NiNa.Az
. Xudaveng monastiri Basqa dillerde oxuyun Izle Redakte Xudaveng monastiri hemcinin Dadiveng ve Xutaveng Kelbecer rayonunun Veng kendi erazisinde yerlesen tarix memarliq abidesi Azerbaycan Respublikasi Medeniyyet Nazirliyi terefinden dunya ehemiyyetli abide kimi qeydiyyata alinmisdir 1 Mebedin memarliq xususiyyetlerini tedqiq etmis professor G Memmedova Xudaveng monastirinin Azerbaycan Respublikasi erazisindeki en boyuk monastir kompleksi oldugunu qeyd edir Xudaveng monastir kompleksi40 09 41 sm e 46 17 16 s u Olke Azerbaycan AzerbaycanSeher KelbecerYerlesir VengAidiyyati Dop sulalesiSifarisci Muqeddes Dadi inanca gore Arzuxatun ArtsruniTikilme tarixi VIII IX esrler Qedim bazilika 1214 Arzu xatun kilsesiAzerbaycandaki tarixi abidelerin milli qeydiyyatiIstinad nom 11KateqoriyaMonastirEhemiyyetiDunya ehemiyyetli Vikianbarda elaqeli mediafayllar Xudaveng monastirina dini ve dunyeni xarakter dasiyan ondan cox muxtelif olcu ve dizayna malik tikililer daxildir Hemin tikililer muxtelif tarixi dovrlerde muxtelif sexslerin sifarisi ve himayesi ile insa edilmisdir Kompleksin en erken tikilisi VIII IX esrlere aid edilen Qedim bazilikadir Hemin tikili Muqeddes Faddeyin gosterisi ile xristianligi teblig etmek ucun gelmis ve Abqar adli yerli hakim terefinden oldurulmus Hevari Dadinin mezari uzerinde insa edilmisdir Kafedral statusu dasiyan Arzu xatun kilsesi ise 1214 cu ilde Yuxari Xacin knyazi Vaxtanqin heyat yoldasi terefinden insa olunmusdur Mundericat 1 Tarixi 1 1 Muasir dovrde 2 Memarliq xususiyyetleri 2 1 Qedim bazilika 2 2 Arzu Xatun kilsesi 2 2 1 Eksteryer 2 2 2 Interyer 2 2 3 Narteks 2 3 Boyuk Hesen kilsesi 2 4 Kicik bazilika 2 5 Yepiskop Qriqor kilsesi 2 6 Zeng qullesi 2 6 1 Xacdaslari 2 7 Diger tikililer 3 Istinadlar 4 EdebiyyatTarixi Redakte Xudaveng monastirina daxil olan tikililerin umumi plani Komplekse daxil olan tikililerin en qedimi VIII IX esrlere aid edilse de kafedral kilsesi ve diger vacib tikililer XIII esrde insa edilmisdir Monastir Murovdag ve Qarabag silsilelerinin yaxinlasdigi yerde formalasan dagli vadide yuksek tepelik uzerinde yerlesir Erazi olduqca cazibedar tebiete malikdir Buna gore de monastir memarlarinin qarsisinda duran teleblerden biri kompleksin memarliginin landsaftla vehdetinin yaradilmasi olmali idi 2 XIX esrin II yarisinda Qafqazin dagliq erazilerinin geologiyasini oyrenmis Q Abix qeyd edir ki Xudaveng ve onu ehaten eden tebietin gozelliyini tesvir etmeye soz tapa bilmir 3 Monastirin adi tarixi menbelerde Dadiveng kimi de qeyd edilir Dadi sozunun etimologiyasi Qafqaz Albaniyasinin tarixi ile elaqelidir Bele ki Dadi ve ya Dada Hevari Faddey terefinden xristianligin teblig edilmesi ucun simal ve serq olkelerine gonderilmis 70 hevariden biri olmusdur Xristianligi teblig etdiyine gore o Qarabag da ezabli olumle uzlesmisdir 4 Bu hadiseden behs ederken Mikael Asori yazir Dadi Muqeddes Faddeyin gosterisi ile Boyuk Ermenistanin simal erazilerine gonderilmis 70 lerden biri idi O Abqarin elinden olumunu tapmis ve ve Kicik Sunikde defn edilmisdir Onun mezari uzerinde ise Dadi monastiri insa edilmisdir 5 Monastir kompleksi orta esrler Qarabaginin medeniyyet merkezlerinden biri olmusdur Monastir kompleksine daxil olan ondan cox tikili ve tikili qaliqlari uzun esrler erzinde burda coxsayli monaxlarin istiraki ile teskil olunmus aktiv monastir heyatinin oldugunu demeye esas verir 6 XIX esrde monastirdan behs eden Ararat jurnali yazir ki Tadey monastiri oz tikilileri ile coxinsanli seherin zengin mehellesini xatirladir 7 Etraf erazilerde yerlesen kendlerin bir coxu monastirin tabeliyinde olmusdur Monastir tarixi boyunca defelerle terk edilmis persler erebler selcuqlar terefinden yagmalanmisdir XVII esrden baslayaraq Xudaveng tedricen tabeliyinde olan erazileri itirir 4 Monastir kompleksine daxil olan tikililer muxtelif insaat materiallarindan ferqli memarliq uslublarinda insa edilmis dini ve dunyevi sujetlere malik relyefler oyma naxislar ve epiqrafiya numuneleri ile bezedilmisdir Kompleks iki hisseye bolunur esas tikililer das hasarla ehatelenib komekci tikililer ise hsardan kenarda cenub terefde yerlesir 4 Muasir dovrde Redakte Birinci Qarabag muharibesi zamani Xudaveng monastirinin yerlesdiyi Kelbecer rayonu Ermenistan Silahli Quvveleri terefinden isgal edilir 1994 cu ilde muharibenin bitmesinden sonra monastir yeniden istifadeye verilir 2004 cu ilde ermeni esilli ABS is adami Edel Hovnanyan monastirda restavrasiya isleri apardirir ki bu proses 2005 ci ilde tamamlanir 8 2017 ci ilin avqust ayinda evveller Xudaveng monastirinda restavrasiya isleri aparmis olan italyan mutexessisler monastirin temizlenmesine ve restavrasiya prosesine davam etmek ucun geri qayidirlar Onlar artiq komplekse daxil olan dord kilseni ve onlarin freskalarini restavrasiya etmisdiler layihenin ise 2020 ci ile qeder tamamlanmasi planlasdirilirdi 9 Bununla birlikde 2020 ci ilde Ikinci Qarabag muharibesi neticesinde ateskes beyanati imzalanir Kelbecer rayonu daxil olmaqla Ermenistan Silahli Quvveleri terefinden isgal edilmis torpaqlar Azerbaycana qaytarilir Bu zaman ermeniler Xudaveng monastirini terk edirler ve monastirin bas rahibi kompleksdeki xristian incesenet numunelerini o cumleden zinqirov ve xac daslari Ermenistana aparir 10 Azerbaycan Medeniyyet Nazirliyi bunu qeyri qanuni fealiyyetler adlandirmis bununla bagli zeruri huquqi proseduralarin tetbiqi ucun tedbirler goruleceyini elave etmisdir 11 Ermeni qosunlari bolgeden cixarildiqdan sonra monastir Rusiya sulhmeramli quvvelerinin himayesine verilir 12 Lakin 28 noyabr 2020 ci ilde Azerbaycan Mudafie Nazirliyi monastirin icerisinden video yayimlayir 13 Azerbaycan hakimiyyeti ermeni rahiblerin monastirda qalmasina icaze verir 4 dekabr 2020 ci ilde Qafqaz albanlarinin etnik ve medeni varisleri olan Azerbaycanin udi icmasinin numayendeleri kompleksi ziyaret edirler ve monastirin icerisinde liturgiya kecirirler 14 5 dekabrda udi xristian provaslav icmasinin sedr muavini Rafiq Danakari Xudaveng monastirina vaiz teyin olunur 15 16 dekabr da Ermenistan paytaxti Irevan seherindeki Xalq Senetleri Muzeyinde Dadivengden Irevana adli satis sergi kecirilmisdir Sergide Xudaveng monastir kompleksinden getirilmis Bibliya xaclar ikonalar suvenirler hemcinin kitablar fotoalbomlar numayis olunmusdur 11 Memarliq xususiyyetleri RedakteQedim bazilika Redakte Qedim bazilikanin muasir veziyyeti ustden gorunus Abidenin dam ortuyu dagidilmisdir Menbelerin melumatinda gore mebedin esasi Isanin hevarilerinden biri olan Muqeddes Faddeyin tebligat ucun Serq olkesine gonderdiyi Dada ve ya Dadi terefinden qoyulmusdur 16 Mxitar Qos da mebedin qedim tarixe malik olmasini onun esasinin bizim eranin ilk esrlerinde missionerlerin Qafqaz Albaniyasinda tebligatla mesgul olduqlari dovrde qoyulmasini tesdiq edir 17 Bazilika Xudaveng monastiri erazisindeki en qedim tikilidir Birnefli bazlikanin serq detefinde genis yarimdairevi altar apsidasi yerlesir Divarlara bitisik yerlesen uc cut sutun dovrumuze catmamis catmatag tavani destekleyirdi Divarlardaki pilyastrlar arasinda derin nisler yerlesir G Memmedovanin fikrince bazilikanin kilsenin en maraqli xususiyyetlerinden biri esas altarin yanlarinda yerlesen elave mekanlardir Tedqiqatci bildirir ki bu mekanlar Qafqaz Albaniyasi memarliginda mebed insasinin kanonlasdirilmasi dovrunde hetta birnefli kilselerde de elave altar yerlerinin insasi enenesini parlaq sekilde eks etdirir 18 Hemin dovr elave mekanlarin plan ve kompozisiya helli ve binanin umumi kompozisiyasinda yerlesdirilmesi ile bagli coxsayli muxtelif numuneler verir 19 Xudaveng bazilikasinin olcu baximindan eyni olmayan asimmetrik elave mekanlari sakinde das kutle icinde oyulmusdur 18 Arxeoloji tedqiqatlar neticesinde mueyyen edilmisdir ki bizim dovrumuze kimi catmis bina daha qedim binanin temeli uzerinde insa edilse de kohne binadan daha boyuk olculere malikdir 20 Dovrumuze catmis tikili arxeoloqlar terefinden VIII IX esrlere aid edilir 21 G Memmedova ise qeyd edir ki Cenubi Qafqazin anoloji abidelerinin tedqiqi gostermisdir ki boyuk olculu birnefli bazilikalar esasen erken orta esrlerde insa edilmisdir Nadir hallarda VI VII esrlerde de bele tikililere rast gelinir Tedqiqatcilarin fikrince Xudaveng bazilikasinin qonsu olkelerdeki anoloji abidelerle muqayisesine esasen tikilinin VI esre aid olmasini soylemek olar Epiqrafika melumatina esasen bazilikanin elave mekanlari pridel XIII esre aid edilir 22 Mebedin cenub divarina bitisik narteks ve kicik birnefli kilse insa edilmisdir Kilsenin divarinda yerlesdirilmis sutunlar qabaga cixaraq ensiz lakin derin nisler formalasdirir Bina Qafqaz Albaniyasi monastirlarinda genis yayilmis duzbucaqli altar kilseleri qrupuna aiddir Oxsar kilse binasina numune olaraq Guteveng monatirindaki kilseni hemcinin Xatireveng ve Muqeddes Yelisey monastirlarindaki sovmeeleri gostermek mumkundur 22 Arzu Xatun kilsesi Redakte Arzu xatun kilsesinin umumi gorunusu Kompleksin baskilsesi olan Arzu xatun kilsesi 1214 cu ilde knyaginya Arzu xatunun sifarisi ile insa edilmisdir Arzu xatun knyaz Kurdun qizi olmusdur 23 Knyaz kurd ise muasir Azerbaycan Respublikasinin Qazax ve Tovuz rayonlarinin hemcinin Ermenistan Respublikasinin serhed erazilerini ehate eden 24 tarixi Kaen eyaletinin hakimi olmusdur Kirakos Qandzaketsinin melumatina gore Xudavengde kilsenin insa edilmesinden evvel Arzu xatin heyat yoldasi olan Xacin knyazi Vaxtanqla birlikde Qosavengdeki Muqeddes Tanri anasi kilsesinin insasinda istirak etmisdir 23 G Memmedova qeyd edir ki hec subhesiz ki Arzu xatun hem de Qazaxdaki Eskipara monastirinin memarligi ile tanis olmus ve sozsuz ki Xudavengdeki kilsenin memarliq uslubunun secilmesinde bu tanisliq da rol oynamisdir Bununla yanasi Xacinin en zengin ailelerinden birinin sifarisi ile olkenin intibah dovrunde insa edilen kilse hem de seleflerini geride qoymali idi 23 Monastirin giris darvazasi ile uzbeuz heyetin sonunda yerlesen Arzu xatun kilsesi yuksek gunbezi ve monumental hecmi ile kompleks erazisine girenlerin diqqetini celb edir ve etrafindaki butun tikililer arasinda dominant movqe tutur Kilseye en yaxsi gorunus kompleksin cenub ve serq terefinden acilir Kilsenin simal terefinde kompleks erazisini ehate eden yuksek tepelik erazi baslayir Kilsenin qerb fasadi ona bitisik insa edilmis tikililer qalereya formali narteks ve birnefli zal kilsesi ile ortulmusdur 23 Kilsenin esasinin qoyulmasi ve sifariscisi haqqinda melumat verilen on doqquz setirlik kitabe Kitabe Arzu xatun kilsesinin cenub fasadinda yerlesir Kitabenin sifarisci ile bagli hissesinin tercumesi Her seye qadir Tanri Ata ve onun yegane Oglu Isa Mesihin rizasi en Muqeddes ruhun bexsisi ile men Isa Mesihin itaetkar qulluqcusu knyazlar knyazi boyuk Kurdun qizi Aterk ve butun Yuxari Xacinin hakimi car Vaxtanqin heyat yoldasi boyuk umid ile heyat yoldasim ve ovladlarim ilk ovladim Hesen ve korpe iken bizi terk ederek Tanriya qovusmus Qriqorun mezarlari uzerinde bu kafedral kilseni insa etdirdim 25 26 Eksteryer Redakte Kilsenin cenub fasadinda merkezi tagi bezeyen barelyef ve pencere kemeri naxislari Kilse monastirin memarliq ansamblinin kompozisiya merkezidir Kilsenin yegane giris qapisi qerb terefde yerlesmekle monastir darvazasina istiqametlenmisdir Kilseni kemer kimi ehate eden bes hisseli arkatura maraqli isiq kolge effekti yaratmaqla tikiliye plastiklik ve boyuk das divarlara yungulluk bexs edir Fasadlarin her birinde ortada yerlesen hundur tagda naxisli cercive ile ehate edilmis pencere yerleri vardir Serq ve cenub fasadlarinda pencerelerden yuxarida knyaz Vaxtanq ve onun ogullarnin barekyefleri yerlesdirilib 23 Planda ucbucaqli formaya malik nisler divarin daha qalin hisselerinde horgunu yungullesdirmekle 23 yanasi hem de altar kimi qebul edilir Nislerin yarimdairevi olan yuxari hisseleri zerif naxislarla bezedilmisdir 27 Kilsenin cenub fasadinin dizayninda da anoloji xususiyyetler eks olunmusdur Lakin serq fasadindan ferqli olaraq pencere uzerindeki barelyeflerde tam boyda tesvir edilmis ve ellerinde kilsenin maketini tutan iki insan fiquru gosterilmisdir Cenub fasadinda tagin asagi hissesinde Arzu xatunun 19 setirlik kitabesi hemcinin muxtelif dovrlerde kilseye edilmis bexsislerden behs eden tarixli ve tarixsiz muxtelif xirda kitabeler yerlesir 27 Kilsenin simal fasadi Qafqaz Albaniyasinin memarligi ucun xas olan 28 formada dekorativ portalla bezedilmisdir S Mkrtcyan simal fasadinin Ermeni memarligi ucun xarakterik olmadigini qeyd edir Simal fasadi tamamile aciq olsa da sildirim qayanin kuncunde yerlesmesi ona yaxindan baxmagi cetinlesdirir S Mkrtcyan qeyd edir ki bu fasadi bezeyen portalin naxislari o qeder incelikle islenmisdir ki zerger filiqraniyasi teesurati yaradir 27 Arzu xatun kilsesinin interyerinde dovrumuze catmis freskalardan biri Kollonadali narteks ve portal Yarimsutunlar ve onlar uzerinde ucaldilan yarimtaglarla on alti hundur ve genis saheye bolunmus kilse barabaninin sahelerinin her birinde novbe ile tagli ucbucaq formali nisler ve nazik pencere yerleri vardir Gunbezin dam ortuyu yelpik formalidir Yelpiyin tereflerinin her biri barabanin tereflerinin biri ile ust uste dusur Yaxsi yonulmus ve six duzulmus tund boz rengli das plitelerden hazirlanmis gunbez ortuyu barabanin aciq cehrayi rengli terefleri tund boz rengli yarimsutunlar yarimtaglar ve baraban frizi ile sert isiq kolge effekti yaradir Bu effekt sayesinde gunbezin hecmi ve bolunmesi uzaqdan diqqet celb edir 29 Interyer Redakte Zal gunbez tipine malik olan kilse xaricden duzbucaqli daxilden xacvari formaya malikdir Kilsenin dord kuncunun her birinde iki mertebeli komekci otaqlar yerlesir Ikinci mertebede yerlesen otaqlardan konsol pillekenine cixis vardir 29 Ag ve boz rengli daslardan hazirlanmis pilyastr ve taglar naxislarla bezedilmisdir Kilsenin divarlari daxilden ag eheng mehlulu ile uzlenmis ve freskalarla bezedilmisdir Hemin freskalarin yalniz az bir hissesi dovrumuze catmisdir S Mkrtcyan qeyd edir ki dovrumuze catmis freskalarin keyfiyyeti Artsak ressamlarinin hem divar resmleri hem de illustrasiyali elyazmalar yaratmaq da olan istedadlarini gosterir 29 Narteks Redakte Uzadilmis zal formasina malik olan kilse narteksi ona qerb terefden birlesir Zalin cenub divari arkada formasinda hell edilmisdir Zal ikiterefli damla ortulmusdur Damin tagtavani bir terefden Kicik bazilikanin cenub divarina diger terefden ise arkadaya soykenir Narteksin interyerinin merkezini kafedral kilsesinin zengin ornamentlerle bezedilmis portali teskil edir Hemcinin kicik bazilikanin qapilari da bu zala acilir 30 Narteksin divarlarinda uc kitabe saxlanmisdir Onlardan ikisi ciddi zedelendiyinden oxunulmasi mumkun olmamisdir Ucuncu kitabe insaat kitabesi olsa da insa tarixi olan hisse silinmisdir Lakin daha evvel kitabenin sureti cixarildigindan onun 1241 ci ilde Smbatin sifarisi ile insa edildiyini mueyyen etmek mumkun olmusdur 30 Boyuk Hesen kilsesi Redakte Boyuk Hesen kilsesi Kilse kollonadali narteksin qarsisinda monastir heyetinin cenub terefinde yerlesir Merkezi gunbezli struktura malik olan kilse kicik olculerine gore bezen elmi edebiyyatda sovmee de adlandirilir Kilsenin gunbez ve barabaninin horgusunde bismis qirmizi kerpiclerden istifade olunmusdur 30 Kilsenin divarlarinin horgusunde kobud yonulmus daslardan istifade olunmusdur Hemcinin bexsis kitabeleri olan kicik xacdaslar da kilsenin divarlarina horulmusdur Hemin kitabelerden en erkeni kilsenin daxilinde sol nisin yaninda yerlesen xacdas uzerinde olmaqla 1182 ci ilin yayina aiddir 31 Kicik bazilika Redakte Orta esrlere aid kicik bazilika Qedim bazilikanin cenub divarina bitisik insa edilmisdir Tagvari damla ortulmus kicik kilse binasi uc pilyastra malikdir Kicik bazilika bitisik insa edildiyi Qedim bazilikadan ehemiyyetli derecede ensiz ve qisa olcudedir Kilsenin divarlari yonulmamis daslardan tikilmis yaxsi islenmis das bloklarindan yalniz nislerin toxunmasinda istifade olunmusdur 4 Ayri ayri hisselerde divar horgusunun veziyyeti kilsenin bir nece defe berpa edildiyini gosterir K Mkrtcyan qeyd edir ki defelerle berpa isleri aparilmasinda baxmayaraq kilsenin ilkin gorunusu ve memarliq xususiyyetleri saxlanmisdir 4 Kilsenin ibadet zali daxili divar vasitesiyle iki beraber hisseye bolunmusdur Qerb terefde qalan hissenin narteks kimi istifade olundugu guman edilir 4 Yepiskop Qriqor kilsesi Redakte Yepiskop Qriqor kilsesi Ayrica narteks sovmee kimi insa edilmis Yepiskop Qriqor kilsesi qerb terefden Qedim bazilikaya birlesmekle kompleksin memarliq ansamblinda xususi yer tutur Tikili ozunemexsus memarliq xususiyyetlerine malikdir Onun dunyevi dini xarakteri memarliq xususiyyeti ve prinsipine tesir etmisdir ve buna gore de onun memarliq obrazinda yerli kend evlerinin xususiyyetlerini gormek mumkundur 25 Kompleksin butun tikililerinin vahid ansambl teskil etmesi ucun kilse memarlari onun eksteryerlerini etraf kilselerin eksteryerine uygun mumkun qeder sade teskil etmis interyerde ise zengin ve debli dizayn istifade etmisler 25 Tikilinin gunbezli tagtavani musteqil dayanan dord sutun ve onlar uzerinde ucalan pilyastrlar vasitesiyle saxlanilir Gunbezin ortasinda isiq dusmesi ucun oyuq vardir Kilsenin yonulmamis kobud daslardan horulmus divarlari daxilden yasi islenmis das bloklarla uzlenmisdir ve bu baximdan o bazilikal zal kilselerini xatirladir 25 Kilsenin naxisli portala malik yegane girisi cenub terefde yerlesir Girisin sag terefindeki kitabede abidenin 1224 cu ilin yayinda yepiskop Qriqor terefinden insa edildiyi gosterilir 4 Kilsenin divarlari daxilden coxsayli xacdaslarla bezedilmisdir Bu baximdan serq divari daha xarakterikdir divarin merkezi doqquz eded xacdasla bezedilmisdir Bu kicik stellalar komplekse olan bexsis kitabeleri ve ince naxislarla bexedilmisdir 4 Yepiskop Qriqor kilsesi esrler boyunca Yuxari Xacinin knyaz nesillerinin aile turbesi rolunu oynamisdir Kilsenin dosemesi butunlukle muxtelif mezarlarin sine daslari ile ortulmusdur Hemin daslarin bir hissesinin yazilari tedricen silinerek oxunmaz hala dusduyunden kime mexsus olduqlarini anlamaq mumkun deyil 25 Zeng qullesi Redakte Zeng qullesinin umumi gorunusu Kompleksin qerb terefinde komplekse giris darvazasinin qarsisinda yerlesen ikimertebeli tikili XIII esrin ortalarinda insa edilmisdir 32 Zeng qullesinin insasi Dop sulalesinden olan Yuxari Xacin knyazi Veqramin oglu Serkis terefinden maliyyelesdirilmisdir 29 Binanin birinci mertebesine xaricden giris qapisi horulerek baglanmisdir Ikinci mertebedeki kor nise ise qerb terefde insa edilmis pillekenle qalxmaq mumkundur Ikinci mertebedeki nisde 1283 cu ilde hazirlanmis iki eded Xacin tipli xacdas yerlesdirilmisdir 29 Zeng qullesinin ikinci mertebesi dord stuna malik rotonda formasindadir Rotondanin gunbezinin altinda zengler asilmisdir Gunbezin temeli gunbezdasiyan taglar sutunlar ve onlarin kapitelleri yaxsi islenmis daslardan insa edilmisdir ve umumilikde olduqca xos teessurat buraxir 29 Xacdaslari Redakte Qosa Xudaveng xacdaslari Xacdaslarin her biri boz ag rengli eheng dasindan olan iki pliteden ibaretdir Asagi pliteler daha boyuk olcuye malik olmaqla xacdarlarin esas hecmini teskil edir Pliteler bir birine ele ustaliqla birlesdirilmisdir ki birlesdirilme yeri tamamile gorunmez ve diqqetcekmezdir 29 Xacdaslar umumi hecm ve detallarin nisbetine gore eyni olsa da ornament motivleri her ikisinde tamamile orijinaldir Buna baxmayaraq ferqli ornamentasiya kompozisiya kontrasti yaratmir eksine xacdaslar her birinin olcusu 3 05x1 m bir birini tamamlayaraq harmoniya hissi yaradir 29 Debdebeli hendesi ve nebati naxislar zerger inceliyi ile yonulmusdur Hedden artiq xirda ve ince oymalar insani qarsisindakinin das oldugunu unutmaga mecbur ederek zergerlik numunesi ve ya tikme isine baxdigi teessurati yaradir Naxislar Arzu xatunun tikme islerinin naxislarindan goturulmusdur 29 Knyaginyanin oz eli ile monastir altarlari ucun ortuk tikdiyinden xeber veren Kirakos Qandzaketsi qeyd edir ki hemin ortukler Xilaskar ve diger muqeddeslerin eziyyetlerini bir birinin ustunden kecen naxislarla olduqca deqiq eks etdirir 33 Bu xacdaslarin naxislari yalniz dekorativ xarakter dasimayib hem de dini felsefi simvolika kimi ehemiyyetli melumat verir Onlardan bir birinin ustunde iki dairevi xonca olan birinci xac das olduqca maraqli qurulusa malikdir Asagidaki boyuk xonca yeralti seltenetin ve ya ora girisin remzidir Yuxarida ise onun icinde meridional sekilde elave dord kicik xonca yerlesir Cox gumun ki bu semanin dord cehetinin cennet sferasinin remzidir ve yaxud planetlerin ebedi hereketi ile hududsuz isiq fezasini tecessum etdirir Onlarin ustunde heyat agaci seklinde xac tesvir olunmusdur Xacdasin bedii simvolik tefsiri ince islenmis qursaqla tamamlanir Onun merkezinde xacdan yuxarida uclecekli tagin icerisinde burcleri semanin mohkemliyini goy cismlerinin cennet sferasini tecessum etdiren uc carpazlasmis xonca yerlesir 34 Soldaki xacdas siluetine gore ozunun sag terefdeki qonsusuna oxsar hell olunmusdur Onun asagi issesinde sebekeli dairelerden toxunmus ve ustaliqla naxislanmis boyuk bir xonca yerlesir Yuxarida yanlarda iki kicik xonca yerlesir ki onlar da boyuk xoncayla birlikde ilahi ucluyu Ata Agul Muqeddes ruh teskil edir Iki xonca arasindaki ucbucagin tepesinde bir birinin icerisinde yerlesen iki kicik daire vardir Ucbucaq ve daire gunesi 35 temsil edir ondan heyat agaci mehsuldarliq remzi seklinde xac yukselir Bu xacdas birinci xacdasa analoji olaraq ince islenmis qursaqla tamamlanir Onun uclecekli taginda taxtda oturmus tanri tesvir edilmisdir 34 Her iki xacdac cox orijinal ve tekrarsiz tamamlanir Xacin yuxari budagindan anadli dairede kicik haca cixir Xac dasda xristian simvolikasi ile aglasigmaz terzde birlesmis cut Ahura Mitra tanrilarinin askar remzinin bele tesvirleri yalniz Qafqaz Albaniyasinin stellalarinda musahide olunur 34 Diger tikililer Redakte Boyuk Hesen kilsesinden cenub serq ve cenub qerb istiqametlerde monastira aid coxlu sayda komekci binalar vardir Onlarin arasinda ziyafet zali oz memarligi ile diqqet celb edir Zalin insasini da kompleks erazisinde kilse tikdirmis yepiskop Qriqor heyata kecirmisdir Tikilinin kitabesinde onun insaat tarixi 1211 ci il kimi gosterilmisdir 30 Boyuk zal olan ziyafet zali adi kilse narteksleri formasinda insa edilib Zalin divarlari xaricden kobud daxilden ise ince ve seliqeli yonulmus daslarla uzlenmisdir Sutun kapitelleri forma zenginliyi ve naxislari ile diqqet celb edir Zalin serq terefinde bes kicik otaq vardir 30 Ziyafet zalindan qerb terefde rahiblerin yasayisi ucun nezerde tutulmus hucre tipli dord otaq da vardir Monastirin cenub qerb terefinde qonaqlarin gecelemesi ucun mehmanxana tipli tikili kitabxana yag cekilmesi ucun yer emalatxana serab hazirlanmasi ucun yer rahib hucreleri ve diger tikililer yerlesir 30 Xudaveng monastirinin yerlsdiyi tepenin etrafinda daha uc sovmeenin xarabaliqlari qalmisdir Monastir erazisinden Terter cayina qeder olan erazilerde monastir baglari yerlesir 30 Istinadlar Redakte Dunya ehemiyyetli dasinmaz tarix ve medeniyyet abidelerinin siyahisi PDF Azerbaycan Respublikasi Medeniyyet Nazirliyi 2 avqust 2001 Istifade tarixi 18 iyul 2020 Mkrtcyan 1989 seh 34 Abix Q 1897 Geologicheskie nablyudeniya v nagornoj strane mezhdu Kuroj i Araksom Zapiski Kavkazskogo otdela Imperatorskogo geograficheskogo obshestva kn 8 63 1 2 3 4 5 6 7 8 Mkrtcyan 1989 seh 35 Asori Mikayel 1871 Hronika Yeruselim 33 Ulubabayan B 1871 Monastyr Dadi ili Huta Uckilse 63 Ararat 42 1869 accessdate missing url Restoration in Dadivank Research on Armenian Architecture 2005 Istifade tarixi 12 November 2020 Italian specialists to arrive in Karabakh to continue Dadivank Monastery restoration News am 2 August 2017 Istifade tarixi 12 November 2020 Father Hovhannes of Artsakh s Dadivank Monastery to bring bells and cross to Armenia News am 10 November 2020 16 November 2020 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 12 November 2020 1 2 Bu gunun xeberleri 136 Turkiye minaaxtarani Azerbaycanda Suqovusan ve Talis kendlerine geden yollar asfaltlanir BBC Azerbaycanca Xidmeti azerb 16 dekabr 2020 2020 12 16 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 17 dekabr 2020 Dadivank under protection of Russian peacekeepers Armenpress am 14 November 2020 14 November 2020 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 14 November 2020 Kelbecer rayonunun Veng kendinden video BBC Azerbaijani Service 28 November 2020 9 December 2020 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 28 November 2020 Mezhdu udinami i armyanskimi svyashennikami voznik spor v monastyre Hudavang Kelbadzharskogo rajona VIDEO Oxu az rus 4 December 2020 4 December 2020 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 4 December 2020 Preacher appointed to Khudavan monastery in Azerbaijan s Kalbajar AzerNews ingilis 5 December 2020 6 December 2020 tarixinde arxivlesdirilib Istifade tarixi 6 December 2020 Geyusev 1982 seh 3 Qos 2006 seh 246 1 2 Memmedova 2004 seh 38 Geyusev 1982 seh 8 Geyusev 1982 seh 72 Geyusev 1982 seh 6 1 2 Memmedova 2004 seh 39 1 2 3 4 5 6 Memmedova 2004 seh 119 Berxudaryan 1895 seh 30 1 2 3 4 5 Mkrtcyan 1989 seh 36 Berxudaryan S 1982 Svod armyanskih nadpisej Irevan 199 accessdate missing url 1 2 3 Mkrtcyan 1989 seh 37 Memmedova 2004 seh 120 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Mkrtcyan 1989 seh 38 1 2 3 4 5 6 7 Mkrtcyan 1989 seh 39 Memmedova 2004 seh 131 Mkrtcyan S 1975 Istoricheskie pamyatniki doliny Tartar 3 Vestnik arhivov Armenii 136 Qandzaketsi Kirakos 1976 Istoriya Armenii per L A Hanlaryan Moskva 144 1 2 3 Axundov D A 1978 Hramy Irana v epohu pervyh Ahemenidov ih restavraciya rekonstrukciya Izv AN Azerb SSR ser ist fil I prava 2 tabl 1 accessdate missing url Huseynova M A 1977 Ob interpretacii risunkov na gruppe sosud epohi pozdnej bronzy Azerbajdzhana Izv AN Azerb SSR ist fil pravo 2 tabl II accessdate missing url Edebiyyat RedakteGeyusev R B 1982 O Hudavankskom hrame i ego nadpisyah IANA seriya istoriya filosofiya pravo 3 Baki Memmedova Gulcohre 2004 Zodchestvo Kavkazskoj Albanii Baki Casioglu Mkrtcyan S M 1989 Istoriko Arhitekturnye Pamyatniki Nagornogo Karabaha Irevan Berxudaryan Makar 1895 Arcah BakiMenbe https az wikipedia org w index php title Xudaveng monastiri amp oldid 5789675, wikipedia, oxu, kitab, kitabxana, axtar, tap, hersey,

ne axtarsan burda

, en yaxsi meqale sayti,

meqaleler

, kitablar, oyrenmek, wiki, bilgi, tarix, seks, porno, indir, yukle, sex, azeri sex, azeri, seks yukle, sex yukle, izle, seks izle, porno izle, mobil seks, telefon ucun, chat, azeri chat, tanisliq, tanishliq, azeri tanishliq, sayt, medeni, medeni saytlar, chatlar, mekan, tanisliq mekani, mekanlari, yüklə, pulsuz, pulsuz yüklə, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, şəkil, muisiqi, mahnı, kino, film, kitab, oyun, oyunlar.
Style: Default