010 cu ilden fealiyyete baslamisdir Saytda Qazax haqqinda genis melumatlar ve sekiller var Qazax biz internet portali Qazax Melumat Merkezi Sayt 2009 cu ilden fealiyyete baslamisdir Saytda Qazax haqqinda genis melumatlar ve sekiller var Qazax Xeyriyye Ictimai Birliyinin internet portali Saytda Qazax haqqinda xeberler rayonun meshurlari haqqinda xeberler ve diger melumatlar var Deli kur Qazax Xeyriyye Ictimai Birliyinin ayliq qezeti Iqtisadiyyat RedakteHemcinin bax Rayonun iqtisadiyyati haqqinda genis melumat 2019 cu ilin birinci yarisinda rayonda umumi mehsul buraxilisi kecen ilin eyni dovru ile muqayisede 27 artaraq 121566 8 manat olmusdur 25 2019 cu ilin birinci yarisinda kecen ilin muvafiq dovru ile muqayisede senaye mehsulunun islerin xidmetlerin umumi hecmi 37 5 artaraq 18971 7 manat esas kapitala yoneldilen investisiyalar 94 9 artaraq 32930 3 manat kend teserrufatinin umumi mehsulu 17 9 artaraq 35972 4 manat neqliyyat sektorunda yuk dasinmasi 2 7 faiz artaraq 809 0 ton neqliyyat sektorunda sernisin dasinmasi 2 5 faiz artaraq 8103 0 nefer poct ve rabite xidmetlerinin hecmi 11 2 faiz artaraq 828 9 manat perakende emtee dovriyyesi 1 6 faiz artaraq 93774 5 manat ehaliye gosterilen pullu xidmetler 2 1 faiz artaraq 13496 4 manat olmusdur 25 Ilin birinci yarisinda bir isciye hesablanmis orta ayliq emek haqqi 351 2 manat olmusdur ki bu da oten ilin muvafiq dovrundekinden 14 8 faiz coxdur 25 Senayesi Redakte Rayonda 26 senaye muessiseleri fealiyyet gosterir Onlardan 13 u medencixarma 9 u emal ve 4 u diger sahelerdir Istehsal olunan mehsulun satis yerine gore bolgusu rayonda 45 respublikada 25 respublikadan kenarda ise 30 faiz teskil edir Konserv zavodu gil meden kombinati asfalt zavodu et kombinati ve serab emali zavodlari rayon senayesinin esasini teskil edir 2019 cu ilin yarimilinde rayonun senaye teskilatlarinda fiziki sexsler de daxil olmaqla istehsal olunmus mallarin ve gosterilmis xidmetlerin hecmi kecen ilin mufaviq dovrune nisbeten 37 5 faiz artaraq 18971 7 min manat teskil etmisdir Istehsal edilmis mehsulun 5451 8 min manati 28 7 faizi dovlet sektorunun 13519 9 min manati 71 3 faizi ise qeyri dovlet sektorunun payina dusur Senaye teskilatlarinda mehsul istehsali dovlet ve qeyri dovlet muesiselerinde kecen ilin muvafiq dovrune nisbeten artmisdir Umumi istehsalin 74 9 faizi senaye mehsulunun istehsali 25 1 faizi ise senaye xarakterli xidmetlerin gosterilmesi hesabina yaradilmisdir 25 Istehsal edilmis mehsulun cox hissesi istehlakcilara gonderilmis evvelki dovrlerde yaranmis ehtiyatlar da nezere alinmaqla senaye muessiselerinin anbarlarinda 01 iyul 2019 cu il tarixine 3149 7 min manatliq hazir mehsul qalmisdir 25 2019 cu ilin alti ayinda rayonun senaye muessiselerinde calisan muzdlu iscilerin orta siyahi sayi 1098 nefer olmusdur ki bu da evvelki ille muqayisede 90 6 faiz teskil edir Iscilerin 418 neferi dovlet 680 neferi ise qeyri dovlet sektorunda calisir 25 Iscilerin 292 neferi medencixarma 419 neferi emal 227 neferi elektrik enerjisi qaz buxar istehsali bolusdurulmesi ve techizati 160 neferi ise su techizati tullantilarin temizlenmesi ve emali bolmelerinde calismisdir 25 Senaye muessiselerinde orta ayliq emekhaqqi evvelki ilin muvafiq dovru ile muqayisede 28 0 faiz artaraq 424 9 manat olmusdur Orta ayliq emekhaqqi dovlet sektorunda 414 6 manat qeyri dovlet sektorunda ise 430 5 manat teskil etmisdir 25 Senaye muessiselerine yarimil erzinde 49 nefer isci qebul edilmis 21 nefer isden azad edilmisdir 25 Kend teserrufati Redakte Qazax rayonu kend teserrufati rayonudur Erazisinin 66 9 i ve ya 47000 hektari kend teserrufatina yararli torpaqlardir ki bunlardan 24268 hektarini ekin saheleri teskil edir Torpaq islahati neticesinde 15574 aile 24268 hektar torpaq payina sahib olmusdur Orta hesabla her aileye 1 6 hektar torpaq sahesi verilmisdir 25 Esas kend teserrufati bitkileri taxil kartof uzum meyve terevez gunebaxan qargidali bostan paxlali bitkiler ve yoncadir Rayonun iqtisadiyyatinda uzumculuk terevezcilik taxilciliq heyvandarliq aparici rol oynayir Kend teserrufatinin basqa saheleri de yeni meyvecilik kartofculuq ve bostan mehsullari istehsali da inkisaf etdirilir 2017 ci ilin mehsulu ucun 17018 7 hektar sahede payizliq ve yazliq bitkiler ekilmisdir ki ekin sahesi kecen ile nisbeten 2123 7 hektar cox olmusdur Ekilmis sahenin 11028 3 hektari payizliq taxil olmusdur ki ondan 8277 7 hektari bugda 2750 6 hektari arpa sahesidir Kecen ile nisbeten 2718 7 hektar payizliq bugda 510 6 hektar payizliq arpa artiq sepilmisdir 25 Kend teserrufatinin en esas sahelerinden biri taxilciliq ve terevezcilikdir Bele ki 2017 ci ilde rayonda movcud olan 17018 7 hektar ekin sahesinden 11636 2 hektarini yaxud 68 4 ni denli ve denli paxlalilarin ekin sahesi 1324 3 hektarini yaxud 7 8 ni kartof terevez ve bostan ekin sahesi 721 7 hektarini yaxud 4 2 ni texniki bitkiler ekin sahesi 3336 5 hektarini ve ya 19 6 ni yem bitkilerinin ekin sahesi teskil etmisdir Umumiyyetle rayonda butun ekin saheleri esasen ehali teserrufatlari terefinden becerilir 25 2017 ci ilin mehsulu ucun 555 9 hektar sahede yazliq denliler sepilmisdir ki bundan 11 5 hektari bugda 34 0 hektari velemir 504 8 hektari qargidali 5 6 hektari dari olmusdur Kecen ile nisbeten yazliq bitkiler 124 4 hektar artiq sepilmisdir Butun ekinler ehali teserrufatlari terefinden ekilmisdir 25 2017 ci ilin mehsulu ucun payizliq ve yazliq 11636 2 hektar denliler ve denli paxlalilar bicilecek sahe olmusdur Bu da kecen ile nisbeten 3385 7 hektar coxdur Bicilecek sahenin payizliqlardan basqa 504 8 hektari qargidali 5 6 hektari dari 11 5 hektari bugda 34 0 hektari velemir 52 0 hektari denli paxlalilardir Kecen ile nisbeten qargidali 180 8 hektar paxlalilar ise 32 0 hektar coxdur 25 721 7 hektar sahede yazliq texniki bitkiler ekilmisdir Ekilmis sahenin 50 0 hektari tutun 523 3 hektari seker cugunduru 62 5 hektari gunebaxan 85 9 hektari supurgedir Kecen ille muqayisede tutun ekilmis sahe 5 defe cox gunebaxan ekilmis sahe 16 hektar cox supurge ekilmis sahe 65 9 hektar coxdur Cugundur kecen il rayonda ekilmemisdir 25 2017 ci ilde rayonda 1324 3 hektar sahede kartof terevez ve bostan mehsullari ekilmisdir ki ondan 809 1 hektari kartof 483 8 hektari terevez 31 4 hektari bostan ekilmis sahedir Kecen ille muqayisede terevez 50 8 hektar cox kartof ise 476 1 hektar artiq sepilmisdir Bostan mehsullarinin sepini ise kecen ile nisbeten 3 1 hektar az olmusdur 25 Bitkiciliyin en muhum sahesi terevezcilikdir 2017 ci ilin mehsulu ucun rayonda 483 8 hektar sahede ekilmis terevez sahesinden 12130 0 ton mehsul istehsal olunmusdur Terevez ekilmis sahenin 50 0 hektarini kelem 114 2 hektarini xiyar 182 6 hektarini pomidor 6 0 hektarini xorek ucun yerkoku 25 5 hektarini bas sogan 2 5 hektarini sarimsaq 44 6 hektarini badimcan 24 3 hektarini sirin biber 17 7 hektarini aci biber 7 0 hektarini turp 9 4 hektarini goyerti ekilmis sahe teskil etmisdir 25 Cemi ekin sahesinin 3336 5 hektari yem bitkileridir ki ondan 630 5 hektari cari il yoncasi 2706 0 hektari ise kecmis illerde ekilmis yoncadir Kecen ille muqayisede cari ilde ekilmis yonca 25 5 hektar kecmis illerde ekilmis yonca ise 2303 0 hektar az olmusdur Bu il rayonda seker cugunduru istehsalina baslanmisdir 25 Sahelerde mehsul toplanisi basa catmisdir 2017 ci ilde taxil ekilmis sahenin 11039 8 hektarindan 36469 ton mehsul toplanmisdir ki bunun da 8289 2 hektari bugda sahesidir ve bu saheden 29840 0 ton bugda 2750 6 hektar arpa ekilmis saheden 6629 0 ton mehsul toplanmisdir Taxilin orta mehsuldarligi rayon uzre 35 6 sentner olmusdur Qargidali ekilmis saheden 2726 0 ton mehsul toplanmisdir Il erzinde sahelerden 132 0 ton gunebaxan 502 0 ton bostan mehsullari 12130 0 ton terevez 22000 0 ton kartof 5387 0 ton cugundur toplanmisdir Mehsuldar meyve baglarindan 15667 0 ton meyve toplanmisdir Bar veren uzum sahelerinden 3250 ton uzum toplanmisdir 25 2017 ci ilde 48 9 hektar sahede yeni findiq bagi findiq baginin umumi sahesi 222 8 hektara catdirilmisdir Son iki il erzinde 8 7 hektar sahede barama istehsali ucun tut bagi salinmisdir 25 1 yanvar 2018 ci il tarixe 13563 hektar sahede sum qaldirilmisdir 12351 7 hektar sahede payizliqlarin sepini aparilmisdir ki bununda 8915 2 hektari bugda 3436 5 hektari ise arpadir 25 2016 ci ilden barama ve tutun istehsalina baslanmisdir 2017 ci il erzinde 4623 kq barama 80 2 ton qurudulmus tutun yarpagi istehsal olunub tehvil verilmisdir 25 2017 ci ilde kecen ilin muvafiq dovrune nisbeten et istehsali 5 5 ton artaraq 5589 2 ton sud istehsali 8 3 ton artaraq 31180 5 ton yumurta istehsali 156 eded artaraq 11809 eded yun istehsali 1 5 ton artaraq 272 5 ton olmusdur Bu artim esasen ehali teserrufatlarinin hesabina olmusdur 25 2018 ci ilde kecen ilin muvafiq dovrune nisbeten Iri buynuzlu mal qara 31135 inek ve camislar 0 8 faiz artaraq 16595 Qoyun ve keciler 0 6 faiz azalaraq 147469 bas olmusdur 25 Neqliyyat Redakte 2017 ci Il erzinde neqliyyat sektorunda mehsul buraxilisi fiziki sexslerde nezere alinmaqla 6233 4 min manat olmusdur ki bu da umumi mehsul buraxilisinin 3 4 faizini teskil etmisdir Neqliyyat sektorunda mehsul buraxilisinin hecmi kecen ille muqayisede 102 7 faiz teskil etmisdir Mehsul buraxilisinin 2312 8 min manati yuk dasinmasindan 3920 6 min manati ise sernisin dasinmasindan elde olunan gelirdir Il erzinde yuk dasinmasinin hecmi 1599 min ton olmus bu da evvelki dovrle muqayisede 3 3 faiz coxdur Il erzinde 15930 min nefer sernisin dasinmisdir Bu da kecen ilin muvafiq dovru ile muqayisede 3 1 faiz coxdur Rabite Redakte 2018 ci ilin yanvar iyun aylari erzinde rabite sektorunda mehsul buraxilisinin faktiki qiymetlerle hecmi 745 6 min manat olmusdur Rabite muessiseleri terefinden ehaliye 5150 6 min manatliq xidmet gosterilmisdir Hesabat dovrunde elde edilmis gelirin 12 8 faizi seherlerarasi ve beynelxalq rabiteden 18 0 faizi seher telefon rabitesinden 22 0 faizi kend telefon rabitesinden 47 2 faizi ise internet xidmetinden elde edilmisdir Ehaliden elde edilmis gelirin hecminin 11 8 faizi seherlerarasi ve beynelxalq telefon rabitesinden 15 0 faizi seher telefon rabitesinden 22 7 faizi kend telefon rabitesinden 50 5 faizi internet xidmetinden olmusdur Alti ay erzinde poct rabitesinden 121 5 min manatliq gelir elde olunmusdur ki bunun da 113 6 min manati ehali terefinden odenilmis xidmetin deyeridir Tebii qazintilar RedakteRayonda mermer tikinti dasi eheng dasi sement istehsali ucun xammal gil qum xir ve qurgusun ehtiyatlari movcuddur Turizmi RedakteTurizm statistikasiSira 2010 2012 2013 2014 2015 20161 Mehmanxana ve mehmanxana tipli muessiselerin sayi vahid 8 8 8 8 7 82 Nomrelerin sayi vahid 133 133 133 133 106 1023 Birdefelik tutum yer 272 272 272 272 224 2164 Yerlesdirilmis sexslerin sayi nefer 1210 2828 2735 2179 1914 19265 Gecelemelerin sayi adam gece 1365 3833 5901 4405 4988 5254Idman RedakteHazirda rayonda telim mesq ve saglamliq mesgeleleri ucun 115 idman qurgusu fealiyyet gosterir 1 Olimpiya Idman Kompleksi 1 Seher Stadionu 1 Kompleks Idman Qurgusu 2 Uzguculuk Hovuzu 29 tehsil muessiselerinin idman zallari 115 sade idman qurgulari 1 Aticiliq Tiri 5 Aerobika trenajor zali fealiyyet gosterir Hemcinin bax Rayonun idman muessiselerinin siyahisi Futbol Redakte Goyezen FK Azerbaycanin Qazax rayonunu temsil eden futbol klubudur 1986 ci ilde Qazaxda yaranmisdir Muxtelif vaxtlarda futbol uzre Azerbaycan cempionatinin elitasinda istirak etmisdir UEFA Regional Kubokunun istirakcisi olub Ugurlari Azerbaycan SSR Milli Futbol Cempionati Cempion 1 1986 Azerbaycan Birinci Divizionu Ikinci 1 2003 04 Ucuncu 1 2006 07 Hal hazirda Azerbaycan Birinci Divizionunda cixis edir Avtomobil ve demir yollari Redakte 2016 cu ilde salinmis Qazax Canali Kosalar yolu Baki Elet Qazax Gurcustan avtomobil yolunun 44 kilometri Qazax Uzuntala Ermenistan avtomobil yolunun 15 kilometri Qazax rayonunun erazisinden kecir Onlarin her ikisi ikinci kateqoriyali yoldur Qazax Demiryol Stansiyasi Rayonun erazisinden kecen demir yolunun uzunlugu 28 km dir Isgal altinda olduguna gore onun 22 km den istifade olunmur Hemin yol da ikinci kateqoriyali yoldur Taninmis soylari RedakteSeyidovlar Azerbaycan xalqinin taninmis soylarindan biri Haci Mahmud Efendinin soyundandirlar Qazax rayonunun Aslanbeyli kendine mensub Seyx nesli ve ziyali soydur Soyun 2 qolu var Molla Seyid toremeleri ve Haci Mahmud Efendi toremeleri Molla Seyidin toremeleri Azerbaycanda yasayirlar ve Molla Seyidliler kimi taninirlar Bir cox ziyalilari Muxtelif sahelerde nufuz qazanmis numayendeleri ile taninirlar Haci Mahmud Efendinin toremeleri ise ekseriyyeti Turkiyede digerleri ise Azerbaycanda yasayirlar Turkiyede yasayanlarin boyuk qismi Amasya ilinde ve Amasya seherinde yasayirlar Onlarin arasinda Turkiye Boyuk Millet Meclisinin kecmis deputatlari bir cox ziyalilar Ilahiyyat alimleri ve muxtelif sahelerde nufuz qazanmis sexslerde var Bu soy Professor Felsefe doktoru Elmler namizedi elmi derecelerini almis bir cox ziyali numayendeleri idmanci ve pehlevanlari igid ve qehreman ogullari ile taninmisdir Qaraniler soyunun davamci nesillerinden biridir Qaraniler Osman Turk menseli Yemen tayfalarindan biridir 6 ci esr Qaraniler soyunun qedim koku Mehemmed Peygember dovrunde yasamis Yemenli ve Osman Turk esilli bir Muselman Ovliya mistik ve Filosof olan Veysel Qaraninin soyundan Qaraniler gelir Vekilovlar Azerbaycan xalqinin taninmis soylarindan biri Qazax qezasinin Yuxari Salahli kendine mensub bey neslidir Kosali agalari sonradan ise Vekilovlar adlanan neslin azi 400 illik tarixi melumdur Bu soy bir cox elm xadimleri sairleri muxtelif sahelerde nufuz qazanmis sexsleri ile de taninir Sixlinskiler Azerbaycan xalqinin taninmis soylarindan biri Qazax qezasinin Sixli kendine mensub bey neslidir Sixlinskiler oz soyadlarini Sixi agadan aliblar Bu soy iki qola ayrilirdi Sixlinskiler ve Alqazaxlar Alqazax Sixliniskiler nesilinin qedim soyadidir Soyun ulu babasi Agdolaq Memmed aga Qazax qezasina Semkirden kocub gelmisdir Onun iki ovladi vardi Boyuk oglu Sihi coh agilli ve sakit kicik oglu Alqazah coh igid amma delisov bir adam idi Sonradan neslin her iki qolu Sihlinski soyadina kecdi Bu soy herbicileri elm xadimleri ve sairleri ile de taninir Dilbaziler Azerbaycan xalqinin taninmis soylarindan biri Qazax qezasinin Xanliqlar Musakoy kendine mensub bey neslidir Dilbaziler soyadi Nadir sahla baglidir Bu soz Molla Aliya deyilib eceb dilbaz est Menasi eceb urekli adamdir Dilbazogullari sirf turk esilli olmaqla menseleri Qaray Qarayli Qaraman adi ile tarixi qaynaqlarda qeyd olunan XVI yuzilin sonlarinda Sefevi Osmanli muharibesinin baslanmasina qeder Qazax bolgesinde boyuk kutle halinda yasamis coxsayli tayfa ile baglanir Soykoku Qazax mahalinin qedim Xanliqlar kendi ile lokallasir Soykokun kecmisi ile bagli revayetlere soykensek onlarin onceki adi Xanogullari olmusdur Dilbaziler onlara XVIII yuzilin birinci yarisinda verilmis addir Neslin ulu ecdadi Allahyarbey Qarayli XVII esr savadli ve qocaq bir adam kimi xatirlanir Bu soy bir cox elm xadimleri ve sairleri ile de taninir Qayibovlar II Azerbaycan xalqinin taninmis soylarindan biri Qazax rayonunun Asagi Salahli kendine mensub bey neslidir Qiyasbeyliler Azerbaycan xalqinin taninmis soylarindan biri Qazax rayonunun Dag Kesemen ve Kemerli kendine mensub bey neslidir Esasen Dag Kesemen kendinde meskunlasiblar Efendiyevler Azerbaycan xalqinin taninmis soylarindan biri Qazax rayonuna mensub nesildir Yusif Allahyarzadenin ulu babasi Mustafa kisi 1780 ci illerde Qazax mahalindan Qarayaziya oradan da Borcali mahalinin Hasanxocali kendine kocubler Soyun davamcilari Hasanxocalida Arixlida Tiflisde Gencede Bakida Turkiyede Rusiyanin bir nece vilayetinde meskunlasiblar Miralayevler Azerbaycan xalqinin taninmis soylarindan biri Qazax rayonunun Das Salahli kendine mensub bey nesildir Eslinde bu soy Miralay olmalidir Qazaxlilar davamli olaraq Osmanli ordusunda xidmet etdiyine gore soy adi Miralay Emiralay Alay Emiri indiki Polkovnik herbi rutbesinden goturulmusdur Hazirda bu soy Miralilar kimi taninir Bu gunedek qalmis Miralaylar Miralilar seceresinden soy agacindan gorunduyu kimi bu soyun 450 illik tarixi melumdur Qazax sultanligi dovrunde Qazax Sultanlarindan biri Mirali bey olmusdur Carciyevler Carcililar ve ya Carcioglular Azerbaycan xalqinin taninmis soylarindan biri XVII esrde Agstafa rayonunun Kesemen kendinden Qazax rayonunun Cayli kendine koc edibler Bu soyun bir qolu Gurcustan Respublikasinda Borcali Marneuli rayonu Gorarxi kendi bir qolu Qerbi Azerbaycan Goyce mahali Agbaba meskunlasmislar Soyun bir qismi sonradan Babaxanov Agbabada qalan qollari ise Eminov soyadlarina kecmisdirler Necefliler Aslanbeyli kendine mensub meshur bey ve qacaq nesli Qacaq Keremin soyundandirlar Soyun ulu babasi Qacaq Necef Qacaq Keremin babasi ata babasi Molla Zalin qardasidir Bu neslin numayendeleri igidlikde san sohret qazanmislar Bir cox idmanci ve pehlevanlari igid ve qehreman ogullari ile taninmisdir Necefin ulu babalari 18 ci esrin evvellerinde qacaqliq ederek Qazax Sultanliginin Kesemen kendinden indiki Agstafa rayonu Qiraq Kesemen erazisinden Cenubi Azerbaycanin Xoy erazisine kocmusler 100 120 il orada meskunlasmis ve ad san qazanmislar Bir cox dusmenleri olan Necef ve 5 qardasi babalari Iskenderin mesleheti ile 19 cu esrin 30 cu illerinde oz ata baba yurdlari olan Qazax eline qayidirlar 26 Medeniyyet tehsil ve sehiyye muessiseleri RedakteQazax rayonunda 8 iri ve orta muessise 13 tibb muessisesi 110 medeniyyet ocagi 47 orta umumtehsil mektebi 31 mektebeqeder usaq muessisesi 2 texniki orta ixtisas ve pese mektebi 1 ali tehsil muessisesi fealiyyet gosterir Ehaliye 1 Diaqnostika merkezi 7 xestexana 19 ambulator poliklinika 17 tibb ve feldser mama menteqesi sehiyye xidmeti gosterir Hemcinin bax Medeniyyet muessiselerinin siyahisi Tehsil muessiselerinin siyahisi Sehiyye muessiselerinin siyahisiQoruqlari RedakteQazax rayonunda Avey Dovlet Qorugu fealiyyet gosterir Qoruq 1989 cu ilde yaradilmisdir Qorugun erazisinde elmi tedqiqat isleri aparmaq ucun Eskipara Goyezen ve Damcili filiallari yaradilmisdir Qoruq esasen tarix medeniyyet memarliq etnoqrafiya bedii ve diger folklorsunasliqla mesguldur Qorugun erazisinde yuzlerle tarix ve medeniyyet abideleri vardir Onlar Qorugun esas mulkiyyeti hesab olunur Bu abidelerden 15 i memarliq 36 i arxeoloji ve 5 i dekorativ tetbiqi senet numuneleridir Qoruq rayonun muxtelif qedim tarixi dovrlere aid olan arxeoloji ve memarliq abidelerini etnoqrafiya materiallarini tedqiq edib oyrenir Maddi medeni irsi RedakteHemcinin bax Rayonun Tarixi Medeni ve Arxeoloji abidelerinin siyahisi Qazax rayonunda dunya olke ve yerli ehemiyyetli 112 tarixi abide var Onlardan 54 u arxeoloji 46 si memarliq 7 si monumental tarixi abide 5 i dekorativ tetbiqi incesent abidesidir Rayonun meshur abideleri asagidakilardir Semed Vurgunun Poeziya Evi Yuxari Salahli kendinde yerlesir 17 noyabr 1976 ci ilde sairin anadan olmasinin 70 illiyi ile elaqedar acilmisdir Qazax Tarix Diyarsunasliq Muzeyi Tarix Diyarsunasliq muzeyi 1984 cu ilde yaradilmisdir Qazax Dovlet Resm Qalereyasi Azerbaycan Respublikasi Medeniyyet Nazirliyinin 13 fevral 1986 ci il tarixli emrine esasen yaradilmisdir Molla Penah Vaqifin ve Molla Veli Vidadinin xatire muzeyi 1970 ci ilde M P Vaqifin xatire muzeyi kimi yaradilmisdir Qazax Muellimler Seminariyasinin binasi 1910 cu ilde insa edilmisdir Damcili magarasi Das Salahli kendinde Avey daginin cenub serqinde yerlesir Sahesi 360 kvadrat kilometrdir Magarada aparilan qazintilar zamani orta ve ust paleolite mezolit ve neolite tunc ve orta esrlere aid materiallar tapilmisdir Qazintilar zamani 8 minden artiq arxeoloji materiallar tapilib Damcili magara dusergesi dunya ehemiyyetli abideler sirasina daxildir Haci Mahmud Efendi turbesi Goy turbe Qazax rayonunda Aslanbeyli kendindedir 1896 ci ilde insa edilmisdir Yerli Ehemiyyetli Tarixi Abidedir Haci Mahmud efendinin yasayis evi ve musafirxanasi yasayis evi ve musafirxana Haci Mahmud efendinin yasayis evi Aslanbeyli kendinin qerb qurtaracaginda yerlesir Bu ev qonsuluqdaki musafirxana qonaq evi ve mescid ile birlikde vahid bir kompleks teskil edir Yerli dasdan tikilen bina XIX yuzilliyin imkanli kend sakinlerin mulkleri ucun seciyyevi olan bir gorkeme malikdir Aslanbeyli mescidi 27 1909 Qazax rayonunun Aslanbeyli kendinde yerlesen mescid Haci Mahmud Efendinin xatiresine ucaldilan mescid onun adini dasiyir Mescidde yerli dindar ve mominler ibadet edirler Mescid yerli ehemiyyetli abideler siyahisina daxildir Bes kurqan Tunc dovru Aslanbeyli kendine geden yolun sol terefinde yerlesir Olke ehemiyyetli arxeoloji abidedir Hurmelek tepesi 28 Qazax rayonunun Aslanbeyli kendinde yerlesen tepe Ziyaretgah Yuxari Salahli Aslanbeyli yolunun qiraginda bir tepe yerlesir Bu tepe XIX esrde yasamis Hurmelek nenenin adi ile tanilir Siniq Korpu Qazax rayonunun Ikinci Sixli kendinde Ehram Xram cayi uzerindedir XII esrde insa edilmis bu korpu dord asirimlidir Didevan dagi Xanliqlar kendi erazisinde yerlesir VI VII eslere aiddir Mudafie xarakterli bu abide memarliq numunesi kimi olke ehemiyyetli abideler siyahisina daxildir Baba Dervis yasayis meskeni Demirciler kendi erazisindedir Baba Dervis yasayis meskeninde dini abide olan 3 turbe var Olke ehemiyyetli arxeoloji abidedir Sarvantepe qedim yasayis meskeni Rayonun Cayli kendi erazisinde son tunc ilk demir dovrune aid olan qedim yasayis meskeni Saritepe yasayis yeri Qazax seherinin cenub serqinde yerlesen olke ehemiyyetli arxeoloji abide Cume mescidi Qazax seherindedir 1902 ci ilde Kesemenli Axund Haci Zeynalabdin Mehemmedeli oglunun tesebbusu ile tikilmisdir Bas ustasi mahir benna Muzeffer Huseynovdur Alban Avey mebedi Avey daginin cenub zirvesinde 992 5 m yukseklikdedir Mebed V VI esrlere aiddir Olke ehemiyyetli tarixi ve medeni abidedir Israfil aga hamami 1905 1907 Qosa gunbezli hamam olub Qazax seherin merkezinde mescidin qarsisinda yerlesir Sixli insan dusergesi Birinci Sixli kendinin yaxinliginda askar olunmusdur Aparilmis qazintilar zamani 1023 memulat tapilmisdir Burada Uzundere Cinqiltepe Acitepe mustye yasayis meskenleri de askar edilmisdir Eskipara mebedi Asagi Eskipara kendi erazisnde yerlesen mebed V VIII esrlerde tikilmisdir Mebedin divarlarinin bir nece yerinde boyuk alban xaci hekk olunub ki bu da mebedin albanlara mexsuslugunu subut edir Olke ehemiyyetli tarixi ve medeni abidedir Alban mebedinin qaliqlari Kemerli Qazax rayonunun Kemerli kendinde yerlesir Orta esrlere aiddir Olke ehemiyyetli arxeoloji abidedir Atesperestler daxmasi Xanliqlar Qazax rayonunun Xanliqlar Musakoy Kocesker kendleri arasinda yerlesen qedim yasayis yeridir e e VI esre aid olke ehemiyyetli arxeoloji abidedir Borgin Agzi yasayis yeri Qazax rayonunun Das Salahli kendinden Aslanbeyli kendine geden yolun 500 metr qerbinde yerlesir Tunc dovrune aid olke ehemiyyetli arxeoloji abidedir Qiyamettepe yasayis yeri Qazax Qazax konserv zavodunun yaninda yerlesir Eneolit dovrune aid olke ehemiyyetli arxeoloji abidedir Boztepe yasayis yeri Das Salahli Qazax rayonunun Das Salahli 1 kilometr serqde yerlesir Son Tunc dovrune aid olke ehemiyyetli arxeoloji abidedir Qazaxbeyli tepeleri Qazax rayonunun Qazaxbeyli kendi yaxinliginda bir birinden 250 300 m aralida yerlesen tebii tepeler Qazaxbeyli tepelerinde 1952 ci ilde erken Demir dovrune e e 8 6 esrler aid olan yasayis yeri ve qebiristanliq askar edilmisdir Olke ehemiyyetli arxeoloji abidedir Gemiqaya tepesi Baki Tbilisi avtomagistralin sag terefinde Birinci Sixli kendinin yaxinliginda erken Demir dovrune e e 8 6 esrler aid tepe Yeddi qardas arxeoloji abidesi Demirciler kendinde yerlesen arxeoloji abide Cayli kendinde korpu Bu korpu Cayli Qazax kendinde yerlesir Tikilme tarixi son orta esrlere aiddir Qatir korpusu Yuxari Eskipara XII XIII esrler Bu korpu Eskipara cayinin uzerinden atilaraq Yuxari Eskipara kendi yaxinliginda tikilmisdir Yerli ehemiyyetli tarixi ve medeni abidedir Yeralti yol Yuxari Eskipara XIV esr Qazax rayonunun Yuxari Eskipara kendinde yerlesen olke ehemiyyetli arxeoloji abide Yeralti su kemeri Yuxari Eskipara Qazax rayonunun Yuxari Eskipara kendinde yerlesen olke ehemiyyetli arxeoloji abide Goyezen daginda Yeddiburclu qala Bu mudafie istehkami Qazax bolgesinin simvolu sayilan Goyezen dagin eteyinde yerlesir Qalanin VIII esrin ortalarinda erebler XIII esrde ise monqollar terefinden tar mar edildiyi soylenir Etrafda qazinti isleri aparilmisdir Didivan qalasi Didivan qullesi Qazax seherinden 5 km arali Xanliqlar kendinin qerbindeki Dedeban daginin dosunde qala Xalq arasinda qalaya Koroglu qalasi da deyilir Guman edilir ki qala texminen VI VII esrlerde insa olunub XX esrin ortalarinadek bura ziyaretgah olub Olke ehemiyyetli tarixi ve medeni abidedir Dordkunclu qala Yuxari Eskipara Cogas cayinin sahilinde ucaldilmisdir Rus Pravoslav kilsesi Qazax 1897 1905 Kilse binasi Qazaxda yerlesir Cempion agaclari Yuxari Salahli kendinin kenarinda Aveydagin eteyindeki Qarabulaq erazisinde yerlesir Iki eded 400 yasli ezemetli serq cinari 21 Qeyri maddi irsi Redakte2010 cu ilde Qazax Azerbaycanin folklor paytaxti elan olunmusdur 29 Qazaxda asiq seneti Qazax folklorunun en uca zirvelerinden biri asiq seneti ile baglidir Qazax asiqlar veteni kimi ad cixarib Dervis Mahmud Coban Efqan Miskin Hesen Mirze Semed Asiq Memmedyar Asiq Canalli Memmed Derya Mehemmed Asiq Avdi Avdiyev Asiq Kerem Asiq Celal Asiq Edalet kimi ustad senetkarlar bu elin esl menevi servetidir Qazax xalcalari Arxeoloji materiallara ve yazili menbelere esasen Azerbaycanda xalcaciliqla hele Tunc dovrunden e e II minilliyin sonu I minilliyin evvellerinde mesgul olmuslar Qazax seheri ve etraf kendleri esrler boyu Azerbaycanin xalcaciliq merkezlerinden biri olubdur Muxtelif naxis elementleri ve tesvirlerle bezedilen xovlu ve xovsuz xalcalar Qazax meisetinde genis istifade edilir Hele kecen esrin evvelinde burada yasayan her Azerbaycan ailesi ilde 4 5 xalca toxuyardi Cavan gelinlerin ozlerine cehizlik xalcalar toxumasi ise buranin qedim el adet idi Dilbaz ati Qazax atlari XVIII esrin sonu XIX esrin evvellerinde Azerbaycanda yetisdirilmis at cinsi Azerbaycan Respublikasinda milli at cinsidir Yerli Azerbaycan atlarinin qedim cinslerinden biridir Dilbaz ati teqriben XVIII esrin sonu XIX esrin evvellerinde yerli atlarin Serq atlari ile carpazlasdirilmasi esasinda ve Qarabag cinsinin tesiri altinda Qazax qezasinda yaradilmisdir Bir az Qarabag atlarina oxsayir Bu serqi minik at novu Azerbaycanin Qazax Agstafa ve Tovuz rayonlarinda formalasmisdir Qazagi reqsi En qedim Azerbaycan reqslerinden biri Adindan gorunduyu kimi reqs Qazax zonasinda yaranmisdir Ferz olunur ki Qazagi doyuscu reqsidir Onu yuruse ve herbe gedende ifa edermisler Reqs nikbinlik ve qehremanliq pafosu ile yanasi incelik ve temkinliklerle zengindir Olduqca yeyin hereketli cosqun texniki baximdan murekkeb elementlerle zengin ve solist intonasiyali reqsdir Reqs ifa olunarken serrast hereketler ve daxili quvvenin ezemeti teleb olunur Cox versiyalara malikdir ve muxtelif aletlerde seslene bilir Siniq Korpunun efsanesi Efsaneye gore siniq korpunu bir oglan sevgilisinin arzusu ile insa etmisdir Bir oglan qenirsiz gozele elci gelibmis Qiz hemin oglanin dozumunu yoxlamaq meqsedi ile deyib Kim bu cayin uzerinden korpu salsa qebime korpu salmis olar Bu gozelin esqine bir coxlari korpu salmaq hevesine dusurler Lakin salinan korpuler sele dozmeyib ucurmus Cavanlardan biri inadindan eqidesinden donmur Qiz onun mehebbetine qelben inanir ve ona bele bir xeber gonderir Ner oglan ozunu bu qeder incitme Cokekde korpu bend almaz Dayaqlari bir az yuxaridaki sal qayalarin ustunde salsan arzuna catarsan Oglan korpunu qoyun sudu ve bismis kerpicden horur Korpu her tezyiqe tab getirir Qiz vedine emel edir ve nisan uzuyunu barmagina taxir Baba Dervis efsanesi Qazaxin Xanliqlar kendinde Agstafa cayinin sol sahilinde tepelik erazide yerlesir 1958 1967 ci illerde bu erazinin cenubunda askar olunmus tunc dovune aid arxeoloji abide mehz tapildigi erazinin adi ile Baba dervis yasayis meskeni adlanir Deyilene gore cox qedimlerde 5 6 min il bundan evvel bu yerlerde seher olub Tebriz Naxcivan Irevan Tiflis karvan yolunun guncixaninda yerlesen seheri min il evvel yadelliler dagidiblar Sonda zelzele axirina cixib Xarabalaginda bir zamanlar Dervis Baba Baba Dervis ve onun muridleri yasayiblar Odur ki adi Baba dervis qalib Revayete gore dervis adete gore evlenmezmis Genc dervislerden biri bu adeti pozub ve kend kend gezerek gorub sevdiyi qizla evlenib Sozu tanri terefinden esidilen Baba Dervisin qargisi ile buralar yerle yeksan olub Ailesi mehv olan genc dervis havalinib oxuya oxuya gezermis Gorkemli sexsleri RedakteHemcinin bax Qazax rayonunda dogulan gorkemli sexslerin siyahisi ve sexsler haqqinda meqaleye kecid Qazaxda dogulan gorkemli sexslerin siyahisi ve sexsler haqqinda meqaleye kecid Molla Penah Vaqif 1717 1797 gorkemli Azerbaycan sairi ve ictimai xadim Semed Vurgun 1906 1956 gorkemli Azerbaycan sairi Molla Veli Vidadi 1707 1809 gorkemli Azerbaycan sairi Qacaq Kerem 1860 1910 Azerbaycanin xalq qehremani Eliaga Sixlinski 1865 1943 artilleriya general leytenanti Ismayil Sixli 1919 1995 Azerbaycanin xalq yazicisi Mehdi Huseyn 1909 1964 Azerbaycanin xalq yazicisi Osman Sarivelli 1905 1990 Azerbaycanin xalq sairi Mirvarid Dilbazi 1912 2001 Azerbaycanin xalq sairi Mustafa Babanli 1968 Azerbaycan Dovlet Neft ve Senaye Universitetinin rektoru Eldar Namazov d 1956 Azerbaycan Respublikasi Prezidentinin katibliyinin kecmis rehberi Sahin Mustafayev 1965 Azerbaycan Respublikasi Iqtisadiyyat Naziri Leyla Sixlinskaya 1947 Azerbaycan kino aktrisasi baletmeysteri xoreoqrafi ve pedaqoqu Firdovsi Umudov Firdovsi Qemnali oglu Umudov 1977 Azerbaycanli gules mesqcisi polkovnik leytenant Nicat Rehimov d 1993 Qazaxistani temsil eden Azerbaycan esilli agir atlet Hesen Eliyev 1989 Azerbaycanli yunan roma gulescisidir Tofiq Babanli Meshur bokscu SSRI idman ustasi Ali Mustafayev 1952 1991 Azerbaycanin Milli Qehremani Aqil Musayev 1974 1994 Azerbaycanin Milli Qehremani Merifet Nesibov 1972 1992 Azerbaycanin Milli Qehremani Rafiq Alicanov 1965 1993 Kemerli Azerbaycanin Milli Qehremani Samoy Cobanov 1965 1990 Azerbaycanin Milli Qehremani Firudin Samoyev 1962 1992 Azerbaycanin Milli Qehremani Tahir Isayev Serafino 1922 2001 Italiyanin Milli Qehremani Nermine Memmedova 1932 1997 Azerbaycan mugennisi Hemid Vekilov 1949 Meshur novator tarzen Professor Azerbaycan SSR emekdar artisti Sabir Memmedov d 1968 Azerbaycanli aktyor Azerbaycanin Emekdar artisti Baba Mahmudoglu 1940 2006 mugenni Azerbaycan Respublikasinin Xalq artisti Xumar Qedimova d 1966 Azerbaycan mugennisi Azerbaycanin Emekdar artisti Qeyser Kasiyeva 1893 1972 ilk azerbaycanli ressam qadin Haci Kerim Sanili 1878 1937 Azerbaycan Xalq Cumhuriyyeti Parlamentinin uzvu sair maarifci ictimai xadim Nigar Sixlinskaya 1878 1931 ilk azerbaycanli tibb bacisi Ilk ali tehsilli azerbaycanli qadin Xedice Qayibova 1893 1938 ilk azerbaycanli pianocu qadinlardan biri Ibrahim aga Vekilov 1853 1934 general mayor ilk azerbaycanli herbi topoqraf Ibrahim aga Usubov 1872 1920 genaral mayor diviziya komandiri Ferrux aga Qayibov 1889 1916 ilk azerbaycanli herbi teyyareci Mustafa bey Vekilov 1896 1965 ADR Parlamentinin uzvu Daxili Isler Naziri Arif Veliyev 1943 2014 Azerbaycan Respublikasi Dovlet Statistika Komitesinin sedri 1993 2014 Museyib Allahverdiyev 1909 1969 Sovet Ittifaqi Qehremani Menbe RedakteAzerbaycan haqqinda etrafli melumat Qazax Rayon Icra Hakimiyyeti Qazax rayonunun xeritesi wikimapia orgIstinadlar Redakte Umumi melumat Azerbaycan Respublikasinin inzibati erazi vahidleri Inzibati kend rayonlari 01 01 2006 sehife 12 Azerbaycan Milli Ensiklopediyasi 25 cildde Mesul katib akademik T M Nagiyev Azerbaycan cildi Baki Azerbaycan Milli Ensiklopediyasi Elmi Merkezi 2007 884 sehife ISBN 9789952441017 Azerbaycan Dovlet Statistika Komitesi Qazax rayonu 2010 11 13 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2010 10 26 1 2 3 4 5 6 Rayon haqqinda Ehalisi azerb Qazax Rayon Icra Hakimiyyeti Istifade tarixi 2019 01 01 Arxivlesdirilib Azerbaycan toponimlerinin ensiklopedik lugeti 2 cildde I cild Baki Serq Qerb 2007 PDF 2012 05 06 tarixinde orijinalindan PDF arxivlesdirilib Istifade tarixi 2013 04 18 Resid Ismayilov Azerbaycan tarixi 1923 Herodot Istoriya Nauka L 1972 s 75 Azerbaycan muellimi 2003 22 28 avqust Azerbaycan turklerinin tesekkulu tarixi seh 160 1994 Olzhas Sulejmenov Az i Ya ili Kniga blagonamerennogo chitatelya 1975g Saltanati Altay Memmedov Baki 1992 Kiril Pdf Altay Memmedov Oguz selteneti olu kecid 1992 seh 151 Xural qezeti 2007 ci il 21 27 avqust Azerbaycan jurnali 1990 2 ci sayi seh 162 174 S Qasimova III VIII esrlerde Azerbaycanin etnomedeni ve sosial iqtisadi tarixi rus dilinde B 1993 s 45 Tofiq Haciyev Azerbaycan dilinin tarixi 1983 s 27 Azerbaycan tarixi 1994 s 247 f e n Fazil Eliyev Qazax etnotoponiminin kokunde diger turk tayfalariyla yanasi xezer mohuru nun de dayandigini etiraf etmek lazimdir 1 2 Qazax net Faiq Nesibov Avqust 2013 istifade olunub Tiflis eyaletinin mufessel defteri Borcali ve Qazax Baki 2001 Qazax livasinin kendleri Tuflis defteri 1728 il olu kecid Ermeni iddialarinin Sovet dovru olu kecid Qazax rayonunun 7 kendi ermeni isgali altindadir 2012 11 13 tarixinde orijinalindan arxivlesdirilib Istifade tarixi 2012 11 13 Sehidler tariximizin sanli sehifesidir 1 2 3 4 5 Qerib Memmedov Elman Yusifov Mahmud Xelilov Vuqar Kerimov AZERBAYCAN EKOTURIZM POTENSIALI II cild Serq Qerb nesriyyati Baki 2015 azerb Ermenistan Azerbaycan Dagliq Qarabag munaqisesi neticesinde Qazax rayonunda herbi tecavuzun neticeleri barede MELUMAT Qazax Rayon Icra Hakimiyyeti Istifade tarixi 29 noyabr 2016 Population statistics of Eastern Europe Ethnic composition of Azerbaijan by 1999 census Population statistics of Eastern Europe Ethnic composition of Azerbaijan by 2009 census 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 1 Qazax Rayon Icra Hakimiyyeti azerb Telman Qehremanov Qacaq Ismayil Baki Sems 2006 192 seh Aslanbeyli kendindeki mescid azerb Qazax net Istifade tarixi 2015 10 22 Arxivlesdirilib Hurmelek tepesi azerb Qazax net Istifade tarixi 2015 10 22 Arxivlesdirilib 2 Azerbaycanin folklor paytaxti azerb Hemcinin bax RedakteQazax mucahidleri 1921 Xezer sozluyu Vikianbarda Qazax rayonu ile elaqeli mediafayllar var Menbe https az wikipedia org w index php title Qazax rayonu amp oldid 5859115, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti,

meqaleler

, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.
Style: Default