NiNa.Az
. Xacin knyazligi Dil Izle Redakte Bu meqalenin bezi melumatlarinin menbesi gosterilmemisdir Daha etrafli melumat ucun meqalenin muzakire sehifesine baxa ve meqaleye uygun formada menbeler elave edib Vikipediyani zenginlesdire bilersiniz aprel 2021 Bu meqaleni vikilesdirmek lazimdir Lutfen meqaleni umumvikipediya ve redakte qaydalarina uygun sekilde tertib edin Xacin orta esrlerde Azerbaycanin Dagliq Qarabag erazisinde movcud olmus xristian alban 1 melikliyi Xacin knyazligi1261 1603StatusuknyazliqPaytaxtiVengli Hesenriz ZarResmi dilleriAzerbaycan Turkcesi Nax Dagistan dilleriDiniXristianliq MuselmanliqIdareetme formasiMonarxiyaTarixi Yaranmasi1261 Suqutu1603ErazisiSelefi XelefiArtsax Kralligi Xemse meliklikleriIndi terkibindeAzerbaycan Azerbaycan Dagliq Qarabag Mundericat 1 Tarixi 2 Abideler 3 Istinadlar 4 Menbe 5 Hemcinin baxTarixi RedakteXII XIII esrler Arsax Xacin knyazliginin yukselis dovru oldu Qedim Qafqaz Albaniyasinin bir hissesi olan bu knyazligin merkezi Xacincayin ve qismen Terter cayinin hovzelerinde yerlesirdi Alban Aranogullari sulalesinin numayendelerinden 2 xeleflerinden biri Hesen Celal 1215 1261 bu knyazligin hokmdari idi Hesen Celal Xacin ve qismen Arranin suveren knyazi olub gurcu carligindan asili deyildi Bu Arsax Xacin hokmdari ermeni gurcu ve fars sinxron eyni dovre aid olan menbelerde habele epiqrafik yazilarda ali titullarla qeyd olunmus knyazlar knyazi ezemetli parlaq hokmdar Xacin olkelerinin knyazi Xacinin ve Arsax olkelerinin ezemetli knyazi car Albaniya cari Albaniyanin ezemetli sahibi tacdar adlandirilmisdir Hesen Celal ozunu mutleq hokmdar titulu ile nezere catdirirdi Genceser mebedinin dasustu yazisinda oxuyuruq Arsax olkesinin ve Xacin hududlarinin tebii mutleq hokmdari Bu hokmdarin en temteraqli titulu Genceser monastirinda 1240 ci ilde tertib olunmus dasustu yazida gosterilmisdir Men Allahin muti qulu Vaxtanqin oglu ezemetli Hesenin nevesi genis erazileri olan yuksek ve boyuk Arsax olkesinin tebii mutleq hokmdari Hesen Celal subhesizdir ki Hesen Celalin hemin tarixi merhelenin nufuzlu hakim sulaleleri ile qohumluq elaqeleri Xacin Arsax hokmdarinin yuksek movqeyini seciyyelendirir Hesen Celalin hokmranliq illerini Albaniyanin iqtisadi siyasi ve medeni intibahi dovru kimi qiymetlendirmek mumkundur Bu yukselis edebiyyatda mulki tikintide memarliqda sitayis qurgularinin yaradilmasinda oz eksini tapmisdi Genceli Kirakos mehz bu zaman ozunun Tarix eserini yazmisdi Oz hakimiyyetinin boyuk alban Mehranileri ile varislik elaqesini subut etmeye can atan alban hokmdarinin hakimiyyetinin fasilesizliyini qeyd etmeye calisan Hesen Celalin gosterisi ile Moisey Kalankatlinin Albanlarin tarixi eserinin salnamesinin yazilisi davam etdirildi salnameye dord yeni fesil elave olundu Hemin fesillerde Hesen Celalin hokmranliq illeri onun hakimiyyeti dovrunde Genceser kompleksinin tikintisi oz eksini tapmisdir Bu emelle alban tarixi edebi enenesi dirceldildi Hesen Celal bir cox olkelerin esrler erzinde yaradilmis maddi menevi deyerlerini tarix sehnesinden cixarmi monqollarla yaxsi munasibetler qura bilmis monqol xanlarinin alban xalqina musbet munasibet beslemesini temin etmisdi Alban xalqi agir tarixi sinaqlar dovrunde etnik ozunuderkini qoruyub saxlaya bildi ozlerini ermeni deyil alban hesab edirdiler Nax Dagistan dil qrupuna aid olan alban dilini erazi siyasi ve dini vehdetini muhafize etdi Arsax Xacin knyazliginin ehalisi XII XIII esrlerde muxtelif tipli yazili abideleri alban ve qedim ermeni dillerinde yaradirdi qedim Albaniyanin duzenlik hissesinin ehalisi de vaxtile arran alban turk fars ve ereb dillerinde unsiyyetde olmus yazili abideler yaratmisdir Bununla bele yerli alban medeniyyetinin enenevi komponentleri IX XIV esrlerin alban xac basdasilarindaki dunyevi sujetler il hesabinin benzeri olmayan ermeni il hesabindan ferqlenen kicik alban teqvimi hele de fealiyyet gosterirdi Genceser monastir kompleksi Hesen Celalin tekidi ile insa edilmisdir Genceser monastirinin qedim hisseleri Hesen Celalin hakimiyyeti zamanindan xeyli evvel movcud idi ve Xacin hakimleri olmus Celairilerin nesli mezarligi kimi fealiyyet gostermisdir Hesen Celalin ozu 1261 ci ilde burada defn edilmisdir Genceser bas kilsesi 1216 ci ilden 1238 ci iledek alban patriarx katolikosu Nersesin mesleheti ve Hesen Celalin gosterisi ile tikilmisdir Hokmdar ozu bu kilseni Albaniyanin Ermenistanin yox mesul red taxt tac kilsesi adlandirirdi Kilsede olan dasustu yazida bildirilir ki bu kilse albanlar ucun insa edilmisdir Bu kilsede cemi 84 dasustu yazi movcuddur Hazirda Dagliq Qarabagda Agdere rayonunun Vengli kendinde yerlesen Genceser monastir kompleksi orta caglarin alban memarliginin incisidir ve ermeni memarliginda hemin abidenin benzeri yoxdur Hesen Celalin yasadigi dovr Qafqaz tarixinde zenginliyi ile ferqlenir Hemin tarixi dovru bir sira hemesr tarixciler etrafli tesvir etmisler Onlardan bezisi meselen Genceli Kirakos hemin dovrde bas vermis hadiselerde yaxindan istirak etmisdir 1227 ci ilde ve yaxud bir qeder sonra Celaleddin Mengburnunun veziri Geref el Mulk teleb olunan vergileri yigaraq Xacin qalasina yaxinlasdi Hesen Celal bu qalada qerar tutmusdu O 20 min dinar odemek ve esirleri azad etmekle yaxasini qurtara bildi 1236 ci ilde bir cox knyazlarin sirasinda Hesen Celal da monqollara itaetini bildirdi Itaet edeceklerini bildirmis hakimlerin mulklerine toxunulmadi Mueyyen muddet erzinde onlardan vergi alinmadi Tezlikle monqollarin Xacin uzerine amansiz yurusu baslandi Hetta alinmaz qalalar bele monqollarin guclu tezyiqi ve atesi qarsisinda davam getire bilmedi Torpaq helak olmus adamlarin meyitleri ile ortulmusdu qan su yerine axirdi hec kese aman verilmirdi sumuk qalaqlari bu hadiseden sonra uzun muddet erzinde daslardan emele gelmis daglari xatirladirdi Monqollarin yurusunden xeber tutan Hesen oz vilayetinin sakinleri ile birlikde Koxanaberd qalasina sigindi Monqollar qalani muhasireye aldilar ve qalanin cetinlikle ele kecirileceyini anlayaraq muhasirede olanlarla danisiqlara basladilar Monqollar elave erazilerle birge Xacin hokmdarina onun olkesini teqdim etdiler Hesen Celal nehayetsiz vergiler vermeyin labudluyunu ireliceden basa duserek tez tez onun olkesine gelecek monqol caparlarinin qebul olunmasi ucun mueyyen hazirliq tedbirleri gordu monqollari her bir seyle bolluca techiz etdi ve oz tebeelerinin canini qurtardi Guman etmek olar ki Cormagunun oglu Bora Nainin Hesenin qizi Ruzukanla evlenmesi ehvalati hemin zamanla baglidir Bu dovr erzinde Hesen Celal monqol Ali bas komandanliginin etibarini qazana bilmisdi ve ona mueyyen qeder tesir gostermek iqtidarinda idi Lakin butun bunlar Hesen Celala qarsidaki agir sinaqlardan yaxa qurtarmaqda yardim etmedi Sonralar Celalin heyatinda felaketli rol oynamis Arqunun ve Buqayin basciligi ile monqol vergiyiganlari geldiler Buqay butun alban zadeganlarinin istiraki ile Heseni bir cox cezalara meruz qoydu onun alinmaz qalalarini dagitdirdi Hesen yalniz Buqaya xeyli qizil ve gumus verdikden sonra ondan yaxasini qurtara bildi Nehayet Hesen Celal ozu ucun qudretli himayeci tapmaga muveffeq oldu Qizil Orda xani Batinin oglu xristian Sartak tezlikle oz hemdinlerinin mudafiecisine cevrildi Hesen Celalin irsi mulkleri olan Ceraberd Akana ve Qarqar onun ozune qaytarildi Xacin hokmdari alban katolikosu Nerses ucun muhum imtiyazlar almaga nail oldu Celalin Sartakla elaqesi alban hokmdarinin vefatinadek davam etdi Arqunun mekrli emelleri Hesen Celali uzaq seyahete cixmaga Ali monqol xaqani Munkenin sarayina getmeye vadar etdi 1255 ci ilde Bati xanin vefati ilinde Sartak Munkenin sarayina getdi Bu zaman Hesen Celal oz arvadi ve oglu ile birge Qizil Ordada idi Hesen fursetden istifade etmeyi qerara aldi ve Sartakla birlikde Monqolustana yollandi Munke Hesen Celalin knyazliq etmesi mulke sahib olmasi haqqinda ferman verdi Arqun Monqolustana cagirildi agir ittihamname ile mehkemeye verildi 1256 ci ilde Arqunla yaxsi munasibetlerde olan Smbat Orbelian Munkenin sarayina seferi zamani Arqunu azad etdire bildi Neticede Arquna qarsi dusmen munasibetde olan iki hakim edam olundu kecmis muttehim ise evvelki selahiyyetleri ile Qafqaza qayitdi Hesen Celal yalniz bes ilden sonra vetenine done bildi Lakin tezlikle o Arqun terefinden ele kecirildi ve dozulmez isgencelere meruz qaldi Hesenin qizi Ruzukan atasini xilas etmek ucun boyuk ve serefli hokmdar xristianlarin umidi ve penahgahi olan Hulakunun arvadi Doquz xatunun yanina getmeye telesdi Hulakunun arvadi xristian idi Bundan xeber tutan Arqun Heseni gece iken oldurmek ucun serencam verdi Hesen Celali oynaqlarindan hisse hisse dogradilar Hesen Celalin oglu Atabey qetle yetirilmis atasinin cesedinin hisselerini almaga ve Gencesere aparmaga muveffeq oldu Hesen Celalin cesedi 1261 ci ilde Genceserdeki nesli mezarliqda torpaga tapsirildi Teqriben butun sonraki alban katolikoslari ve Hesen Celal neslinin numayendeleri Genceserde defn olunmusdular Bunu mezar lovheleri uzerindeki yazilar tesdiqleyir XV esrde alban Hesen Celalin nesli Celaliler Qaraqoyunlu Cahansahdan melik titulu aldi Sonralar Celaliler nesli bes muxtar alban feodal knyazligina melikliyine parcalandi Gulustan Ceraberd Xacin Verende Dizaq meliklikleri Melik titulu soyadlarina elave edilirdi Melik Yeqanov Melik Sahnazarov ve s Islami qebul etmis bu soyadlar Azerbaycan soyadlari hesab edilirdi Elametdardir ki meliklikler yalniz Qarabag ucun seciyyevidir yeni bu siyasi qurumlar ezelden Qarabagda meydana gelmisdir Sonralar XVII XIX esrlerde meliklere Irevanda Sunikde Sekide de tesaduf olunur ki bu da subhesiz hemin meliklerin miqrasiyasi ile baglidir Ermeni tarixsunasliginda defelerle heqiqetin eksine olaraq meliklik institutunu ermeni gercekliyi ucun seciyyevi hadise kimi qeleme vermek cehdleri olmusdur Azerbaycan habele ermeni feodal nesillerinin tedqiqi subut edir ki Kicik Asiya ve Irandaki ermeni muhitinde melikler movcud olmamisdir Bu siyasi qurumlar yalniz son orta caglarda Xacin vilayetinde yasamis alban feodal nesilleri ucun xasdir Ozu de hemin nesiller Hesen Celal nesli ile daha qedimlerde ise alban Mehraniler ve alban Arsakiler sulaleleri ile baglidir Ermeni tarixcileri meliklerin ermeni menseli olduqlarini subut etmeye calisaraq XVII XIX esrlerde Irevandan Sunikden ve Qafandan olan melik nesillerini numune kimi ireli sururler Lakin melumdur ki bu meliklerin hamisi Arsaxdan Qarabagdan cixmislar Melik istilahina geldikde ise qeyd olunmalidir ki bu istilah Qaraqoyunlu herbi koceri eyanlarinin ictimai huquqi normalarinin dogurdugu neticelerden biridir Ermeni gercekliyi ucun isxan tanuter paron istilahlari seciyyevidir Aydin sekilde gorunur ki XV esrde alban feodal eyanlari melik istilahini melik institutunu xususi meqsedle qebul etmisdiler ve bu hal onlarin ozlerini ermenilerden ferqlendirmek isteyinin neticesi olmusdur Elametdardir ki Hesen Celal nesli XV esredek Xacinda dunyevi hakimiyyete malik olmus XV esrden neslin bes melikliye parcalanmasindan sonra ise bu neslin numayendeleri Genceserde yerlesen Alban avtokefal musteqil apostol kilsesinin patriarx katolikoslari vezifelerini yerine yetirmisdiler Yeni onlar bu zamandan etibaren 1836 ci ilde Alban kilsesinin legv olunmasinadek Arsax Xacin knyazliginin ruhani rehberlerine cevrilmisdiler 3 Abideler RedakteKelbecer rayonunun erazisinde Tertercayin sol sahilinde yerlesen xalq arasinda Xotaveng ve ya Xudaveng mebed kompleksi yeni tanri mebedi adlandirilan monastir kompleksi Qafqaz Albaniyasi dovleti dagildiqdan bir esr sonra IX esrde Qarabagin dagliq hissesinde yaranmis Xacin Alban knyazliginin dini merkezi olmusdur Kompleksde alban yepiskopunun iqametgahi ve dini maarif merkezi fealiyyet gostermisdir Arxeoloji tedqiqatlarin neticelerinden melum olur ki monastrin esasi VI VII esrlerde qoyulmusdur Mehraniler sulalesinden olan Xacin knyazi Hesen elalin oglu olan Vaxtanq kompleksin epazisinde genis tikinti isleri aparmis Arzu xatun ise 1214 cu ilde eri Vaxtanqin ve iki oglunun xatiresine kompleksde Arzu Xatun mebedini tikdirmisdir Kilsenin serq fasadinda das uzerinde knyaz Vaxtanqin cenub fesadinda ise Arzu xatunun iki oglunun tesvirleri hekk olunmusdur Arzu xatun alban knyazi Kurdun qizidir Alban knyazi Ohanes terefinden insa edilmis bas kilse memarliq xususiyyetlerine gore qonsu xalqlarin kilselerinden ferqlenir Seki rayonunun Kis kendindeki muqeddes Yelisey mebedinin Orta Zeyzit kendindeki bir nefli Zeyzit mebedinin ve Oguz rayonundaki muqeddes Yelisey mebedinin plan quruluslari demek olar ki eynidir Albaniyada xristianligin yayilmasinda boyuk xidmetleri olmus apostol Yeliseyin xatiresine olkede esrler boyu bir cox mebedler tikilmisdir Bunlardan bizim gunlere catmis en diqqet cekeni Dagliq Qarabagin Agdere rayonundaki Muqeddes Yelisey kompleksidir Deniz seviyyesinden 2000 metr yukseklikde uca bir dagin zirvesinde tikilmis ve qala divarlari ile ehate olunmus monastir kompleksinin esasi V esrde qoyulub Xacin knyazligi dovrunde burada genis insaat isleri aparilmis iri bas kilse binasi alti kicik kilse bir nece yasayis ve teserrufat binalari tikilmisdir Yaxsi yonulmus dasdan tikilmis bas kilsenin ikimailli das daminin ustunde dord sutunlu ratonda ucalir XIII XIV esrlere aid edilen bu alban kilsesi genis ibadet zalindan ve silindrik tagbendlerle tamamlanan sutunlari olan kvadrat formali otaqdan ibaretdir Monastir kompleksinde defelerle yenidenqurma ve insaat isleri aparilmisdir IV esrde olkede cereyan etmis hadiselerle elaqedar Aqvan tarixi eserinde Moisey Kalankatli Amaras monastrinin tikilmesinden behs edir O yazir ki Haband vilayetinde xristianligi genis teblig etmek meqsedile Amaras seherinden memarlar senetkarlar ve fehleler celb olunmus yarasiqli kilse binasi ucaldilmisdir Amaras monastri IX esrde Xacin knyazlari terefinden esasli berpa edilmis XIII esrde ise yeniden qurulmus monastir kompleksine cevrilmisdir Alban kilsesine aid bu abide hazirda Xocavend rayonunda yerlesir Duzbucaqli plan qurulusu olan bu kilse yaxsi yonulmus ag daslardan seliqe ile horulmusdur Ikimailli das dam ortuyunun ustunde alti sutunlu ratonda yukselir Monastrin duzbucaqli heyetini ehate eden ve dord dairevi burcu olan qala divarlari kobud yonulmus daslardan horulmusdur Heyetde qala divarlarina bitisik yasayis ve teserrufat otaqlari insa edilmisdir Kilsenin fasad hissesinde giris qapisinin ustunde ensiz pencere qoyulmus onun ustunde ise iri barelyef xac duzeldilmisdir Revayete gore muqeddes Qriqorisin Qafqaz Albaniyasinda missionerlik fealiyyeti facie ile neticelenmis o qetle yetirilmis Amaras monastri kompleksinin erazisinde defn olunmusdur XIII esr Xacin knyazliginin tarixinde intibah dovru olmusdur Mehraniler sulalesinden olan meshur alban knyazi Hesen Celal Dovlenin babasi Boyuk Hesen atasi knyaz Vaxtanq oglu Vaxtanq gelini Arzu xatun anasi Xorise xatun knyazligin erazisinde bir sira mohtesem mudafie qalalari ile yanasi monastir kilse ve mebedler de insa etdirmisdiler Hesen Celalin hakimiyyeti illerinde knyazligin erazisi xeyli genislenmis tikinti abadliq isleri boyuk vuset almisdi Hesen Celalin iqametgahi olan Hohanaberd qalasi ile uzbeuz Agdere rayonunun Vengli kendinde Xacin cayinin sol sahilinde dagin ustunde ucaldilmis meshur Qandzasar mebedi Qafqaz Albaniyasi xristian memarliginin en gorkemli abidelerinden biridir Monastrin divarinda das uzerindeki epiqrafik yazidan melum olur ki bu abide yuksek ve boyuk Arsax olkesinin hokmdari genis vilayetin cari Boyuk Hesenin nevesi Vaxtanqin oglu Hesen Celal Dovle ve anasi Xorise xatun terefinden 1216 1238 ci illerde insa edilmisdir Istinadlar Redakte Ereb xilafeti dagildiqdan sonra IX esrin sonlarinda Qarabag erazisinde Yuxari Qarabagda Sunik ve Arsax Xacin knyazliqlari yarandi Albaniya dovletini berpa etmek meqsedi ile alban soylu Hesen Celal 1215 1261 bu feodal qurumu inkisaf merhelesine catdirdi Genceser Qanzasar alban xristian mebedi de onun zamaninda tikildi Geyushev R B Hristianstvo v Kavkazskoj Albanii Baku 1984 http tarix gov az qarabagh php Arxivlesdirilib 2017 07 19 at the Wayback Machine V Minorsky Caucasia IV Bulletin of the School of Oriental and African Studies University of London 1953 T 15 3 S 508 Azerbaycan TarixiMenbe RedakteAzerbaycan tarixi 3 cu cild seh 34Hemcinin bax RedakteDop sulalesi QarabagMenbe https az wikipedia org w index php title Xacin knyazligi amp oldid 5745612, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti,

meqaleler

, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.
Style: Default